Η Τήνος μετατρέπεται κάθε χρόνο στην άτυπη «πρωτεύουσα» του Δεκαπενταύγουστου, καθώς χιλιάδες πιστοί από κάθε γωνιά της Ελλάδας αλλά και από το εξωτερικό καταφθάνουν στο νησί για το προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου. Οι επισκέπτες έρχονται για να ανάψουν ένα κερί, να εκπληρώσουν ένα τάμα ή απλώς να βρεθούν σε έναν τόπο που εδώ και δύο αιώνες έχει συνδεθεί με την πίστη, την ελπίδα και την ανθρώπινη δοκιμασία. Για τους κατοίκους του νησιού, η γιορτή αυτή αποτελεί το κορυφαίο γεγονός της χρονιάς.
Το «Πάσχα του καλοκαιριού» και η κινητοποίηση στο νησί
Ο δήμαρχος Τήνου, Παναγιώτης Κροντηράς, περιγράφει τον Δεκαπενταύγουστο ως το «Πάσχα του καλοκαιριού» για το νησί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Όπως εξηγεί, η ημέρα αυτή αποτελεί «τιμή και ευλογία» για την τοπική κοινωνία, ωστόσο απαιτεί κάθε χρόνο μεγάλη κινητοποίηση των υπηρεσιών του νησιού. Η αυξημένη τουριστική κίνηση του Αυγούστου συναντά το μεγάλο κύμα των προσκυνητών, με αποτέλεσμα οι αντοχές της Τήνου να δοκιμάζονται σοβαρά κάθε χρόνο. «Ήδη βρισκόμαστε στα όριά μας», σημείωσε ο κ. Κροντηράς, εξηγώντας πως τις ημέρες γύρω από τη γιορτή της Μεγαλόχαρης ο πληθυσμός του νησιού τετραπλασιάζεται.
Η ιστορία του προσκυνήματος ξεκινά στις αρχές της Ελληνικής Επανάστασης. Σύμφωνα με όσα καταγράφει το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου, η μοναχή Πελαγία, στο Μοναστήρι του Κεχροβουνίου, είδε επανειλημμένα σε όραμά της την Παναγία, η οποία της υπέδειξε το σημείο όπου βρισκόταν θαμμένη η ιερή εικόνα και ζήτησε να ξεκινήσουν ανασκαφές. Οι πρώτες προσπάθειες έγιναν το 1822, ενώ οι έρευνες εντάθηκαν στις αρχές του επόμενου έτους. Στις 30 Ιανουαρίου του 1823 βρέθηκε η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, μια ημερομηνία που έκτοτε τιμάται ιδιαίτερα στο νησί.
Από την Επανάσταση έως σήμερα
Η είδηση της εύρεσης της εικόνας διαδόθηκε γρήγορα στον επαναστατημένο ελληνικό χώρο. Σε μια εποχή που η έκβαση της Επανάστασης παρέμενε αβέβαιη, η ανακάλυψη ερμηνεύτηκε από πολλούς ως θεϊκό σημάδι για την ευόδωση του Αγώνα. Στο νησί έφτασαν τότε σημαντικές μορφές της περιόδου, μεταξύ των οποίων ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Νικηταράς και ο Μακρυγιάννης, για να προσκυνήσουν την εικόνα. Έτσι, από πολύ νωρίς, η Παναγία της Τήνου συνδέθηκε στη συλλογική συνείδηση όχι μόνο με τη θρησκευτική παράδοση αλλά και με τη νεότερη ιστορία του Ελληνισμού.
Στο σημείο όπου βρέθηκε η εικόνα ανεγέρθηκε ο επιβλητικός ναός της Ευαγγελίστριας. Για την κατασκευή του χρειάστηκαν σημαντικοί πόροι, υλικά και εργασία, με την προσφορά των πιστών να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανέγερσή του. Ο ναός και το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας έγιναν σταδιακά σημείο αναφοράς όχι μόνο για τη θρησκευτική ζωή του νησιού, αλλά και για την κοινωνική και πολιτιστική του ιστορία. Με το πέρασμα των χρόνων, το Ίδρυμα ανέπτυξε φιλανθρωπική και εκπαιδευτική δραστηριότητα, στηρίζοντας σχολεία, υποτροφίες και πολιτιστικές δράσεις στην τοπική κοινωνία.
Αυτό που καθιέρωσε ωστόσο την Τήνο στη συνείδηση εκατομμυρίων ανθρώπων ήταν πάνω απ’ όλα η ιδιαίτερη σχέση που ανέπτυξαν οι πιστοί με τη Μεγαλόχαρη. Κάθε 15 Αυγούστου, το νησί μεταμορφώνεται σε τόπο συνάντησης χιλιάδων ανθρώπων που φτάνουν από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, αναδεικνύοντας το προσκύνημα ως ένα από τα πιο σημαντικά θρησκευτικά γεγονότα της χώρας.
