Οι ΗΠΑ τάχθηκαν επίσημα στο πλευρό της Ιαπωνίας στη διένεξή της με τη Ρωσία για τα νησιά Κουρίλες, τα οποία επισκέφθηκε πρόσφατα ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Τόκιο, Τζορτζ Γκλας, ανακοίνωσε ότι η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει την εθνική κυριαρχία της Ιαπωνίας στις λεγόμενες Βόρειες Περιοχές. Η δήλωση έγινε την Παρασκευή, ώρες μετά την επίσκεψη του Ρώσου ηγέτη στο αρχιπέλαγος, η οποία πυροδότησε νέα διπλωματική κρίση ανάμεσα στη Μόσχα και το Τόκιο. Οι δύο χώρες βρίσκονται σε διένεξη για την κυριαρχία των νησιών εδώ και δεκαετίες.
Διαβάστε επίσης: Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν πρωτοφανείς κυρώσεις κατά του Ιράν
Η δήλωση Γκλας για τα νησιά Κουρίλες και η επίσκεψη Πούτιν
Μέσω ανάρτησης στο X, ο Τζορτζ Γκλας δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ διατηρούν την ακλόνητη υποστήριξή τους στην Ιαπωνία, τον πιο σημαντικό τους σύμμαχο, και αναγνωρίζουν την εθνική κυριαρχία της στις Βόρειες Περιοχές». Ο Αμερικανός πρεσβευτής χρησιμοποίησε σκόπιμα την ιαπωνική ονομασία του αρχιπελάγους, το οποίο η Μόσχα αποκαλεί Κουρίλες. Στην ίδια ανακοίνωση πρόσθεσε: «Καθώς η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ συνεργάζονται, στο πλαίσιο της συμμαχίας τους, για την προώθηση της ευημερίας στο σύνολο της περιφέρειας Ινδο-Ειρηνικού, αντιτιθέμεθα σθεναρά σε κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να υπονομεύσει την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιφέρεια». Επρόκειτο για την πρώτη δημόσια τοποθέτηση Αμερικανού αξιωματούχου μετά την επίσκεψη του Πούτιν στα νησιά.
Ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφθηκε το αρχιπέλαγος για πρώτη φορά, σε μια κίνηση που είχε ιστορικό προηγούμενο μόνο μία φορά έως τώρα. Το 2010, ο τότε πρόεδρος της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβιέντεφ, είχε γίνει ο πρώτος Ρώσος ηγέτης που επισκέφθηκε τα νησιά, προκαλώντας ήδη τότε την οργή του Τόκιο. Τα τέσσερα νησιά στο επίκεντρο της διαμάχης καταλήφθηκαν από τον σοβιετικό στρατό το 1945, τις τελευταίες ημέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε παραμένουν υπό ρωσικό έλεγχο.
Οι έντονες αντιδράσεις από Τόκιο και Μόσχα
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, καταδίκασε δημόσια την επίσκεψη Πούτιν στα νησιά Κουρίλες, δηλώνοντας ότι «αυτή η επίσκεψη πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού, είναι απολύτως απαράδεκτη» και προσθέτοντας πως το Τόκιο «διαμαρτύρεται έντονα». Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, Τοσίμιτσου Μοτέγκι, κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή στο Τόκιο, Νικολάι Ναζντρέφ, για να του εκφράσει την επίσημη διαμαρτυρία της ιαπωνικής κυβέρνησης για το περιστατικό.
Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος της ρωσικής διπλωματίας, Μαρία Ζαχάροβα, απέρριψε τις ιαπωνικές επικρίσεις χαρακτηρίζοντάς τες «αβάσιμες» και κατηγόρησε το Τόκιο για «αντιρωσική πολιτική που αγγίζει τα όρια της εχθρότητας». Η Ζαχάροβα υποστήριξε ότι «για την εθνική κυριαρχία και για τη δικαιοδοσία της Ρωσίας στα νησιά αυτά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία» και κατηγόρησε την ιαπωνική πλευρά ότι έχει «καταληφθεί ξανά από εμμονή με αναθεωρητικό λόγο», προβάλλοντας κατά τα λεγόμενά της «παράλογες διεκδικήσεις σε βάρος της Ρωσίας».
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο χώρες για τα νησιά Κουρίλες έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Από το 1945, το Τόκιο επικαλείται συνθήκη του 1855, με την οποία η τσαρική Ρωσία και η Ιαπωνία είχαν καθορίσει τα σύνορά τους πάνω στα τέσσερα νησιά. Η Μόσχα, αντίθετα, παραπέμπει στη Συνδιάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945, όταν οι Σύμμαχοι συμφώνησαν ότι οι Κουρίλες θα εκχωρούνταν στην ΕΣΣΔ ως αντάλλαγμα για την είσοδό της στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας. Η διαφωνία αυτή έχει εμποδίσει έως σήμερα τις δύο πλευρές να υπογράψουν επίσημη συνθήκη ειρήνης και να κλείσουν οριστικά το ζήτημα.
Στο αρχιπέλαγος ζουν σήμερα περίπου 20.000 Ρώσοι πολίτες, παρά τις εξαιρετικά σκληρές κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή. Τα νησιά διαθέτουν σημαντικά κοιτάσματα χρυσού και αργύρου, ενώ τα ύδατα γύρω τους είναι πλούσια σε αλιεύματα, στοιχεία που προσδίδουν στην περιοχή αυξημένη οικονομική αξία πέρα από τη γεωπολιτική της βαρύτητα.
