Σαν σήμερα, στις 15 Αυγούστου 1940, το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπίλισε και βύθισε το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, ανήμερα της μεγάλης εορτής της Παναγίας. Η επίθεση έγινε λίγα λεπτά πριν από τη λιτάνευση της εικόνας της Μεγαλόχαρης, με εκατοντάδες πιστούς συγκεντρωμένους στην παραλία του νησιού. Ο τορπιλισμός της Έλλης αποτέλεσε μία από τις πιο τραγικές στιγμές της ελληνικής ιστορίας, μόλις δύο μήνες πριν από την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Σήμερα συμπληρώνονται 86 χρόνια από εκείνο το δραματικό πρωινό στην Τήνο.
Η επίθεση στο λιμάνι της Τήνου
Το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη», με εκτόπισμα 2.115 τόνους και πλήρωμα 232 ανδρών, βρισκόταν στον όρμο της Τήνου για τις εορταστικές εκδηλώσεις της 15ης Αυγούστου. Το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο», υπό τη διοίκηση του υποπλοιάρχου Τζουζέπε Αϊκάρντι, είχε αναχωρήσει τη νύχτα της 14ης Αυγούστου από τη ναυτική βάση του Παρθενίου στη Λέρο. Την εντολή για την επίθεση είχε δώσει ο Ιταλός διοικητής των Δωδεκανήσων, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι, με αποστολή το υποβρύχιο να πλήξει εχθρικά πλοία στην Τήνο και τη Σύρο και στη συνέχεια να προχωρήσει σε αποκλεισμό της διώρυγας της Κορίνθου.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου, το «Ντελφίνο» βρέθηκε εν καταδύσει έξω από το λιμάνι της Τήνου. Μέσα από το περισκόπιο, ο Αϊκάρντι εντόπισε το ελληνικό καταδρομικό να καταπλέει στο νησί. Στις 8:25 το πρωί, λίγα μόλις λεπτά πριν από τη λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας, το ιταλικό υποβρύχιο εξαπέλυσε επίθεση με τρεις τορπίλες κατά της «Έλλης». Οι δύο τορπίλες εξερράγησαν στην προκυμαία χωρίς να προκαλέσουν ζημιά, ωστόσο η τρίτη βρήκε στόχο, καρφώνοντας στο μηχανοστάσιο και στις δεξαμενές καυσίμων του καταδρομικού. Το πλήγμα αποδείχθηκε καίριο και μόλις μία ώρα αργότερα η «Έλλη» βυθίστηκε στα νερά του λιμανιού, μπροστά στα μάτια εκατοντάδων προσκυνητών που είχαν συρρεύσει στην Τήνο για τον εορτασμό της Μεγαλόχαρης.
Το ιστορικό πλαίσιο πίσω από τον τορπιλισμό
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» δεν αποτέλεσε μεμονωμένο περιστατικό, αλλά επισφράγισε μια σειρά επιθέσεων που είχε εξαπολύσει η φασιστική Ιταλία εναντίον ελληνικών στόχων τους μήνες πριν. Κατά τον δεύτερο χρόνο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι, έχοντας ήδη κατακτήσει τη Λιβύη, την Αιθιοπία και την Αλβανία, επιδίωκε να διεκδικήσει την πρωτοκαθεδρία στη Μεσόγειο από τη Μεγάλη Βρετανία, θέτοντας πλέον στο στόχαστρο την Ελλάδα. Ισχυρές ιταλικές δυνάμεις είχαν ήδη αρχίσει να κατευθύνονται προς τα ελληνικά σύνορα, φανερώνοντας τις προθέσεις του Μουσολίνι, ο οποίος επέλεξε παράλληλα να διεξάγει επιθέσεις μικρής κλίμακας εναντίον ελληνικών λιμανιών και πλοίων.
Στις 12 Ιουλίου 1940, τρία ιταλικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα είχαν προσβάλει με βόμβες και πολυβόλα το βοηθητικό πλοίο του ελληνικού ναυτικού «Ωρίων», κατά τη διάρκεια ανεφοδιασμού του φάρου της Γραμβούσας, στον κόλπο του Κισσάμου στη δυτική Κρήτη. Τα ίδια αεροσκάφη επιτέθηκαν στη συνέχεια και κατά του αντιτορπιλικού «Ύδρα», που είχε σπεύσει σε βοήθεια του «Ωρίωνα». Στις 30 Ιουλίου, ιταλικό αεροπλάνο προερχόμενο από τα Δωδεκάνησα έριξε τέσσερις βόμβες κατά των αντιτορπιλικών «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα» και δύο ελληνικών υποβρυχίων, που βρίσκονταν στο λιμάνι της Ναυπάκτου. Η μετέπειτα χημική ανάλυση θραυσμάτων επιβεβαίωσε ότι οι βόμβες ανήκαν στον ίδιο τύπο με εκείνες που είχαν χρησιμοποιηθεί στην επίθεση της 12ης Ιουλίου εναντίον της «Ύδρας», στοιχείο που φανερώνει τη συστηματική κλιμάκωση της ιταλικής επιθετικότητας πριν από τον τορπιλισμό της «Έλλης» στην Τήνο.
