Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διέταξε την Τουρκία να απελευθερώσει «το συντομότερο δυνατόν» τον Οσμάν Καβαλά, κρίνοντας «άκυρη και μη γενόμενη» την ισόβια καταδίκη του. Η απόφαση εκδόθηκε στο Στρασβούργο και αφορά τον Τούρκο φιλάνθρωπο και εκδότη, ο οποίος παραμένει έγκλειστος στη φυλακή υψίστης ασφαλείας του Σίλιβρι, στην Κωνσταντινούπολη. Το Δικαστήριο διέταξε παράλληλα την Άγκυρα να καταβάλει στον Οσμάν Καβαλά αποζημίωση άνω των 110.000 ευρώ, κρίνοντας ότι η δίωξή του κινείται από «ανομολόγητο στόχο».
Η σύλληψη, η φυλάκιση και η ισόβια κάθειρξη του Οσμάν Καβαλά
Ο Οσμάν Καβαλά, που έχει μετατραπεί σε σύμβολο της καταστολής της κοινωνίας των πολιτών στην Τουρκία, συνελήφθη τον Οκτώβριο του 2017. Αρχικά διώχθηκε για την υποστήριξή του στις διαδηλώσεις του Πάρκου Γκεζί το 2013, εναντίον της τότε κυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Από τότε οι τουρκικές αρχές συσσώρευσαν πληθώρα κατηγοριών εναντίον του, τις οποίες ο ίδιος αρνείται σταθερά. Το 2020, ύστερα από πρώτη αίτηση αποφυλάκισης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Οσμάν Καβαλά είχε απαλλαγεί των κατηγοριών, όμως συνελήφθη εκ νέου άμεσα με πρόσθετες κατηγορίες. Το 2022 καταδικάστηκε τελικά σε ισόβια κάθειρξη για «απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης».
Με τη νέα του απόφαση, το Δικαστήριο του Στρασβούργου έκρινε, με πλειοψηφία 15 ψήφων έναντι 2, ότι η Τουρκία παραβίασε την ελευθερία της έκφρασης του Οσμάν Καβαλά, την ελευθερία του συνέρχεσθαι, καθώς και τα δικαιώματά του στην ελευθερία και σε δίκαιη δίκη. Η Άγκυρα καταδικάστηκε επιπλέον για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση του κρατουμένου. Σύμφωνα με την απόφαση, η δίωξη, η κράτηση και η καταδίκη του Οσμάν Καβαλά «κινούνται κατά κύριο λόγο από τον ανομολόγητο στόχο» της τιμωρίας του για τον ρόλο του στις διαδηλώσεις του Πάρκου Γκεζί και για τις τοποθετήσεις του ως υπερασπιστή των δικαιωμάτων του ανθρώπου, με στόχο τελικά τη φίμωσή του.
Οι «σοβαρές παραβάσεις» και το πλήγμα στο κράτος δικαίου
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επισήμανε «σοβαρές παραβάσεις» στη δικαστική διαδικασία εναντίον του Οσμάν Καβαλά. Έκρινε ότι η άρνηση της Άγκυρας να τον απελευθερώσει, παρά τις προηγούμενες αποφάσεις του ίδιου Δικαστηρίου, «δεν υπονομεύει απλώς την εμπιστοσύνη των πολιτών και της κοινωνίας στο κράτος δικαίου, αλλά επίσης προσβάλλει τη συνταγματική τάξη». Πρόκειται για ιδιαίτερα αυστηρή διατύπωση, που αναδεικνύει το μέγεθος της σύγκρουσης ανάμεσα στο Στρασβούργο και στην τουρκική δικαιοσύνη.
Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται ότι «τα ελαττώματα που διαπιστώθηκαν στην παρούσα υπόθεση καταλήγουν σε βαθιά μεταβολή του δικαιικού πλαισίου εντός του οποίου εξετάζεται η υπόθεση του προσφεύγοντος». Το Δικαστήριο έκρινε ότι, αξιολογούμενες συνολικά, οι δυσλειτουργίες αυτές έπληξαν κατά θεμελιώδη τρόπο την ουσία του δικαιώματος του Οσμάν Καβαλά σε δίκαιη δίκη. Η υπόθεση έχει απασχολήσει επανειλημμένα διεθνείς οργανισμούς και φορείς υπεράσπισης δικαιωμάτων του ανθρώπου, καθώς ο Οσμάν Καβαλά παραμένει έγκλειστος για σχεδόν εννέα χρόνια, παρά τις κατ’ επανάληψη αποφάσεις υπέρ της αποφυλάκισής του.
Τι προβλέπει η απόφαση για την Τουρκία
Πέρα από τη διαταγή άμεσης απελευθέρωσης, το Δικαστήριο υποχρέωσε την Τουρκία να καταβάλει στον Οσμάν Καβαλά αποζημίωση που ξεπερνά τα 110.000 ευρώ. Η απόφαση αφήνει πλέον στην Άγκυρα την ευθύνη να συμμορφωθεί άμεσα, καθώς το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει την καταδίκη «άκυρη και μη γενόμενη». Η υπόθεση του Οσμάν Καβαλά συνεχίζει να αποτελεί σημείο τριβής ανάμεσα στην Τουρκία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, με το Στρασβούργο να επαναλαμβάνει πλέον για δεύτερη φορά την απαίτηση για την αποφυλάκισή του.
