Ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Καναδά βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη μετά τη διακοπή των διμερών συνομιλιών και την επιβολή νέων δασμών από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Η ένταση μεταξύ των δύο μακροχρόνιων συμμάχων έφτασε σε ακραία σημεία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διαταγή του Αμερικανού προέδρου να μετονομαστεί η λίμνη Οντάριο σε λίμνη Αμερικής στους επίσημους χάρτες των ΗΠΑ. Η κλιμάκωση ξεκίνησε από τον Ιανουάριο του 2025 και έχει πλέον οδηγήσει σε αμοιβαία αντίποινα που πλήττουν σημαντικές κατηγορίες προϊόντων και στις δύο πλευρές των συνόρων.
Πώς ξεκίνησε η κλιμάκωση των δασμών
Όταν ο Τραμπ ορκίστηκε για δεύτερη θητεία τον Ιανουάριο του 2025, μία από τις πρώτες κινήσεις του ήταν η επιβολή δασμών σε προϊόντα από τον Καναδά και το Μεξικό, τα δύο άλλα μέλη της Συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA), την οποία ο ίδιος είχε υπογράψει κατά την πρώτη του θητεία χαρακτηρίζοντάς την «την καλύτερη συμφωνία που έχουμε κάνει ποτέ». Ο Καναδάς θεώρησε τους δασμούς παράνομους και σαφή παραβίαση της USMCA, προχωρώντας σε δικά του αντίποινα με δασμούς σε αμερικανικό χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκίνητα. Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε τα καναδικά αντίμετρα απαράδεκτα και έθεσε προθεσμία έως τα μέσα Αυγούστου για επίτευξη συμφωνίας.
Η προθεσμία πέρασε χωρίς λύση και στις 22 Αυγούστου η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα, επικαλούμενη το ελάχιστα γνωστό έως τώρα Άρθρο 338 του Νόμου περί Δασμών των ΗΠΑ του 1930, που δίνει στον πρόεδρο εξουσία να επιβάλλει δασμούς σε χώρες που θεωρείται ότι κάνουν διακρίσεις σε βάρος του αμερικανικού εμπορίου. Οι νέοι δασμοί στοχεύουν περίπου στο 5% των ετήσιων καναδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καλύπτοντας κατηγορίες όπως καλλυντικά, μπύρα, μπουφάν, βολβούς τουλίπας, ξύλινα έπιπλα και προϊόντα από σκυρόδεμα. Σημαντική εξαίρεση αποτελούν οι κρίσιμοι φυσικοί πόροι που εισάγουν οι ΗΠΑ από τον Καναδά, όπως το πετρέλαιο, το κάλιο και τα κρίσιμα ορυκτά, δεδομένου ότι ο Καναδάς παραμένει ο κορυφαίος προμηθευτής αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ, με μεταφορά άνω των 4 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Η αντίδραση του Καναδά και το ευρύτερο πλαίσιο
Η κυβέρνηση του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ αντέδρασε άμεσα στους νέους δασμούς, ανακοινώνοντας σχέδιο για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων στην αξία του δολαρίου. Πρόκειται για κίνηση που στοχεύει στην προστασία της καναδικής οικονομίας απέναντι στην πίεση που ασκούν οι αμερικανικές αποφάσεις. Παράλληλα, ο Καναδάς προαναγγέλλει νέα κλιμάκωση, καθώς οι αντιδασμοί ύψους 25% σε αμερικανικά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου αναμένεται να διπλασιαστούν στο 50%.
Η ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες δεν περιορίζεται μόνο στο εμπόριο. Οι δύο πλευρές διαφωνούν εδώ και καιρό και για ζητήματα ασφάλειας, από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία. Η συμβολική διαταγή για τη μετονομασία της λίμνης Οντάριο σε λίμνη Αμερικής αποτυπώνει το κλίμα δυσπιστίας που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα σε δύο χώρες που για δεκαετίες θεωρούνταν στενοί σύμμαχοι και εμπορικοί εταίροι στο πλαίσιο της USMCA. Ο επηρεασμός καταναλωτικών προϊόντων και στις δύο αγορές, από τη μπύρα μέχρι τα γαλακτοκομικά και τα μπαστούνια του γκολφ, δείχνει πόσο ευρεία είναι η εμβέλεια των μέτρων.
Τι ακολουθεί
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 8η Σεπτεμβρίου, οπότε οι καναδικοί αντιδασμοί σε αμερικανικά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου θα διπλασιαστούν από το 25% στο 50%, κλιμακώνοντας περαιτέρω την αντιπαράθεση. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί νέος γύρος διμερών συνομιλιών, ενώ οι δύο κυβερνήσεις φαίνεται να παραμένουν σε τροχιά αμοιβαίων αντιποίνων χωρίς ορατό τέλος στον ορίζοντα.
