Ομάδα ειδικών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών κατήγγειλε τον ρατσισμό κατά αυτοχθόνων στη Γουατεμάλα, έπειτα από επίσκεψη μίας εβδομάδας στη χώρα της Κεντρικής Αμερικής. Οι ειδικοί, μέλη της ομάδας εργασίας του ΟΗΕ για τις επιχειρηματικές πρακτικές και τα ανθρώπινα δικαιώματα, δημοσιοποίησαν την περασμένη Παρασκευή ανακοίνωση στην οποία στηλιτεύουν τη βαθιά ριζωμένη ανισότητα και τις διακρίσεις που πλήττουν τους ιθαγενείς πληθυσμούς της χώρας. Στην ανακοίνωσή τους κάνουν λόγο για δομικά προβλήματα που συνεχίζουν να ταλανίζουν τη Γουατεμάλα εδώ και χρόνια. Οι αυτόχθονες λαοί αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% των 18 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας.
Ο ρατσισμός κατά αυτοχθόνων στο επίκεντρο της έκθεσης του ΟΗΕ
Σύμφωνα με τα ευρήματα της ομάδας εργασίας, η δομική ανισότητα και ο ρατσισμός παραμένουν βαθιά ριζωμένα στην κοινωνία της Γουατεμάλας, πλήττοντας ιδιαίτερα τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Οι ειδικοί εντόπισαν υψηλή συγκέντρωση πόρων, συμπεριλαμβανομένης της γης, σε χέρια λίγων, εις βάρος των ιθαγενών κοινοτήτων. Παράλληλα, κατέγραψαν αδικαιολόγητη επιρροή επιχειρήσεων σε πολιτικά, ρυθμιστικά και νομικά ζητήματα της χώρας, κάτι που κατά τους ίδιους ενισχύει τις ανισότητες. Η ομάδα δρα με εντολή του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, όμως διευκρίνισε ρητά ότι δεν εκφράζεται εξ ονόματος του οργανισμού. Η επίσκεψη στη Γουατεμάλα διήρκεσε μία ολόκληρη εβδομάδα και περιελάμβανε επαφές με φορείς και κοινότητες στο πεδίο.
Στην ανακοίνωσή τους, οι ειδικοί ανέφεραν ότι διαπίστωσαν επανειλημμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από πλευράς επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη Γουατεμάλα. Μεταξύ των παραβιάσεων που κατέγραψαν περιλαμβάνεται η παρεμπόδιση της πρόσβασης των αυτοχθόνων σε βασικά αγαθά, όπως το νερό, η υγεία και τα τρόφιμα. Οι ειδικοί εξέφρασαν επιπλέον έντονη ανησυχία για τον περιορισμό των ελευθεριών της έκφρασης, της συνάθροισης και του συνεταιρίζεσθαι στη χώρα. Οι ιθαγενείς λαοί, που όπως προαναφέρθηκε αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% του πληθυσμού της Γουατεμάλας, φαίνεται να επηρεάζονται δυσανάλογα από αυτές τις πρακτικές. Η ομάδα εργασίας τόνισε ότι οι παραβιάσεις αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος που αφορά τη σχέση επιχειρήσεων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.
Αντιδράσεις και το ευρύτερο πλαίσιο
Παρά τις έντονες επικρίσεις, η ομάδα εργασίας του ΟΗΕ αναγνώρισε και ορισμένα θετικά βήματα εκ μέρους των αρχών της Γουατεμάλας. Οι ειδικοί εξήραν την υιοθέτηση πολιτικής για την προστασία των υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη θωράκιση όσων αγωνίζονται για τα δικαιώματα των ιθαγενών. Παράλληλα, καλωσόρισαν τη δημιουργία νέων διαύλων διαλόγου ανάμεσα στην κυβέρνηση και τις αυτόχθονες κοινότητες. Οι εξελίξεις αυτές, σύμφωνα με την ανακοίνωση, αποτελούν σημείο εκκίνησης για περαιτέρω βελτιώσεις στο καθεστώς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα. Ωστόσο, οι ειδικοί ξεκαθάρισαν πως τα δομικά προβλήματα που εντόπισαν παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανοιχτά.
Το ζήτημα του ρατσισμού κατά αυτοχθόνων στη Γουατεμάλα αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν αναλογιστεί κανείς ότι οι ιθαγενείς πληθυσμοί αποτελούν σχεδόν τους μισούς κατοίκους της χώρας. Η αδικαιολόγητη επιρροή επιχειρήσεων σε νομικά και ρυθμιστικά ζητήματα, όπως κατέγραψαν οι ειδικοί, συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση γης και πόρων σε βάρος των τοπικών κοινοτήτων. Η ομάδα εργασίας του ΟΗΕ, μέσω της ανακοίνωσής της, κάλεσε τις αρχές της Γουατεμάλας να συνεχίσουν και να ενισχύσουν τα μέτρα προστασίας που ήδη έχουν τεθεί σε εφαρμογή. Το πόρισμα της ομάδας αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τον διάλογο ανάμεσα στην κυβέρνηση, τις επιχειρήσεις και τις αυτόχθονες κοινότητες της Γουατεμάλας τα επόμενα χρόνια.
