Τα ρωσικά πλήγματα έχουν καταστρέψει συνολικά 12 εκατομμύρια βιβλία στην Ουκρανία, λίγες μόλις ημέρες πριν την επιστροφή των μαθητών στα σχολεία. Ανάμεσα στα θύματα των επιθέσεων βρέθηκε τυπογραφείο στα περίχωρα του Κιέβου, όπου ετοιμαζόταν η εκτύπωση 1,3 εκατομμυρίων σχολικών βιβλίων. Παράλληλα, στο ανατολικό μέτωπο της χώρας, σε πόλεις όπως η Ντρουζκίβκα, ο πόλεμος συνεχίζει να ισοπεδώνει σπίτια και ζωές, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις πλησιάζουν σταθερά.
Ρωσικά πλήγματα σε τυπογραφεία και εκδοτικούς οίκους
Το τυπογραφείο στα περίχωρα του Κιέβου χτυπήθηκε μέσα στη νύχτα από ρωσικό πύραυλο, τη στιγμή που ετοίμαζε την εκτύπωση περίπου του 10% των σχολικών εγχειριδίων που χρειάζεται η Ουκρανία για τη νέα σχολική χρονιά. Ανάμεσα στα αποκαΐδια, μια μισοκαμένη σελίδα από βιβλίο αγγλικών για παιδιά σώθηκε από τη φωτιά και το νερό των πυροσβεστών, χωρίς όμως το ίδιο το βιβλίο να προλάβει ποτέ να φτάσει στα θρανία.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το BBC, τα πρόσφατα ρωσικά πλήγματα σε τυπογραφεία, εκδοτικούς οίκους και αποθήκες έχουν πλήξει πάνω από 35 εγκαταστάσεις του εκδοτικού κλάδου τις τελευταίες εβδομάδες. Ουκρανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι η καταστροφή αυτή αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο όλων των βιβλίων που τυπώθηκαν φέτος στη χώρα. Η καταστροφή δεν περιορίζεται στη νέα παραγωγή· πρόσφατο πλήγμα έπληξε και τη γνωστή αγορά μεταχειρισμένων βιβλίων Pochaina στο Κίεβο, όπου κάηκαν εκατοντάδες μικρά καταστήματα μαζί με έναν ανυπολόγιστο αριθμό παλιών εκδόσεων.
Η 28χρονη blogger βιβλίου Λίλια Βελίκα έψαχνε στα καπνισμένα συντρίμμια της αγοράς Pochaina πριν καν ολοκληρωθεί η κατάσβεση, κρατώντας στα χέρια της ένα μουσκεμένο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. «Τα βιβλία μάς σώζουν και το να τα χάνουμε είναι σαν να χάνουμε την καρδιά μας», δήλωσε στο BBC.
Αντιδράσεις και το ευρύτερο πλαίσιο του πολέμου
Η εμπορική διευθύντρια της εκδοτικής Konvi, Βικτόρια Χαϊντάι, εκτιμά ότι τα πλήγματα δεν είναι τυχαία. Όπως αναφέρει, μέσα σε δύο μήνες ορισμένοι από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους της χώρας έχασαν αποθήκες όπου φυλάσσονταν τεράστιες ποσότητες βιβλίων. «Οι Ρώσοι καταστρέφουν και τα τυπογραφεία, σε μια προσπάθεια να εξαφανίσουν την Ουκρανία ως έθνος. Αλλά δεν θα τα καταφέρουν», τόνισε. Ανάλογη θέση εξέφρασε και η υπουργός Πολιτισμού της Ουκρανίας, Τετιάνα Μπερέζνα, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο «υπαρξιακό» για τη χώρα. Σύμφωνα με την ίδια, έχουν πληγεί περισσότερα από 1.900 μνημεία και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και πάνω από 2.000 πολιτιστικά ιδρύματα.
Η εικόνα αυτή συμπληρώνεται από την κατάσταση στο μέτωπο, όπου ο πόλεμος μαίνεται εδώ και πάνω από τέσσερα χρόνια. Στην Ντρουζκίβκα, πόλη που βρίσκεται πάνω σε δρόμο στρατηγικής σημασίας γνωστό ως «ζώνη των φρουρίων», οι ρωσικές δυνάμεις απέχουν πλέον μόλις 15 χιλιόμετρα και πλησιάζουν σταδιακά. Η 56χρονη Ιρίνα Λιτοβτσένκο, από τους λίγους αμάχους που έχουν μείνει πίσω, περιέγραψε πώς το σπίτι της χάθηκε ολοκληρωτικά. «Το σπίτι μου πάει – σαν να μην υπήρξε ποτέ. Και με τη μια –μπουμ– είναι σαν να μην έμεινε τίποτα», ανέφερε. Παρόμοια συναισθήματα εξέφρασε και η 63χρονη Ζόγια, η οποία συνεχίζει να πουλά βασικά είδη διατροφής έξω από καμένο πάγκο σε αγορά της πόλης, παρά τους κινδύνους. «Ξέρω ότι μπορεί να έρθει μια βόμβα και να πεθάνω. Το αντιλαμβάνομαι απόλυτα», δήλωσε, περιγράφοντας πώς η γενέτειρά της «χάθηκε».
Κατά μήκος των 1.200 χιλιομέτρων του μετώπου στο ανατολικό και νότιο τμήμα της Ουκρανίας, ανάλογες σκηνές καταστροφής επαναλαμβάνονται, με πολυκατοικίες και αγορές να ισοπεδώνονται και δεκάδες οικισμούς να καθίστανται ουσιαστικά μη κατοικήσιμοι. Χιλιάδες ρωσικά και ουκρανικά μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα γεμίζουν τον ουρανό κοντά στη γραμμή του μετώπου, με αποτέλεσμα πολλοί δρόμοι στη «ζώνη των φρουρίων» να έχουν καλυφθεί με ειδικά δίχτυα προστασίας. Τόσο η καταστροφή των βιβλίων όσο και η ερήμωση πόλεων σαν την Ντρουζκίβκα συνθέτουν το ίδιο ευρύτερο πλαίσιο ενός πολέμου που στοχεύει, σύμφωνα με τους Ουκρανούς αξιωματούχους, τόσο στο έδαφος όσο και στην πολιτιστική ταυτότητα της χώρας.
