Ένα χρόνο μετά την απόφαση της ηγεσίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη να στείλει ειδικές αστυνομικές ομάδες μέσα στους καταυλισμούς των Ρομά, τα πρώτα απολογιστικά στοιχεία δείχνουν μια σαφή μετατόπιση στον τρόπο δράσης των οργανωμένων εγκληματικών ομάδων. Η ΕΛ.ΑΣ. διαπιστώνει ότι οι συμμορίες εγκαταλείπουν σταδιακά τις κλασικές διαρρήξεις και εισβολές σε σπίτια και στρέφονται σε μορφές εγκληματικότητας με μικρότερο ρίσκο, κυρίως στις απάτες εις βάρος ευάλωτων πολιτών. Η λογική είναι απλή: οι πόρτες των θυμάτων ανοίγουν πιο εύκολα όταν οι ίδιοι οι πολίτες, πεπεισμένοι από ένα ψεύτικο σενάριο, παραδίδουν οικειοθελώς χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα.
Το σχέδιο της αστυνομίας δεν περιορίζεται στην καταστολή. Πριν από περίπου έναν χρόνο, η ηγεσία του υπουργείου είχε εξαγγείλει μια φιλόδοξη στρατηγική: η ΕΛ.ΑΣ. να εισέλθει συστηματικά στους καταυλισμούς, ιδίως σε εκείνους που είχαν χαρακτηριστεί ορμητήρια κακοποιών, με στόχο πέρα από την πάταξη της εγκληματικότητας και τη δημιουργία γεφυρών συνεργασίας με τις τοπικές κοινωνίες. Ο μέχρι σήμερα απολογισμός περιγράφεται ως μάλλον ενθαρρυντικός, καθώς η αστυνομική παρουσία φαίνεται να έχει αναγκάσει αρκετούς εγκληματικούς πυρήνες να αλλάξουν τακτική ή να μετακομίσουν σε άλλες περιοχές.
Η ανησυχητική περίπτωση της Γαστούνης
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφα θετική. Στη Γαστούνη, μια κωμόπολη περίπου 8.000 κατοίκων στην Ηλεία, ομάδες Ρομά συνεχίζουν να σπέρνουν τον φόβο στην τοπική κοινωνία. Σε ένα περιστατικό, κακοποιοί ξυλοκόπησαν και κατέστρεψαν το κατάστημα ενός περιπτερά επειδή είχε «τολμήσει» να καλέσει την αστυνομία όταν ανήλικοι Ρομά επιχείρησαν να τον ληστέψουν. Λίγο αργότερα, ξεπερνώντας κάθε όριο, μέλη της ίδιας κοινότητας εισέβαλαν στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής προκειμένου να απελευθερώσουν έναν ομοεθνή τους που είχε προσαχθεί από τις αρχές.
Η απάντηση της αστυνομίας ήρθε άμεσα. Μία μέρα μετά το περιστατικό, εντατικοποιήθηκαν οι έλεγχοι στην περιοχή, ενώ αποφασίστηκε η ενίσχυση της τοπικής Ομάδας Πρόληψης – Διαμεσολάβησης (ΟΠΔΙ) με μία ακόμη ομάδα. Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει τη γενικότερη φιλοσοφία του σχεδίου: όπου εντοπίζονται εστίες έντασης, η αστυνομική παρουσία πυκνώνει αντί να αποσύρεται.
Η Πελοπόννησος στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από τη δράση των ειδικών ομάδων, η Πελοπόννησος εμφανίζεται πλέον ως η περιοχή που συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη δραστηριότητα οργανωμένων ομάδων Ρομά. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την εντατικοποίηση των αστυνομικών ελέγχων, καθώς τόσο οι αστυνομικοί όσο και οι διαμεσολαβητές που δραστηριοποιούνται εντός των οικισμών, αλλά και οι ίδιοι οι κάτοικοι, επιβεβαιώνουν ότι εγκληματικοί πυρήνες μετακινούνται σκόπιμα προς άλλες περιοχές και οικισμούς για να αποφύγουν τον εντοπισμό.
Παράλληλα, η προσαρμοστικότητα των συμμοριών αποδεικνύεται ιδιαίτερα υψηλή. Τα τηλεφωνικά κέντρα από τα οποία εντοπίζονται και προσεγγίζονται τα υποψήφια θύματα των απατών μεταφέρονται συνεχώς από τον έναν καταυλισμό στον άλλον, ενώ τα μέλη των εγκληματικών ομάδων εναλλάσσονται μεταξύ τους ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος πολλαπλών συλλήψεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε φυλάκιση λόγω υποτροπής. Σε αυτό το πλαίσιο, η αστυνομία περιγράφει μια «αστείρευτη φαντασία» εκ μέρους των δραστών, τόσο στα σενάρια που επινοούν για να εξαπατήσουν τα θύματά τους όσο και στους τρόπους με τους οποίους προσπαθούν να ξεφύγουν από τις διωκτικές αρχές. Η συνέχιση και εμβάθυνση της αστυνομικής παρουσίας στους καταυλισμούς παραμένει, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη του φαινομένου.
