Η δίκη κατά της Meta ξεκίνησε την Τρίτη 18 Αυγούστου στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, με την πολιτεία της Καλιφόρνια και άλλες 28 αμερικανικές πολιτείες να κατηγορούν την εταιρεία ότι σχεδίασε εθιστικές πλατφόρμες και παραβίασε τη νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών. Η υπόθεση αφορά το Facebook και το Instagram, τα δύο βασικά προϊόντα της εταιρείας, και εκδικάζεται σε δικαστήριο λίγο βόρεια από τα κεντρικά γραφεία της Meta στη Σίλικον Βάλεϊ. Οκτώ ένορκοι παρακολούθησαν τις πρώτες αγορεύσεις, ενώ αναμένεται να καταθέσουν τόσο ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, όσο και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι. Η δίκη κατά της Meta θεωρείται μία από τις πλέον κρίσιμες νομικές αναμετρήσεις που έχει αντιμετωπίσει ο τεχνολογικός κολοσσός.
Τέσσερις λέξεις με «Η»: το επιχειρηματικό μοντέλο στο στόχαστρο
Κατά την εναρκτήρια αγόρευσή της, η δικηγόρος που εκπροσωπεί την πολιτεία της Καλιφόρνια, Μέγκαν Ο’Νιλ, συνόψισε την επιχειρηματική δραστηριότητα της Meta σε τέσσερις αγγλικές λέξεις που ξεκινούν από το γράμμα «H»: hook, hold, harvest, hide – δηλαδή «προσελκύω, κρατώ, συλλέγω, αποκρύπτω». Σύμφωνα με την ίδια, η ιδιοκτήτρια εταιρεία του Facebook και του Instagram προσελκύει τους χρήστες, τους κρατά στις πλατφόρμες της όσο το δυνατόν περισσότερο, συλλέγει τα δεδομένα τους και στη συνέχεια αποκρύπτει την αλήθεια από το κοινό. «Το επιχειρηματικό μοντέλο της Meta λειτούργησε ιδιαίτερα καλά στα παιδιά», τόνισε χαρακτηριστικά η Ο’Νιλ.
Η αγωγή επικεντρώνεται στις κατηγορίες ότι η εταιρεία παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία των ΗΠΑ για την προστασία των παιδιών, καθώς και τους πολιτειακούς νόμους περί προστασίας των καταναλωτών. Συγκεκριμένα, οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Meta συνέλεγε δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους. Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, το δικαστήριο άκουσε επίσης καταθέσεις πρώην εργαζομένων της εταιρείας, καθώς και ενός ψυχολόγου, στοιχεία που ενισχύουν την επιχειρηματολογία των πολιτειών περί σκόπιμου σχεδιασμού εθιστικών χαρακτηριστικών.
Το οικονομικό ρίσκο για τη Meta είναι τεράστιο. Εάν η εταιρεία κριθεί υπεύθυνη, οι αποζημιώσεις ενδέχεται να ανέλθουν έως και τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια, ένα ποσό αντίστοιχο με τα συνολικά ετήσια έσοδα της Meta το 2025. Η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 1,36 τρισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της υπόθεσης τόσο σε νομικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.
Η άμυνα της Meta και το διακύβευμα για τον σχεδιασμό των πλατφορμών
Η εταιρεία αρνείται κατηγορηματικά όλες τις κατηγορίες. Η εκπρόσωπος της Meta, Λίζα Κρένσο, δήλωσε ότι οι πολιτείες, αντί να στηριχθούν στα γεγονότα ή στη νομοθεσία, επέλεξαν να διεκδικήσουν μια αποζημίωση που η ίδια χαρακτήρισε υπερβολική. Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο δικηγόρος της Meta, Πολ Σμιτ, παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει διαφωνία πως ορισμένοι χρήστες μπορεί να αντιμετωπίζουν προβλήματα εξαιτίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, υποστήριξε ότι η Meta έχει ήδη αναπτύξει εργαλεία για να αντιμετωπίσει το ζήτημα, προσθέτοντας ότι η εταιρεία δεν επιτρέπει σε παιδιά κάτω συγκεκριμένου ορίου ηλικίας να δημιουργούν λογαριασμούς.
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, οι 29 πολιτείες ζητούν από το δικαστήριο να υποχρεώσει τη Meta να αλλάξει ουσιαστικά τον σχεδιασμό των πλατφορμών της, με στόχο την καλύτερη προστασία των ανηλίκων χρηστών. Μια τέτοια δικαστική απόφαση θα μπορούσε να επιφέρει μακροπρόθεσμες αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας, αλλά και στον τρόπο λειτουργίας ευρύτερα των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η υπόθεση παρακολουθείται στενά από νομικούς κύκλους, καθώς η έκβασή της ενδέχεται να διαμορφώσει το ρυθμιστικό πλαίσιο για ολόκληρο τον κλάδο της τεχνολογίας.
Τι ακολουθεί στη δίκη
Η δίκη κατά της Meta αναμένεται να συνεχιστεί με περαιτέρω καταθέσεις, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζουν αυτές του Μαρκ Ζάκερμπεργκ και του Άνταμ Μοσέρι, οι οποίοι αναμένεται να κληθούν να απαντήσουν απευθείας στις κατηγορίες περί εθιστικού σχεδιασμού. Οι οκτώ ένορκοι που παρακολουθούν την υπόθεση στο δικαστήριο του Όκλαντ θα κληθούν τελικά να κρίνουν αν η Meta ευθύνεται για τις βλάβες που φέρεται να προκάλεσε στα παιδιά μέσω του Facebook και του Instagram.
