Σαν σήμερα, πριν 82 χρόνια, στις 29 Αυγούστου 1944, έφυγε από τη ζωή ο άνθρωπος που κατάφερε να ταυτίσει το όνομά του με το ελληνικό ελαφρό τραγούδι. Ο Αττίκ, βυθισμένος τότε στην κατάθλιψη και θυμίζοντας πια σκιά του παλιού του εαυτού, έγραψε εκείνη την ημέρα την τελευταία παρτιτούρα της ζωής του. Πίσω από στίχους πλημμυρισμένους από ποίηση και ευαισθησία, μελωδίες φινετσάτες αλλά και μελαγχολικές, κρυβόταν ένα εκρηκτικό ταμπεραμέντο που τον μετέτρεψε στον απόλυτο εκφραστή της παλιάς Αθήνας. Η πορεία του, ωστόσο, ξεκίνησε πολύ μακριά από την ελληνική πρωτεύουσα, σε μια οικογένεια που ανέπνεε τέχνη σε κάθε της στιγμή.
Η καταγωγή από την Αίγυπτο
Πίσω από το λαμπερό ψευδώνυμο «Αττίκ» βρισκόταν στην πραγματικότητα ο Κλέων Τριανταφύλλου, ο οποίος γεννήθηκε στις 19 Μαρτίου 1885 στο Ζαγαζίκ της Αιγύπτου, από Έλληνες γονείς. Ο πατέρας του, Δημήτριος, ήταν ένας βαθύπλουτος βαμβακοπαραγωγός και έμπορος, ενώ η μητέρα του, Εριθέλγη, ήταν κόρη του γιατρού και ριζοσπάστη βουλευτή Κυθήρων στην Ιόνιο Βουλή, Δημητρίου Ραπτάκη, και της Κλεοπάτρας Κορωναίου. Επρόκειτο για μια γυναίκα απαράμιλλης καλλιέργειας και γλωσσομάθειας, στοιχεία που φαίνεται πως κληροδότησε και στον γιο της. Ο μικρός Κλέων μεγάλωσε, έτσι, σε ένα αρχοντικό περιβάλλον όπου το πάθος για τις τέχνες αποτελούσε καθημερινότητα για όλα τα μέλη της οικογένειας.
Χαρακτηριστική είναι η φήμη που θέλει τη μητέρα του να έχει φτάσει στο σημείο να νοικιάσει ολόκληρο σιδηροδρομικό συρμό για την οικογένεια και το υπηρετικό προσωπικό, προκειμένου να πραγματοποιήσουν ένα ταξίδι-αστραπή στο Παρίσι. Ο λόγος; Να παρακολουθήσουν τον θρυλικό Enrico Caruso στην Όπερα του Παρισιού. Η ακρόαση της φωνής του θεωρούνταν, άλλωστε, το απόλυτο κοσμικό και καλλιτεχνικό γεγονός στην Ευρώπη των αρχών του 20ού αιώνα, και μια τέτοια οικογένεια δεν επρόκειτο να το χάσει.
Τα φοιτητικά χρόνια στο Παρίσι
Παρά το γεγονός ότι ξεκίνησε να σπουδάζει επιστήμες, ο νεαρός Κλέων εγκατέλειψε σύντομα αυτόν τον δρόμο για να ακολουθήσει το πραγματικό του πάθος. Γράφτηκε στο Ωδείο του Παρισιού (Conservatoire de Paris), όπου είχε την τύχη να μαθητεύσει δίπλα σε μεγαθήρια της μουσικής όπως ο Gabriel Fauré, ο Camille Saint-Saëns και ο Émile Pessard. Σε αυτό το περιβάλλον, το ταλέντο του αναγνωρίστηκε και άνθισε κατά τη διάρκεια της περίφημης Μπελ Επόκ, μιας εποχής καλλιτεχνικής ακμής που σφράγισε τη γαλλική πρωτεύουσα.
Η αναγνώριση δεν άργησε να μεταφραστεί και σε επαγγελματική καταξίωση. Ο μελλοντικός Αττίκ υπέγραψε συμβόλαιο με τον εκδοτικό οίκο Editions Universelles, γινόμενος ένας από τους τέσσερις μόνιμους συνθέτες του. Ήταν μια θέση που λίγοι νέοι καλλιτέχνες της εποχής μπορούσαν να διεκδικήσουν, και που έδειχνε ήδη την τροχιά που θα ακολουθούσε στη συνέχεια η καριέρα του.
Από τον Κλέωνα στον θρύλο Αττίκ
Ο δρόμος από τις αίθουσες του Ωδείου του Παρισιού μέχρι τη δημιουργία τραγουδιών όπως το «Είδα μάτια» και το «Ζητάτε να σας πω» ήταν γεμάτος αποφάσεις που άλλαξαν ολοκληρωτικά την πορεία του Κλέωνα Τριανταφύλλου. Το πέρασμά του στο ψευδώνυμο Αττίκ σηματοδότησε και τη γέννηση ενός νέου καλλιτεχνικού προσώπου, άρρηκτα συνδεδεμένου πλέον με τη νυχτερινή ζωή και τη μουσική σκηνή της Αθήνας, με κορυφαίο σημείο αναφοράς τη θρυλική «Μάνδρα» που δημιούργησε. Παράλληλα, η προσωπική του ζωή, με τους παθιασμένους έρωτες που βίωσε και μετέτρεψε σε μουσική, τροφοδότησε διαρκώς το έργο του, δίνοντάς του εκείνη την ένταση και την ειλικρίνεια που ξεχώρισε τα τραγούδια του από κάθε άλλο δημιούργημα της εποχής.
Σήμερα, 82 χρόνια μετά τον θάνατό του, το όνομα του Αττίκ παραμένει συνώνυμο του ελληνικού ελαφρού τραγουδιού και της παλιάς Αθήνας, μιας εποχής που ο ίδιος βοήθησε να ντυθεί με μελωδία και στίχο.
