Μια μικρή αλλαγή στις ώρες έναρξης σχολείων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της πρωινής κυκλοφοριακής συμφόρησης στις πόλεις, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Η έρευνα εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στις σχολικές μετακινήσεις και το καθημερινό μποτιλιάρισμα, με βάση ένα μαθηματικό μοντέλο προσομοίωσης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ακόμη και περιορισμένες αλλαγές στο ωράριο των σχολείων μπορούν να έχουν αισθητή επίδραση στην κατανομή της κυκλοφορίας.
Τι έδειξε η μελέτη του Πανεπιστημίου Κύπρου
Τη μελέτη υπογράφουν οι Αντώνιος Γεωργαντάς, Στέλιος Τιμοθέου και Χρίστος Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου. Η εργασία έχει υποβληθεί στο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies και ξεκινά από μια εικόνα γνώριμη σε κάθε σύγχρονη πόλη: κάθε πρωί, ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων κατευθύνεται απευθείας στη δουλειά, ενώ μια δεύτερη κατηγορία οδηγών πρέπει πρώτα να αφήσει τα παιδιά στο σχολείο. Όταν όλα τα σχολεία ξεκινούν την ίδια ώρα, οι δύο αυτές ροές μετακινήσεων συμπίπτουν χρονικά και επιβαρύνουν το οδικό δίκτυο. Ακόμη και εργαζόμενοι με ελαστικό ωράριο δεν μπορούν να αποφύγουν την αιχμή, αφού είναι υποχρεωμένοι να προσαρμοστούν στο ωράριο των μαθητών.
Για να δοκιμάσουν την υπόθεσή τους, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο προσομοίωσης με ένα υποθετικό αστικό δίκτυο που περιλάμβανε 50 σχολεία, κατανεμημένα στο κέντρο και στην περιφέρεια μιας πόλης. Στο σενάριο όπου επιτρεπόταν συνολική μεταβολή 600 λεπτών στις ώρες έναρξης των 50 σχολείων -δηλαδή κατά μέσο όρο μόλις 12 λεπτά ανά σχολείο– το μοντέλο βελτιστοποίησης πέτυχε μείωση 17,2% του συνολικού χρόνου παραμονής των οχημάτων στο δίκτυο, σε σύγκριση με το σενάριο χωρίς καμία αλλαγή στα σχολικά ωράρια. Η μεταβολή δεν εφαρμόστηκε ομοιόμορφα σε όλα τα σχολεία: κάποια άρχιζαν νωρίτερα, άλλα αργότερα, ενώ ορισμένα διατηρούσαν αμετάβλητο το πρόγραμμά τους, ανάλογα με τις ανάγκες του οδικού δικτύου γύρω τους.
Το πλαίσιο: τι δείχνουν προηγούμενες έρευνες
Οι συγγραφείς της μελέτης επικαλούνται και προηγούμενες έρευνες που αναδεικνύουν τη σημασία του παράγοντα «σχολείο» στην κυκλοφορία. Μια μελέτη στο Πεκίνο είχε καταγράψει, κατά τις εργάσιμες ημέρες των σχολικών διακοπών, δείκτη κυκλοφοριακής συμφόρησης κατά 20% χαμηλότερο σε σχέση με τις περιόδους λειτουργίας των σχολείων. Παράλληλα, άλλη έρευνα είχε εντοπίσει αύξηση 4,5% στην πιθανότητα εμφάνισης συμφόρησης όταν όλα τα σχολεία ξεκινούν ταυτόχρονα. Τα δύο αυτά ευρήματα ενισχύουν το βασικό συμπέρασμα της κυπριακής μελέτης, ότι δηλαδή το ωράριο των σχολείων λειτουργεί ως ουσιαστική παράμετρος του κυκλοφοριακού φορτίου μιας πόλης.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το ποσοστό μείωσης του 17,2% αφορά αποκλειστικά το συγκεκριμένο συνθετικό δίκτυο προσομοίωσης και δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο σε καμία πραγματική πόλη. Όπως διευκρινίζουν, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι μια μετατόπιση 12 λεπτών στα σχολικά ωράρια θα περιόριζε αυτόματα κατά 17,2% την κίνηση σε οποιοδήποτε πραγματικό αστικό περιβάλλον, καθώς το ποσοστό προέκυψε υπό τις συγκεκριμένες παραδοχές του μαθηματικού μοντέλου. Η μελέτη επιχειρεί περισσότερο να αναδείξει ότι η ώρα έναρξης των σχολείων μπορεί να αποτελέσει εργαλείο του ευρύτερου κυκλοφοριακού σχεδιασμού μιας πόλης, παρά να προτείνει ένα καθολικά εφαρμόσιμο μέτρο.
Ένα εργαλείο για τον σχεδιασμό των πόλεων
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές ως εργαλείο αξιολόγησης της σχέσης ανάμεσα στην ευελιξία των σχολικών ωραρίων και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του οδικού δικτύου. Η λογική πίσω από τη μέθοδο είναι ότι ακόμη και μικρές, στοχευμένες μεταβολές, κατανεμημένες ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε σχολείου και της γύρω περιοχής, μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη χρονική διασπορά των μετακινήσεων. Το μοντέλο αντιμετωπίζει την ώρα έναρξης των μαθημάτων όχι ως στατικό δεδομένο, αλλά ως μια ακόμη παράμετρο που μπορεί να ρυθμιστεί προς όφελος της κυκλοφορίας σε επίπεδο πόλης.
