Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει νέο νόμο για το Airbnb και άλλες βραχυχρόνιες μισθώσεις, καθώς όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις δυσκολεύονται να βρουν ισορροπία ανάμεσα στον τουρισμό και στη στέγαση. Η πρωτοβουλία έρχεται μετά από χρόνια εντάσεων σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη, όπου κάτοικοι είχαν φτάσει να ψεκάζουν τουρίστες με παιδικά πιστόλια νερού φωνάζοντας «τουρίστες να πάτε σπίτι σας». Το φαινόμενο έχει εμφανιστεί και στην Αθήνα, η οποία αντιμετωπίζει ταυτόχρονα αύξηση του τουρισμού και εκτίναξη του κόστους στέγασης. Ο νέος νόμος για το Airbnb στοχεύει να δώσει στις τοπικές αρχές εργαλεία για να περιορίσουν τα ακίνητα που διοχετεύονται αποκλειστικά σε τουρίστες.
Τι προβλέπει ο νόμος για το Airbnb
Πλατφόρμες όπως η Airbnb έχουν κάνει ευκολότερη από ποτέ τη βραχυχρόνια ενοικίαση κατοικιών ως εναλλακτική λύση στα ξενοδοχεία. Η ίδια όμως ευκολία έχει οδηγήσει πολλούς ιδιοκτήτες να αποσύρουν ακίνητα από τη μόνιμη αγορά κατοικίας, προκειμένου να τα διαθέσουν σε τουρίστες που πληρώνουν περισσότερο. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερα διαθέσιμα σπίτια για μόνιμη διαμονή και ανοδική πίεση στα ενοίκια σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις.
Ο επικείμενος νόμος, γνωστός ως «Νόμος για την Προσιτή Στέγαση», θα καθορίσει τα κριτήρια που θα μπορούν να χρησιμοποιούν πόλεις και περιφέρειες για να εφαρμόσουν αναλογικά μέτρα ενάντια στις πιέσεις που δημιουργούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις. Σύμφωνα με άτομα ενήμερα για τις συζητήσεις, η νομοθεσία δεν θα επιβάλλει ενιαία απαγόρευση σε επίπεδο ΕΕ, αλλά θα δίνει στις τοπικές αρχές νομικό πλαίσιο ώστε να προχωρούν σε ρυθμίσεις χωρίς να εμπλέκονται σε χρόνιες δικαστικές διαμάχες με τους τουριστικούς φορείς. Μέχρι σήμερα, οι διαφωνίες ανάμεσα σε δήμους και εταιρείες βραχυχρόνιων μισθώσεων συχνά κρατούσαν χρόνια, με αβέβαιο αποτέλεσμα για τις δύο πλευρές.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο μεγάλες πρωτεύουσες. Σε προορισμούς όπως το Σορέντο στην Ιταλία, το Ντουμπρόβνικ στην Κροατία και η Φουερτεβεντούρα στα Κανάρια Νησιά, οι ενοικιάσεις διακοπών φτάνουν να αντιπροσωπεύουν έως και το 20% του συνολικού αποθέματος κατοικιών, σύμφωνα με στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σε επίπεδο συνόλου της ΕΕ το ποσοστό είναι πολύ μικρότερο, μόλις 1,2%, γεγονός που δείχνει πόσο άνισα κατανέμεται το πρόβλημα ανάμεσα σε τουριστικούς προορισμούς και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Αντιδράσεις και προηγούμενο από τη Βαρκελώνη
Η εικόνα από τη Βαρκελώνη το 2024, με κατοίκους να ψεκάζουν τουρίστες σε υπαίθριες καφετέριες, έμεινε στη μνήμη ως σύμβολο της κόπωσης που έχει προκαλέσει ο υπερτουρισμός σε ευρωπαϊκές πόλεις. Η φράση «τουρίστες να πάτε σπίτι σας» εξέφρασε την οργή κατοίκων που έβλεπαν τις γειτονιές τους να αλλάζουν χαρακτήρα εξαιτίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Από τότε, όλο και περισσότερες δημοτικές αρχές σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν προχωρήσει σε αυστηρούς κανονισμούς ή και ολοκληρωτικές απαγορεύσεις σε νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Από τη Βαρκελώνη έως τη Νέα Υόρκη, διαμορφώνεται πλέον ευρύτερη συναίνεση ότι οι μη ρυθμιζόμενες βραχυχρόνιες μισθώσεις συμβάλλουν στην κρίση στέγασης και πρέπει να περιοριστούν με συγκεκριμένα μέτρα. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν μετατραπεί σε πεδίο νομικής αντιπαράθεσης ανάμεσα σε τουριστικούς φορείς, που επικαλούνται την οικονομική σημασία του τουρισμού, και τοπικές αυτοδιοικήσεις, που επιδιώκουν να προστατέψουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών για τους μόνιμους κατοίκους τους. Ο νέος νόμος για το Airbnb έρχεται ακριβώς για να δώσει σαφέστερο νομικό έρεισμα σε αυτή τη δεύτερη πλευρά, χωρίς όμως να καταργεί πλήρως τη λειτουργία πλατφορμών όπως η Airbnb.
