Η αυθεντική σμυρναίικη φανουρόπιτα ετοιμάζεται φέτος ξανά σε σπίτια σε όλη την Ελλάδα, ενόψει της γιορτής του Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου. Η συγκεκριμένη συνταγή ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες εκδοχές, καθώς βασίζεται σε μαγιά και σόδα και αποκτά τη μορφή πηκτού χυλού αντί για σφιχτή ζύμη. Προσαρμοσμένη για ταψί διαμέτρου 28 εκατοστών, η σμυρναίικη φανουρόπιτα προσφέρει μια εξαιρετικά αφράτη υφή που αναδεικνύει πλήρως τα αρώματά της. Το μεγαλύτερο μυστικό της συνταγής εντοπίζεται στον χρόνο αναμονής, αφού η γεύση κορυφώνεται μία ημέρα μετά το ψήσιμο.
Η συνταγή της σμυρναίικης φανουρόπιτας βήμα προς βήμα
Για την παρασκευή της σμυρναίικης φανουρόπιτας απαιτούνται 500 γραμμάρια αλεύρι για όλες τις χρήσεις, ενώ εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυασμός με σκληρό αλεύρι σε ίσα μέρη. Η ποσότητα της ζάχαρης αγγίζει τις δύο κούπες, μοιρασμένες σε 1,5 κούπα για το σιρόπι και μισή κούπα για το μείγμα των στερεών υλικών. Απαραίτητα υλικά αποτελούν επίσης το ελαιόλαδο (250 ml), το εμφιαλωμένο νερό (375 ml), ένα φακελάκι ξηρή μαγιά 8 γραμμαρίων, καθώς και χυμός και ξύσμα από ένα μικρό λεμόνι. Η σόδα, σε ποσότητα μιάμιση κουταλάκι, διαλύεται μέσα στον χυμό λεμονιού πριν ενσωματωθεί στο μείγμα, ενώ κανέλα και γαρύφαλλο προσδίδουν το χαρακτηριστικό άρωμα. Όσοι επιθυμούν να απολαύσουν την πίτα ως καθημερινό γλύκισμα, εκτός του θρησκευτικού εθίμου, μπορούν να προσθέσουν ξηρούς καρπούς ή σταφίδες για επιπλέον γεύση.
Η διαδικασία ξεκινά με το βράσιμο 1,5 κούπας νερού μαζί με 1,5 κούπα ζάχαρη σε κατσαρολάκι, μέχρι να διαλυθεί πλήρως η ζάχαρη και το μείγμα να αποσυρθεί από τη φωτιά για να κρυώσει. Παράλληλα, σε ξεχωριστό δοχείο ανακατεύονται το αλεύρι, η μαγιά, η κανέλα, το γαρύφαλλο, το ξύσμα λεμονιού και η υπόλοιπη μισή κούπα ζάχαρης. Στη συνέχεια, στο μπολ ανάμειξης προστίθενται το χλιαρό ζαχαρόνερο, το ελαιόλαδο και η σόδα διαλυμένη στον χυμό λεμονιού, πριν ενσωματωθούν τα στερεά υλικά με το χέρι ή με σπάτουλα μέχρι να δημιουργηθεί ένας ομοιογενής χυλός. Το μείγμα πρέπει να διατηρεί τη μορφή πηκτού χυλού και όχι σφιχτής ζύμης, καθώς η διογκωτική δράση της σόδας είναι απαραίτητη για το τελικό αποτέλεσμα.
Το μείγμα αδειάζεται σε ταψί 28 εκατοστών με αντικολλητικό χαρτί στη βάση και αφήνεται για λίγο να φουσκώσει πριν μπει στον φούρνο. Το ψήσιμο γίνεται σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς, στις αντιστάσεις, σε θέση λίγο κάτω από τη μεσαία σχάρα, για διάστημα 45 έως 50 λεπτών. Αν μετά το πρώτο μισάωρο η επιφάνεια αποκτήσει έντονο χρώμα, καλύπτεται με αντικολλητικό χαρτί για να μην καεί. Μόλις κρυώσει εντελώς, η πίτα μπορεί να πασπαλιστεί προαιρετικά με άχνη ζάχαρη πριν σερβιριστεί.
Η παράδοση του Αγίου Φανουρίου και το έθιμο της φανουρόπιτας
Η φανουρόπιτα συνδέεται με μια παράδοση που ξεκινά από τη Ρόδο, όπου βρέθηκε η εικόνα ενός Αγίου για τον οποίο δεν υπάρχουν ασφαλείς ιστορικές πληροφορίες. Παρά την έλλειψη τεκμηριωμένων στοιχείων για τη ζωή του, γύρω από το όνομά του διαμορφώθηκε ένα ιδιαίτερα ζωντανό έθιμο που διατηρείται μέχρι σήμερα. Κάθε χρόνο, στις 27 Αυγούστου, χιλιάδες πιστοί σε όλη την Ελλάδα ετοιμάζουν τη φανουρόπιτα, την πηγαίνουν στην εκκλησία για να ευλογηθεί και στη συνέχεια τη μοιράζουν σε συγγενείς και φίλους.
Ο Άγιος Φανούριος είναι γνωστός και ως ο Νεοφανής και Μεγαλομάρτυρας, τίτλος που προέρχεται από τον τρόπο με τον οποίο αποκαλύφθηκε η εικόνα του στα ερείπια ενός ναού. Το όνομά του έχει συνδεθεί στενά με την παράδοση ότι «φανερώνει» πράγματα που έχουν χαθεί, γι’ αυτό και πολλοί πιστοί τον επικαλούνται όταν αναζητούν κάτι που έχουν στερηθεί. Γύρω από τον Άγιο υπάρχει επίσης μια λιγότερο γνωστή αφήγηση που αφορά τη μητέρα του, στοιχείο που εντάσσεται στην ευρύτερη παράδοση που έχει διαμορφωθεί γύρω από το πρόσωπό του με την πάροδο των αιώνων.
