Τα ενεργειακά ποτά στους εφήβους βρέθηκαν στο επίκεντρο νέας επιστημονικής μελέτης του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nutrients. Η έρευνα, με τίτλο «Energy Drink Use and Adolescent Sleep Debt: Implications for Obesity, Cognition, and Physical Activity», εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών από εφήβους, το έλλειμμα ύπνου, τη γνωσιακή λειτουργία, τη φυσική δραστηριότητα και την παχυσαρκία. Ο καθηγητής Γεώργιος Κ. Σακκάς μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αναλύοντας τα ευρήματα, τα οποία αφορούν άμεσα χιλιάδες ελληνικές οικογένειες.
Τι δείχνει η μελέτη για τα ενεργειακά ποτά στους εφήβους
Σύμφωνα με τους ερευνητές του ΤΕΦΑΑ, τα ενεργειακά ποτά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο ως ζήτημα ζάχαρης ή καφεΐνης, αλλά και ως πιθανό σημάδι ανεπαρκούς ύπνου. Η εφηβεία αποτελεί περίοδο έντονης σωματικής, ορμονικής και πνευματικής ανάπτυξης, κατά την οποία ο ύπνος είναι απαραίτητος για τη μνήμη, τη μάθηση, τη διάθεση, τη ρύθμιση της όρεξης, την αυξητική ορμόνη και την αποκατάσταση του οργανισμού. Όταν οι ώρες ύπνου μειώνονται ή η ποιότητά του επιδεινώνεται, ο έφηβος μπορεί να ξυπνά κουρασμένος, να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να αναζητά καφεΐνη για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ημέρας.
Ο κ. Σακκάς εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι ένα παιδί δεν κοιμάται αρκετά και προσπαθεί να λειτουργήσει με τεχνητή ενέργεια». Όπως τόνισε, ο ύπνος συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση, τη διάθεση, την όρεξη, τη σωματική δραστηριότητα και τελικά με τον κίνδυνο αύξησης βάρους. Έτσι περιγράφεται ένας φαύλος κύκλος: λιγότερος ύπνος οδηγεί σε περισσότερη κόπωση, η κόπωση σε περισσότερη καφεΐνη, η καφεΐνη σε δυσκολότερο ύπνο, και το αποτέλεσμα είναι λιγότερη φυσική δραστηριότητα και χειρότερες διατροφικές επιλογές.
Οι διευκρινίσεις του καθηγητή για την παχυσαρκία
Ερωτηθείς αν τα ενεργειακά ποτά προκαλούν παχυσαρκία, ο Γεώργιος Σακκάς ήταν σαφής: «Όχι, αυτό θα ήταν υπερβολικό. Δεν λέμε ότι ένα ενεργειακό ποτό από μόνο του προκαλεί παχυσαρκία. Λέμε ότι μπορεί να είναι μέρος ενός κύκλου: ο έφηβος κοιμάται λίγο, νιώθει κουρασμένος, πίνει ενεργειακό ποτό, η καφεΐνη μπορεί να καθυστερήσει τον ύπνο του, την επόμενη μέρα νιώθει πάλι κουρασμένος και έτσι μειώνεται η διάθεση για σωματική δραστηριότητα και συμμετοχή σε σπορ». Ο ίδιος πρόσθεσε πως αν αυτό το μοτίβο συνδυαστεί με πολλές ώρες οθόνης, κακή διατροφή και ελάχιστο χρόνο για φυσική δραστηριότητα, τότε μπορεί πράγματι να συμβάλει σε αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας.
Ο καθηγητής αναφέρθηκε επίσης στα ενεργειακά ποτά τύπου «zero», τα οποία θεωρούνται συχνά ασφαλέστερη επιλογή επειδή δεν περιέχουν ζάχαρη. Από θερμιδικής άποψης όντως υπάρχει διαφορά, καθώς τα ποτά με ζάχαρη προσθέτουν επιπλέον θερμίδες και συχνά εντάσσονται σε ένα γενικότερο ανθυγιεινό διατροφικό μοτίβο. Ωστόσο, η αφαίρεση της ζάχαρης δεν αναιρεί το βασικό πρόβλημα που εντοπίζει η μελέτη, καθώς η καφεΐνη εξακολουθεί να επηρεάζει τον ύπνο του εφήβου ανεξάρτητα από το αν το ποτό περιέχει θερμίδες ή όχι. Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τον κ. Σακκά, δεν είναι πόσα ενεργειακά ποτά καταναλώνει ένα παιδί, αλλά γιατί αισθάνεται ότι τα χρειάζεται, κάτι που παραπέμπει ευθέως στην ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου του.
