Ο καύσωνας που πλήττει φέτος την Ευρώπη έχει μετατρέψει τις Άλπεις σε επικίνδυνο πεδίο για τους ορειβάτες, με τις καταπτώσεις βράχων στις Άλπεις να σημειώνουν πρωτοφανή αριθμό. Σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση, μόνο στον ορεινό όγκο του Μον Μπλαν αναμένεται να καταγραφούν 450 καταπτώσεις βράχων μέσα στη φετινή χρονιά. Το φαινόμενο έχει ήδη κοστίσει τη ζωή σε τρεις ορειβάτες στο ψηλότερο βουνό των Άλπεων, ενώ η ορειβατική περίοδος βρίσκεται μόλις στην αρχή της.
Ρεκόρ καταπτώσεων βράχων στο Μον Μπλαν και το Μάττερχορν
Οι πιο δημοφιλείς αναρριχητικές διαδρομές των Άλπεων, όπως αυτές στο Μον Μπλαν και στο Μάττερχορν, έχουν πληγεί περισσότερο από τις υπόλοιπες. Οι τοπικές αρχές αναγκάστηκαν να διατάξουν το κλείσιμο καταφυγίων που βρίσκονται πάνω στην πιο συνηθισμένη διαδρομή προς την κορυφή του Μον Μπλαν, προκειμένου να προστατεύσουν τους ορειβάτες από τον κίνδυνο. Ο αριθμός των 450 καταπτώσεων που αναμένεται φέτος ξεπερνά κατά πολύ το προηγούμενο ρεκόρ των 300 καταπτώσεων, το οποίο είχε καταγραφεί το 2022, όταν ένα ισχυρό κύμα καύσωνα είχε επίσης πλήξει την περιοχή.
Ο Δρ. Λούντβιχ Ραβανέλ από το Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας περιγράφει το μέγεθος του προβλήματος ως πρωτοφανές. «Πρόκειται για έναν πραγματικά συγκλονιστικό αριθμό, δεδομένου ότι μόλις πριν από 10 ή 20 χρόνια υπήρχαν μόνο μερικές δεκάδες», δηλώνει ο ίδιος, προσθέτοντας ότι η μεγάλη πλειονότητα των καταπτώσεων μπορεί να αποδοθεί στην κλιματική κρίση. Η αύξηση της θερμοκρασίας λιώνει τον λεγόμενο «αόρατο» πάγο που έχει παραμείνει επί χιλιάδες χρόνια μέσα στις ρωγμές των βράχων, λειτουργώντας ως φυσικό «τσιμέντο» που κρατά τις πλαγιές των βουνών ενωμένες. Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει πάνω από τους 0 βαθμούς Κελσίου, αυτό το μόνιμα παγωμένο έδαφος λιώνει και οι βράχοι αποσταθεροποιούνται, με αποτέλεσμα να καταρρέουν.
Ιστορικό κύμα καύσωνα στην Ευρώπη
Το φαινόμενο συνδέεται άμεσα με το σοβαρό κύμα καύσωνα που πλήττει αυτή την περίοδο ολόκληρη την Ευρώπη, με θερμοκρασιακά ρεκόρ να καταγράφονται σε πολλές περιοχές. Η περιοχή Βασιλεία–Μπίνινγκεν στην Ελβετία κατέγραψε την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει μετρηθεί ποτέ στις βόρειες Άλπεις, φτάνοντας τους 39,7 βαθμούς Κελσίου. Παράλληλα, στη δημοφιλή γαλλική περιοχή ορειβασίας του Σαμονί, οι θερμοκρασίες έχουν επανειλημμένα ξεπεράσει τους 30 βαθμούς Κελσίου, κάτι ασυνήθιστο για την περιοχή.
Η αύξηση αυτή έχει σοβαρή επίδραση στην αποκαλούμενη «ισόθερμη των μηδέν βαθμών», δηλαδή το υψόμετρο πάνω από το οποίο η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους 0 βαθμούς Κελσίου. Κατά τη διάρκεια ενός συνηθισμένου καλοκαιριού, το όριο αυτό κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 3.500 και 4.000 μέτρων. Ωστόσο, τον Ιούλιο, σε ορισμένα τμήματα των Άλπεων το όριο ανέβηκε περίπου 1.400 μέτρα ψηλότερα από το φυσιολογικό. Σε συνδυασμό με τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ξηρασίας, η εξέλιξη αυτή έχει καταστήσει τις βραχώδεις πλαγιές των Άλπεων πιο ασταθείς από ποτέ, σύμφωνα με τα διαθέσιμα αρχεία των επιστημόνων.
Παράλληλα με το λιώσιμο του «αόρατου» πάγου, οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν και υποχώρηση των παγετώνων της περιοχής. Η λέπτυνση αυτή αφαιρεί την πίεση που παλαιότερα λειτουργούσε ως σταθεροποιητικός παράγοντας για τις βραχώδεις μάζες, επιτείνοντας ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο κατάρρευσης. Οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του φαινομένου, καθώς οι συνθήκες στις Άλπεις μεταβάλλονται με ταχύτητα που δεν είχε καταγραφεί στο παρελθόν. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ασταθής κατάσταση των πλαγιών θα συνοδεύει πλέον κάθε καλοκαίρι με υψηλές θερμοκρασίες, γεγονός που αναγκάζει τις τοπικές αρχές να επανεξετάζουν συνεχώς την ασφάλεια των δημοφιλών διαδρομών. Για τους ορειβάτες που σχεδιάζουν αναβάσεις στο Μον Μπλαν και στο Μάττερχορν, η παρακολούθηση των ανακοινώσεων των τοπικών αρχών θεωρείται πλέον απαραίτητη προϋπόθεση πριν από κάθε απόπειρα ανάβασης.
