Την υψηλότερη τιμητική διάκριση που απονέμει η Ουκρανία σε ξένους πολίτες, το Τάγμα της Ελευθερίας, έλαβε ο αμερικανός επιχειρηματίας Έλον Μασκ από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η απονομή του παράσημου στον Μασκ έγινε γνωστή μέσω προεδρικού διατάγματος που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στον επίσημο ιστότοπο της ουκρανικής προεδρίας. Η κίνηση συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που έχει διαδραματίσει το δορυφορικό σύστημα Starlink στην άμυνα της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Το παράσημο και οι λόγοι απονομής του
Στο διάταγμα του Ζελένσκι αναφέρεται ότι το Τάγμα της Ελευθερίας απονέμεται στον Έλον Μασκ ως «επιχειρηματία, μηχανικό, διευθύνοντα σύμβουλο της SpaceX και της Tesla, Ηνωμένες Πολιτείες». Η ουκρανική προεδρία εξηγεί πως η διάκριση δίνεται για «εξαιρετικές υπηρεσίες στην προστασία ανθρώπινων ζωών και της ελευθερίας», καθώς και για τη συμβολή του στην ανάπτυξη των σχέσεων ανάμεσα στους λαούς της Ουκρανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για μια από τις πλέον σημαντικές τιμητικές διακρίσεις που έχει θεσπίσει το Κίεβο για ξένους υπηκόους που έχουν στηρίξει τον αγώνα της χώρας.
Η υπηρεσία δορυφορικού διαδικτύου Starlink, ιδιοκτησίας της SpaceX, χρησιμοποιείται από τις ουκρανικές δυνάμεις από την αρχή της πλήρους ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022, όταν ο Μασκ ενεργοποίησε την υπηρεσία πάνω από το ουκρανικό έδαφος έπειτα από έκκληση του τότε υπουργού Ψηφιακού Μετασχηματισμού, Μιχάιλο Φεντόροφ. Έκτοτε, το σύστημα αποτελεί βασικό εργαλείο για τις επικοινωνίες κυβερνητικών υπηρεσιών, αλλά κυρίως για την καθοδήγηση επιχειρήσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ρωσικών στόχων. Τα ουκρανικά drones που είναι εξοπλισμένα με Starlink μπορούν να καθοδηγηθούν απευθείας σε στόχους μέσω ζωντανής βιντεοσύνδεσης, μια δυνατότητα που έχει αναδειχθεί κρίσιμη για το πεδίο της μάχης.
Το πλαίσιο της απονομής και οι ουκρανικές προσδοκίες
Η στιγμή της απονομής δεν είναι τυχαία, καθώς το Κίεβο βρίσκεται σε διαδικασία διαπραγμάτευσης με τον Μασκ προκειμένου να διευρύνει την πρόσβαση στο δίκτυο Starlink. Αυτή τη στιγμή, η έγκριση χρήσης του συστήματος περιορίζεται στο ουκρανικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που τελούν υπό ρωσική κατοχή. Η ουκρανική πλευρά επιδιώκει να επεκταθεί αυτή η δυνατότητα ώστε τα drones της να μπορούν να καθοδηγούνται μέσω Starlink και σε επιχειρήσεις εντός του ρωσικού εδάφους, κάτι που θα ενίσχυε σημαντικά τις επιθετικές της δυνατότητες.
Παράλληλα, αξίζει να αναφερθεί πως τον Φεβρουάριο του 2026 η SpaceX προχώρησε στην απενεργοποίηση χιλιάδων τερματικών Starlink που χρησιμοποιούσαν οι ρωσικές δυνάμεις, μια ενέργεια που αποδυνάμωσε τις στρατιωτικές τους δυνατότητες. Η κίνηση αυτή ενισχύει την εικόνα του Μασκ ως καθοριστικού παράγοντα στην τεχνολογική διάσταση του πολέμου, τόσο υπέρ όσο και εναντίον των δύο πλευρών, ανάλογα με τις αποφάσεις που λαμβάνει η εταιρεία του.
Το Τάγμα της Ελευθερίας έχει απονεμηθεί στο παρελθόν και σε άλλους ξένους ηγέτες που έχουν στηρίξει την Ουκρανία, όπως ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ και ο λιθουανός πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα. Η ένταξη του Έλον Μασκ σε αυτόν τον κατάλογο υπογραμμίζει τη βαρύτητα που αποδίδει η ουκρανική ηγεσία στη διατήρηση καλών σχέσεων με τον επιχειρηματία, δεδομένης της εξάρτησης του στρατού της από την τεχνολογία του.
