Η Πορτογαλία έθεσε επισήμως σε ισχύ τον νόμο της μπούρκας, μετά την υπογραφή του από τον πρόεδρο της χώρας, Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο. Η νέα νομοθεσία απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους και αφορά στην πράξη κυρίως τις μουσουλμάνες που φορούν μπούρκα ή νικάμπ. Ο πρόεδρος υπέγραψε τον νόμο χθες, Τρίτη 18 Αυγούστου 2026, το βράδυ, ενώ όσοι παραβούν τη διάταξη θα αντιμετωπίζουν πρόστιμα από 150 έως 3.000 ευρώ. Η ρύθμιση έρχεται μήνες μετά την έγκρισή της από το κοινοβούλιο και έχει ήδη προκαλέσει έντονη συζήτηση στην πορτογαλική κοινωνία.
Τι προβλέπει ο νόμος της μπούρκας
Η νομοθετική πρωτοβουλία προωθήθηκε από την άκρα δεξιά και υιοθετήθηκε από το κοινοβούλιο τον περασμένο Ιούλιο, με τις ψήφους του κυβερνητικού συνασπισμού της δεξιάς και των κομμάτων της άκρας δεξιάς. Τα κόμματα της αριστεράς καταψήφισαν το νομοσχέδιο κατά τη διαδικασία έγκρισής του, θεωρώντας τη ρύθμιση προβληματική. Η τελική εκδοχή του κειμένου, που τα πορτογαλικά μέσα ενημέρωσης αποκαλούν «νόμο της μπούρκας», απαγορεύει τα ενδύματα που κρύβουν το πρόσωπο ή εμποδίζουν την αναγνώριση ενός ατόμου στους δημόσιους χώρους. Παράλληλα, ποινικοποιεί κάθε εξαναγκασμό ατόμου να καλύψει το πρόσωπό του για λόγους που σχετίζονται με το φύλο, τη θρησκεία, την ηλικία ή την καταγωγή, ανεξάρτητα από το αν η κάλυψη γίνεται με μπούρκα, νικάμπ ή άλλο παρόμοιο ένδυμα.
Για τους παραβάτες προβλέπονται πρόστιμα που κυμαίνονται από 150 έως 3.000 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 170 έως 3.500 δολάρια. Ο νόμος περιλαμβάνει ωστόσο σειρά εξαιρέσεων. Η κάλυψη του προσώπου επιτρέπεται για λόγους υγείας, καθώς και σε περιπτώσεις που σχετίζονται με επαγγελματικές ή καλλιτεχνικές δραστηριότητες και τις καιρικές συνθήκες. Επιπλέον, η απαγόρευση δεν ισχύει σε χώρους λατρείας, σε διπλωματικές αντιπροσωπείες και μέσα σε αεροσκάφη, όπου η κάλυψη του προσώπου παραμένει επιτρεπτή. Οι εξαιρέσεις αυτές αποσκοπούν στο να μην θίγονται καθημερινές δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με το ζήτημα που επιχειρεί να ρυθμίσει ο νόμος.
Οι δηλώσεις Σεγκούρο και οι αντιδράσεις
Ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, πρώην ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος, εξήγησε σε ανακοίνωσή του ότι «το πρόσωπο πρέπει να θεωρείται κεντρικό στοιχείο της ταυτότητας και της επικοινωνίας των ανθρώπων». Ο ίδιος αναγνώρισε πάντως ότι πρόκειται για ζήτημα «μεγάλης κοινωνικής και πολιτιστικής ευαισθησίας», υπογραμμίζοντας την ένταση που έχει προκαλέσει η ψήφιση του νόμου στην πορτογαλική κοινωνία. Η δήλωσή του δόθηκε στη δημοσιότητα το βράδυ της Τρίτης, λίγο μετά την υπογραφή της νομοθεσίας, και αποτέλεσε την πρώτη επίσημη τοποθέτησή του πάνω στο περιεχόμενο του νόμου.
Ο νόμος της μπούρκας έχει ήδη πυροδοτήσει πολιτική συζήτηση στην Πορτογαλία. Οι υποστηρικτές του επικαλούνται ζητήματα ταυτοποίησης και δημόσιας ασφάλειας, θεωρώντας απαραίτητη την ορατότητα του προσώπου στους δημόσιους χώρους για λόγους ελέγχου και προστασίας. Αντίθετα, οργανώσεις προάσπισης δικαιωμάτων υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι τέτοιες απαγορεύσεις περιορίζουν στην πράξη τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς τους υπαγορεύουν τι μπορούν να φορούν. Η αντιπαράθεση αυτή αντικατοπτρίστηκε και στην ψηφοφορία του Ιουλίου στο κοινοβούλιο, όπου η αριστερά τάχθηκε ενάντια στη ρύθμιση ενώ ο συνασπισμός της δεξιάς και της άκρας δεξιάς την υπερψήφισε. Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό στον δημόσιο διάλογο της Πορτογαλίας, με τις δύο πλευρές να διατηρούν αντίθετες θέσεις σχετικά με τις συνέπειες του νόμου.
