Η παρέμβαση στη Μολδαβία από πλευράς Ρωσίας αποκτά πρωτοφανείς διαστάσεις, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ των New York Times. Η αμερικανική εφημερίδα αποκαλύπτει ένα πολυετές σχέδιο του Κρεμλίνου που συνδυάζει εξαγορά ψήφων, μυστικά στρατόπεδα εκπαίδευσης και στρατολόγηση Ορθόδοξων ιερέων. Στόχος της Μόσχας είναι η ανατροπή της φιλοδυτικής κυβέρνησης της Μάγια Σάντου και η αποτροπή της ένταξης της μικρής χώρας των 3 εκατομμυρίων κατοίκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το δημοσίευμα βασίζεται σε συνεντεύξεις με ακτιβιστές, Μολδαβούς αξιωματούχους ασφαλείας και περισσότερους από έξι Ευρωπαίους και Αμερικανούς αξιωματούχους πληροφοριών, καθώς και σε χιλιάδες έγγραφα που εξέτασε η εφημερίδα.
Στρατόπεδα εκπαίδευσης και δίκτυο εξαγοράς ψήφων
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ρωσικοί πράκτορες οργάνωσαν κρυφά στρατόπεδα εκπαίδευσης σε ένα θέρετρο στη Σερβία, το οποίο εξωτερικά έμοιαζε με καλοκαιρινή κατασκήνωση, με μπάρμπεκιου, μπιτς βόλεϊ και κέντρο ευεξίας. Πίσω από αυτή τη βιτρίνα, όμως, άνδρες και γυναίκες εκπαιδεύονταν σε πολύ πιο σκοτεινές δραστηριότητες: τη διάσπαση αστυνομικών κλοιών, τον εμπρησμό κτιρίων και τη χρήση επιθετικών τυφεκίων φορώντας αλεξίσφαιρα γιλέκα. Οι «εκπαιδευτές» τους, όπως αποκαλύπτουν αξιωματούχοι πληροφοριών από τρεις χώρες, ήταν πράκτορες συνδεδεμένοι με τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Αντίστοιχα προγράμματα λειτούργησαν και στη Βοσνία καθώς και στη Μόσχα, με στόχο τη μετατροπή φιλορώσων Μολδαβών σε πειθαρχημένες «ομάδες εφόδου» έτοιμες να αναμειχθούν σε εκλογικές διαδικασίες.
Παράλληλα με την εκπαίδευση, το Κρεμλίνο έστησε ένα εκτεταμένο σύστημα εξαγοράς ψήφων ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από τον εξόριστο Μολδαβό δισεκατομμυριούχο Ιλάν Σορ και σχεδιάστηκε στο Σκόλκοβο, τη ρωσική εκδοχή της Σίλικον Βάλεϊ. Ο Σορ εγκατέλειψε τη Μολδαβία το 2019, όταν κατηγορήθηκε για τραπεζική απάτη ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, και έκτοτε ζει στη Ρωσία. Σύμφωνα με αξιωματούχους δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών, υπάγεται στον Σεργκέι Κιριγένκο, υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης Πούτιν, αρμόδιο για χώρες που το Κρεμλίνο θεωρεί ότι ανήκουν στη σφαίρα επιρροής του.
Ιερείς στον άμβωνα και στοχευμένες εκλογές
Ένα από τα πιο ασυνήθιστα κομμάτια του σχεδίου αφορά την Εκκλησία. Εκατοντάδες Ορθόδοξοι Μολδαβοί ιερείς ταξίδεψαν στη Ρωσία από το καλοκαίρι του 2024, πληρωμένοι για να στρατολογήσουν ψηφοφόρους και να προωθήσουν φιλορωσική και αντιευρωπαϊκή ρητορική από τον άμβωνα. Η τακτική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη εκστρατεία που στόχευσε κάθε μεγάλη εκλογική αναμέτρηση της χώρας τα τελευταία χρόνια, από τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές έως το δημοψήφισμα του 2024 για την ένταξη στην ΕΕ. Η κυβέρνηση της Μάγια Σάντου έχει θέσει την ευρωπαϊκή πορεία ως βασική προτεραιότητα, γεγονός που την έχει καταστήσει κεντρικό στόχο του Κρεμλίνου.
Η ρωσική πίεση δεν περιορίστηκε στο πολιτικό και θρησκευτικό πεδίο. Την άνοιξη, ρωσικοί πύραυλοι στόχευσαν ενεργειακές υποδομές που τροφοδοτούν τη Μολδαβία, προκαλώντας μόλυνση υδάτινων πόρων και διακοπές ρεύματος. Δημοσίως, οι Ρώσοι αξιωματούχοι αρνούνται τις κατηγορίες περί ανάμειξης. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «καλλιεργούν υστερία» γύρω από τη ρωσική απειλή, ενώ λίγο αργότερα συγκάλεσε μυστική ενημέρωση με στελέχη του για το πώς θα αποσταθεροποιηθούν εκ των έσω το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ένα σχέδιο που συνεχίζεται
Οι New York Times σημειώνουν ότι το πρόγραμμα παρέμβασης στη Μολδαβία δεν έχει σταματήσει, αλλά εξακολουθεί να εξελίσσεται. Η στρατηγική θέση της Μολδαβίας, ανάμεσα στην Ουκρανία και την υπόλοιπη Ευρώπη, εξηγεί γιατί η Μόσχα επένδυσε τόσους πόρους σε μια χώρα με πληθυσμό μόλις τριών εκατομμυρίων. Δυτικοί αξιωματούχοι πληροφοριών εκτιμούν ότι η έκταση της επιχείρησης ξεπερνά κάθε άλλη γνωστή ρωσική προσπάθεια αποσταθεροποίησης εκτός Ουκρανίας, καθιστώντας τη Μολδαβία δοκιμαστικό πεδίο για ανάλογες τακτικές σε άλλες χώρες της περιοχής.
