Νέο σχέδιο για την ασφαλή διαμετακόμιση σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας έχει καταρτίσει η Τουρκία, βρισκόμενη σε επαφή τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία για την υλοποίησή του. Την εξέλιξη ανακοίνωσε σήμερα, Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στην Κωνσταντινούπολη. Η Άγκυρα επιδιώκει την αναβίωση της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το ζήτημα των σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα επανέρχεται έτσι στο προσκήνιο της διεθνούς διπλωματίας.
Διαβάστε επίσης: Ο Γεραπετρίτης για τη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και την Τουρκία
Τι ανακοίνωσε ο Φιντάν
Ο Χακάν Φιντάν ήταν σαφής στη διατύπωσή του, τονίζοντας πως η τουρκική πλευρά δεν βρίσκεται απλώς σε στάδιο διερεύνησης, αλλά έχει ήδη προχωρήσει σε συγκεκριμένη προετοιμασία. «Ετοιμάσαμε ένα σχέδιο και είμαστε σε επαφή και με τις δύο πλευρές σχετικά με το σχέδιο αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επεσήμανε ότι στόχος είναι η επίτευξη μιας νέας συμφωνίας, αντίστοιχης με εκείνη που είχε ισχύσει στο παρελθόν. «Εάν προκύψουν οι αναγκαίες συνθήκες, εργαζόμαστε κυρίως για να επιτύχουμε μια άλλη συμφωνία, παρόμοια με τη συμφωνία των σιτηρών», πρόσθεσε.
Η δήλωση αυτή έρχεται μετά από επανειλημμένες αναφορές της Τουρκίας ότι επιθυμεί την επαναφορά ενός μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης για τα σιτηρά, κάτι που είχε αποδειχθεί κρίσιμο για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια στο παρελθόν. Η Άγκυρα φαίνεται να διατηρεί ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο, επιχειρώντας να λειτουργήσει ξανά ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Το ιστορικό της Πρωτοβουλίας Σιτηρών
Η Πρωτοβουλία Σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας είχε συμφωνηθεί τον Ιούλιο του 2022, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας και του ΟΗΕ, σε μια περίοδο που ο πόλεμος στην Ουκρανία είχε δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στις παγκόσμιες αγορές τροφίμων. Η συμφωνία επέτρεψε την ασφαλή εξαγωγή περίπου 33 εκατομμυρίων μετρικών τόνων ουκρανικών σιτηρών μέσω θαλάσσης, παρά τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση στην περιοχή. Επρόκειτο για έναν μηχανισμό που πολλοί ανέλυσαν ως κρίσιμο για τη σταθεροποίηση των τιμών τροφίμων διεθνώς.
Ωστόσο, η Ρωσία αποφάσισε να αποσυρθεί από τη συμφωνία το 2023, επικαλούμενη εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι δικές της εξαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων. Από τότε, το ζήτημα της ασφαλούς διέλευσης σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας παρέμεινε ανοιχτό, με την Τουρκία να επιμένει στη διπλωματική προσπάθεια αναβίωσης μιας ανάλογης ρύθμισης.
Ο ρόλος της Τουρκίας ως μεσολαβητή
Η επίμονη προσπάθεια της Τουρκίας να επαναφέρει τη συμφωνία σιτηρών εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της Άγκυρας να διατηρεί ισορροπημένες σχέσεις τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία, λειτουργώντας ως ενδιάμεσος σε κρίσιμα ζητήματα. Ο Χακάν Φιντάν επανέλαβε πως η επίτευξη μιας νέας συμφωνίας εξαρτάται από τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών, χωρίς ωστόσο να προσδιορίσει χρονοδιάγραμμα ή επιπλέον τεχνικές λεπτομέρειες για το περιεχόμενο του νέου σχεδίου. Η στάση αυτή αφήνει περιθώρια για συνέχιση των διαπραγματεύσεων τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη γύρω από την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων στη Μαύρη Θάλασσα.
