Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έβαλε τελεία στο ζήτημα της επαναφοράς των δώρων στο Δημόσιο, κρίνοντας με την απόφαση 1201/2026 ότι η μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους είναι συμβατή τόσο με το Σύνταγμα όσο και με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα επιδόματα αυτά, γνωστά ως 13ος και 14ος μισθός, είχαν καταργηθεί ολοσχερώς με τον ν. 4093/2012. Η υπόθεση εξετάστηκε στο πλαίσιο πρότυπης δίκης, καθώς αφορά χιλιάδες εργαζομένους στον δημόσιο τομέα. Η απόφαση για την επαναφορά δώρων εκδόθηκε με πρόεδρο τον Μ. Πικραμένο και εισηγητή τον Ι. Μιχαλακόπουλο.
Η αγωγή του δημοσίου υπαλλήλου και το σκεπτικό του ΣτΕ
Η υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή ενός δημοσίου υπαλλήλου ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, υπέρ του οποίου είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ. Ο ενάγων υποστήριζε ότι ο νομοθέτης παρέλειψε αδικαιολόγητα να επαναφέρει τα δώρα για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, ζητώντας την καταβολή δύο επιπλέον βασικών μισθών για κάθε έτος. Λόγω της σοβαρότητας του αιτήματος, η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια μέσω της διαδικασίας της πρότυπης δίκης του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3900/2010, ώστε να κριθεί άπαξ και να δεσμεύσει το σύνολο των αντίστοιχων εκκρεμών υποθέσεων.
Κεντρικό επιχείρημα του ενάγοντος ήταν η πλημμελής ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η οδηγία θα μπορούσε να προβληθεί μόνο για το διάστημα μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της, δηλαδή μετά τις 15 Νοεμβρίου 2024. Εξετάζοντας την ουσία, το ΣτΕ έλαβε υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Νοεμβρίου 2025 στην υπόθεση C-19/23, σύμφωνα με την οποία η ρύθμιση των αποδοχών, συμπεριλαμβανομένου του κατώτατου μισθού, παραμένει κατά βάση αρμοδιότητα των κρατών-μελών. Το ΔΕΕ μάλιστα ακύρωσε διάταξη της οδηγίας που προέβλεπε συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού κατωτάτων μισθών, όπως η αγοραστική δύναμη και το κόστος διαβίωσης.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το ΣτΕ έκρινε ότι η Οδηγία δεν δημιουργούσε υπέρ του ενάγοντος δικαίωμα με επαρκώς προσδιορισμένο περιεχόμενο, ικανό να στηρίξει την αξίωσή του. Ούτε το άρθρο 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ κρίθηκε ικανό να επεκτείνει την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε ζητήματα αμοιβών που παραμένουν εθνική αρμοδιότητα.
Το δημοσιονομικό σκεπτικό και οι επόμενες εξελίξεις
Πέρα από το ευρωπαϊκό σκέλος, η Ολομέλεια εξέτασε διεξοδικά αν η μη επαναφορά των δώρων συνιστά αντισυνταγματική παράλειψη του νομοθέτη. Στην κρίση της συνεκτίμησε τη δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας μετά το 2018, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το αναθεωρημένο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, καθώς και στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το όριο της φτώχειας. Συνεκτιμήθηκε επίσης η εξέλιξη του μισθολογικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων μετά τον ν. 4354/2015, καθώς και μεταγενέστερες παρεμβάσεις, όπως αυτές των νόμων 5045/2023 και 5163/2024.
Το Δικαστήριο κατέληξε ότι οι συγκεκριμένες μισθολογικές παρεμβάσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής, το οποίο αξιολογείται μέσω των εκάστοτε Μεσοπρόθεσμων Πλαισίων Δημοσιονομικής Στρατηγικής. Παράλληλα, έκρινε ότι δεν προέκυψε πως η μη καταβολή των επιδομάτων θέτει σε κίνδυνο την αξιοπρεπή διαβίωση των δημοσίων υπαλλήλων. Με γνώμονα το περιθώριο εκτίμησης που διαθέτει ο νομοθέτης σε ζητήματα δημοσιονομικής πολιτικής, η Ολομέλεια έκρινε ότι η επιλογή να μην επαναφερθούν τα δώρα δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος, συνδεδεμένους με τη δημοσιονομική ευστάθεια της χώρας.
Η απόφαση ανακοινώθηκε επίσημα δια του εκπροσώπου Τύπου του Δικαστηρίου, παρέδρου Νίκου Σεκέρογλου. Καθώς εκδόθηκε στο πλαίσιο πρότυπης δίκης, η κρίση δεσμεύει και τις εκκρεμείς υποθέσεις που έχουν εγερθεί από άλλους δημοσίους υπαλλήλους με το ίδιο αίτημα, κλείνοντας οριστικά το ενδεχόμενο επαναφοράς δώρων μέσω δικαστικής οδού.
