Η Ακαδημία Αθηνών ανήρτησε μεσίστια τη σημαία του Μεγάρου της επί τρεις ημέρες από την Τρίτη 18 Αυγούστου 2026, σε ένδειξη πένθους για τον θάνατο του ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Ο διακεκριμένος κοινωνιολόγος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω του πλούσιο επιστημονικό και συγγραφικό έργο. Το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας εξέδωσε ανακοίνωση το απόγευμα της Δευτέρας, εκφράζοντας βαθύτατη θλίψη για την απώλεια.
Ποιος ήταν ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937, σε οικογένεια με ρίζες στη νομική και την πολιτική. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1958 και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια Χαϊδελβέργης, Μονάχου, Παρισίων και Yale. Το 1974 ανακηρύχθηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, αφού είχε ασκήσει τη δικηγορία στην Αθήνα από το 1961 έως το 1968.
Η ακαδημαϊκή του πορεία υπήρξε ιδιαίτερα εκτεταμένη. Υπηρέτησε ως καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII από το 1969 έως το 1981, στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια, από το 1985 έως το 2004, στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου διετέλεσε και πρόεδρος του τμήματος. Διετέλεσε επίσης Γενικός Διευθυντής και αργότερα Πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), ενώ είχε διδάξει ως επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Princeton, Columbia και Bosporus, μεταξύ άλλων. Το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα Κοινωνιολογίας-Κοινωνικής Θεωρίας της Γ’ Τάξης των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών.
Στο συγγραφικό του έργο περιλαμβάνονται τίτλοι όπως το «The Greek Tragedy» (1969), το «Είδωλα πολιτισμού» (1982), το «Πόλεμος και ειρήνη μετά το τέλος της ιστορίας» (2006) και το «Age of Anxiety» (2018). Ένα από τα τελευταία του έργα ήταν το «The Greek Revolution. A critical dictionary», το οποίο εξέδωσε το 2021 μαζί με τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη μέσω του Harvard University Press. Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε διατελέσει επίσης βουλευτής Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής.
Αντιδράσεις και συλλυπητήρια
Στην ανακοίνωσή της, η Ακαδημία Αθηνών ανέφερε ότι έλαβε γνώση της απώλειας «με βαθύτατη θλίψη και ιδιαίτερη συγκίνηση», χαρακτηρίζοντας τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά «εξέχοντα επιστήμονα στο πεδίο της Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Θεωρίας». Τα τακτικά μέλη, καθώς και το ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό του ιδρύματος, εξέφρασαν τα ειλικρινή τους συλλυπητήρια προς την οικογένεια και τους συνεργάτες του. Η ανακοίνωση τόνιζε ότι «το κενό που αφήνει στην Ακαδημία Αθηνών αλλά και στον επιστημονικό χώρο εν γένει είναι δυσαναπλήρωτο».
Συλλυπητήριο μήνυμα εξέδωσε και η Νέα Αριστερά, η οποία επισήμανε ότι ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς «συνέβαλε όσο κανένας άλλος στην ανάπτυξη των κοινωνιολογικών σπουδών στην Ελλάδα και την Ευρώπη». Στην ανακοίνωσή του, το κόμμα σημείωσε ότι η στράτευσή του στον προοδευτικό χώρο ήταν διαχρονική και σταθερή, ενώ ήδη από την περίοδο που δίδασκε στο Παρίσι είχε συμβάλει καθοριστικά στη συζήτηση για τη Μεταπολίτευση και τον μετασχηματισμό της Ελλάδας. Η Νέα Αριστερά αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη ματιά του για τον γαλλικό Μάη του ’68, τονίζοντας πως η ερευνητική του πορεία στο Παρίσι διεύρυνε την οπτική του για τις σύγχρονες κοινωνίες.
Το κόμμα αποχαιρέτησε «με συγκίνηση τον σπουδαίο διανοητή Κωνσταντίνο Τσουκαλά», εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια και τους οικείους του. Η μεσίστια σημαία στο Μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών θα παραμείνει για τρεις ημέρες, ως ελάχιστο φόρο τιμής σε έναν επιστήμονα που σημάδεψε επί δεκαετίες την κοινωνιολογική σκέψη στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
