Το δημοψήφισμα στην Ισλανδία για την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση κράτησε τους πολίτες της χώρας σε αγωνία χθες το βράδυ. Οι Ισλανδοί κλήθηκαν να απαντήσουν αν η χώρα πρέπει να επαναλάβει τις συνομιλίες ένταξης που είχαν παγώσει το 2013. Οι κάλπες έκλεισαν στις 22:00, ωστόσο η απουσία exit polls καθυστέρησε σημαντικά την ανακοίνωση του τελικού αποτελέσματος. Περισσότεροι από 273.000 ψηφοφόροι είχαν δικαίωμα συμμετοχής στην ιστορική αυτή ψηφοφορία.
Το δημοψήφισμα στην Ισλανδία και η πορεία των διαπραγματεύσεων
Το ερώτημα που τέθηκε στους πολίτες ήταν σαφές: «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση;». Οι δημοσκοπήσεις που προηγήθηκαν της ψηφοφορίας έφερναν το «ναι» και το «όχι» στήθος με στήθος έως την τελευταία στιγμή, χωρίς κανένα από τα δύο στρατόπεδα να ξεχωρίζει καθαρά. Η αβεβαιότητα αυτή διατηρήθηκε και κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης, αντανακλώντας τον έντονο διχασμό που επικρατεί στην ισλανδική κοινωνία γύρω από το ευρωπαϊκό ζήτημα.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ισλανδίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ξεκινήσει το 2009, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία δοκιμαζόταν σκληρά από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η διαδικασία προχώρησε για αρκετά χρόνια, ώσπου το 2013 μια ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση ανέλαβε την εξουσία στη χώρα και αποφάσισε να παγώσει τις συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έκτοτε, το ζήτημα της ευρωπαϊκής πορείας της Ισλανδίας παρέμεινε ανοιχτό και αμφιλεγόμενο, με το χθεσινό δημοψήφισμα στην Ισλανδία να αποτελεί την πρώτη ουσιαστική ευκαιρία για τους πολίτες να εκφράσουν άμεσα τη γνώμη τους, έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια αναμονής.
Η καταμέτρηση των ψήφων μεταδιδόταν απευθείας από το δίκτυο της δημόσιας τηλεόρασης RUV. Στις 04:15 ώρα Γκρίνουιτς, μετά την καταμέτρηση 152.243 ψήφων, το «όχι» εμφάνιζε ελαφρό προβάδισμα της τάξης των 400 ψήφων έναντι του «ναι». Η μικρή αυτή διαφορά κατέδειχνε ότι το τελικό αποτέλεσμα παρέμενε ανοιχτό και θα μπορούσε να ανατραπεί μέχρι να ολοκληρωθεί η καταμέτρηση του συνόλου των ψήφων.
Τι σηματοδοτεί η κάθε επιλογή
Σε περίπτωση που επικρατούσε το «ναι», αυτό δεν θα σήμαινε αυτόματη ένταξη της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα σηματοδοτούσε απλώς την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων που είχαν διακοπεί το 2013, οι οποίες θα έπρεπε να ολοκληρωθούν με μια τελική συμφωνία ένταξης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η ίδια η ένταξη της χώρας στην Ένωση δεν θα κρινόταν αυτόματα από το χθεσινό δημοψήφισμα, αλλά θα αποτελούσε αντικείμενο ενός νέου, ξεχωριστού δημοψηφίσματος.
Η διπλή αυτή διαδικασία, με δύο ξεχωριστά δημοψηφίσματα, δείχνει τη διστακτικότητα με την οποία η ισλανδική κοινωνία προσεγγίζει το ενδεχόμενο ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πολίτες της Ισλανδίας φαίνεται να επιθυμούν να διατηρήσουν τον έλεγχο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, χωρίς να δεσμεύονται εκ των προτέρων για το τελικό αποτέλεσμα. Το γεγονός ότι η ψηφοφορία παρέμεινε τόσο αμφίρροπη μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες αποδεικνύει πόσο βαθιά διχασμένη είναι η ισλανδική κοινωνία απέναντι στο ευρωπαϊκό ζήτημα, ένας διχασμός που δεν φαίνεται να έχει γεφυρωθεί έπειτα από πάνω από μια δεκαετία συζητήσεων.
Τι ακολουθεί
Αν τελικά επικρατήσει το «ναι» στην οριστική καταμέτρηση, η Ισλανδία αναμένεται να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, συνεχίζοντας από εκεί που είχε σταματήσει η διαδικασία το 2013. Η ένταξη της χώρας στην Ένωση, ωστόσο, θα παραμείνει σε εκκρεμότητα μέχρι να επιτευχθεί οριστική συμφωνία, οπότε και οι πολίτες θα κληθούν εκ νέου στις κάλπες για να αποφασίσουν την τελική τους στάση απέναντι στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
