Αρχειακό υλικό που έφερε στο φως το ΑΠΕ-ΜΠΕ αποκαλύπτει ότι οι τεχνολογικές προβλέψεις για το μέλλον της επικοινωνίας δεν είναι προϊόν της ψηφιακής εποχής. Σε αυγουστιάτικα τεύχη του περιοδικού «Διάπλασις των Παίδων», στα μέσα της δεκαετίας του 1960, καταγράφονται περιγραφές που παραπέμπουν ευθέως σε σημερινές τεχνολογίες όπως το email, τα wearables και τα smartphone. Το υλικό δημιουργεί το ερώτημα πόσα από όσα θεωρούνται σήμερα προϊόντα της ψηφιακής εποχής είχαν στην πραγματικότητα προβλεφθεί πολύ νωρίτερα, μέσα από τις σελίδες ενός παιδικού περιοδικού.
Το ιστορικό περιοδικό και οι προβλέψεις του
Η «Διάπλασις των Παίδων» πρωτοκυκλοφόρησε το 1879 με ιδρυτή τον Νικόλαο Π. Παπαδόπουλο και υπήρξε ένα από τα ιστορικότερα ελληνικά περιοδικά για παιδιά και νέους. Με την πορεία του συνδέθηκε στενά ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο οποίος συνεργάστηκε μαζί του για δεκαετίες, διετέλεσε διευθυντής του και έγραφε στη γνωστή στήλη του με το ψευδώνυμο «Φαίδων». Στις σελίδες του συνυπήρχαν λογοτεχνία, επιστολές αναγνωστών, γνώσεις και ενημέρωση για τις εξελίξεις της εποχής, σε μια μορφή που συνδύαζε την ψυχαγωγία με την εκπαίδευση των νέων αναγνωστών.
Στα αυγουστιάτικα τεύχη της δεκαετίας του 1960, ανάμεσα σε ιστορίες και αναγνώσματα, υπήρχε χώρος και για την τεχνολογία. Το περιοδικό περιέγραφε ηλεκτρονικά μηνύματα που θα έφθαναν σε δευτερόλεπτα, μια συσκευή επικοινωνίας σε κάθε σπίτι και έναν αριθμό που θα αρκούσε για να εντοπιστεί ο παραλήπτης αντί για διεύθυνση. Παράλληλα γινόταν λόγος για μικροσκοπικούς πομπούς μέσα σε δόντια, φορητές συσκευές συνδεδεμένες σε δίκτυα, κάμερες για την επιθεώρηση πυρηνικών αντιδραστήρων και θερμογραφία του ανθρώπινου σώματος. Πρόκειται για κατευθύνσεις που δεκαετίες αργότερα θα δημιουργούσαν ολόκληρες νέες αγορές, από την κινητή τηλεφωνία έως τα σύγχρονα wearables.
«Ταχυδρομεία του 2.000»: η πιο εντυπωσιακή πρόβλεψη
Το πιο εντυπωσιακό κείμενο της εποχής φέρει τον τίτλο «Ταχυδρομεία του 2.000». Το περιοδικό αναρωτιέται πώς θα είναι η αλληλογραφία έπειτα από 33 χρόνια και προβλέπει ότι η φυσική μεταφορά της πληροφορίας θα αντικατασταθεί από την ηλεκτρονική μετάδοση. Χαρακτηριστική είναι η διατύπωση: «Όλα τα ταχυδρομεία θα κατευθύνονται με ηλεκτρονικά μέσα με την ταχύτητα του φωτός». Για έναν αναγνώστη της δεκαετίας του 1960 η περιγραφή αυτή πρέπει να ακουγόταν σαν επιστημονική φαντασία, ενώ για τον σημερινό αναγνώστη παραπέμπει αυθόρμητα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και στην ταχύτητα με την οποία διακινούνται σήμερα τα ψηφιακά μηνύματα.
Η σύγκριση ανάμεσα στις τότε προβλέψεις και στη σημερινή πραγματικότητα αναδεικνύει πόσο νωρίς είχαν διατυπωθεί ιδέες που φαντάζουν απόλυτα σύγχρονες. Οι αναφορές σε μηνύματα που φτάνουν άμεσα, σε φορητές συσκευές συνδεδεμένες σε δίκτυα και σε αριθμούς αναγνώρισης αντί για διευθύνσεις συνθέτουν μια εικόνα τεχνολογικού μέλλοντος που, σε μεγάλο βαθμό, επαληθεύτηκε. Το αρχειακό υλικό του ΑΠΕ-ΜΠΕ δείχνει έτσι πως η «Διάπλασις των Παίδων» δεν λειτουργούσε μόνο ως παιδικό λογοτεχνικό έντυπο, αλλά κατέγραφε και μια πρώιμη ματιά στις τεχνολογικές εξελίξεις που θα διαμόρφωναν τον 21ο αιώνα.
