Τουλάχιστον 43 αγόρια έχασαν φέτος τη ζωή τους στη Νότια Αφρική κατά τη διάρκεια παραδοσιακών τελετών περιτομής, ενώ δεκάδες ακόμη υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς και ακρωτηριασμούς. Οι τελετές, γνωστές ως «Ulwaluko», αποτελούν εδώ και αιώνες σημείο μετάβασης από την εφηβεία στην ανδρική ηλικία και πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο σε ειδικά σχολεία μύησης. Πίσω από την παράδοση κρύβεται ένα σοβαρό πρόβλημα, καθώς πολλές επεμβάσεις πραγματοποιούνται από ανειδίκευτα άτομα σε παράνομα σχολεία που λειτουργούν εκτός νόμου. Οι Αρχές της χώρας βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με τη δράση εγκληματικών κυκλωμάτων που εκμεταλλεύονται το έθιμο για κέρδος.
Πώς εξελίσσονται οι τελετές περιτομής
Στο πλαίσιο της «Ulwaluko», τα αγόρια απομακρύνονται από τις οικογένειές τους, καλύπτονται με λευκό πηλό και ζουν απομονωμένα για περίπου τρεις εβδομάδες σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εκπαιδεύονται στην ιστορία της φυλής τους, στην επιβίωση και στις κοινωνικές υποχρεώσεις που συνοδεύουν την ενηλικίωση. Κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας αποτελεί η ίδια η περιτομή, η οποία κανονικά πρέπει να εκτελείται από έμπειρους και πιστοποιημένους παραδοσιακούς χειρουργούς.
Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος των επεμβάσεων γίνεται σε παράνομα σχολεία μύησης, όπου ανειδίκευτα άτομα χρησιμοποιούν ακατάλληλα εργαλεία όπως παλιά δόρατα, ψαλίδια ή ξυραφάκια. Σε αρκετές περιπτώσεις έχει καταγραφεί χρήση της ίδιας λεπίδας σε περισσότερα από ένα αγόρια, γεγονός που προκαλεί εκτεταμένες μολύνσεις. Επιπλέον, τα τραύματα δένονται συχνά υπερβολικά σφιχτά, με αποτέλεσμα να διακόπτεται η κυκλοφορία του αίματος και να προκαλείται νέκρωση ιστών μέσα σε λίγες ώρες, καθιστώντας αναγκαίο τον ακρωτηριασμό.
Το μέγεθος του προβλήματος στη Νότια Αφρική
Οι φετινοί θάνατοι δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό. Σύμφωνα με έκθεση που εκπονήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής, καταγράφηκαν 322 θάνατοι νεαρών αγοριών μεταξύ 2021 και 2024, καθώς και χιλιάδες νοσηλείες και σοβαροί ακρωτηριασμοί. Μόνο το 2024, ο συνολικός αριθμός νεκρών στις χειμερινές και θερινές τελετές έφτασε τους 93, ενώ καταγράφηκαν 11 ακρωτηριασμοί γεννητικών οργάνων. Οι κυριότερες αιτίες θανάτου παραμένουν η γάγγραινα, η σηψαιμία και η σοβαρή αφυδάτωση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αγόρια που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία μαχαιρώθηκαν, πνίγηκαν ή ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου.
Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι καταγγελίες για παράνομες ομάδες που απάγουν αγόρια, ακόμη και ηλικίας 10 έως 12 ετών, παρότι ο νόμος απαγορεύει τη συμμετοχή παιδιών κάτω των 16 ετών. Σε πολλές περιπτώσεις, οι οικογένειες αναγκάζονται στη συνέχεια να καταβάλουν χρήματα προκειμένου να τους επιστραφούν τα παιδιά τους. Παρά τους κινδύνους, οι τελετές διατηρούν τεράστια σημασία για τις τοπικές κοινότητες, καθώς όσοι δεν τις ολοκληρώνουν αποκλείονται από φυλετικές συνελεύσεις, κοινωνικές δραστηριότητες και τον γάμο.
Τα μέτρα των Αρχών απέναντι στα παράνομα σχολεία
Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής έχει πλέον ποινικοποιήσει τη λειτουργία μη εγγεγραμμένων σχολών μύησης και απαιτεί όλοι οι παραδοσιακοί χειρουργοί να είναι πλήρως εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι. Η αστυνομία διαθέτει πλέον την εξουσία να κλείνει τα παράνομα σχολεία και να συλλαμβάνει τους υπεύθυνους. Μέχρι στιγμής έχουν σφραγιστεί 42 σχολεία, έχουν πραγματοποιηθεί 40 συλλήψεις και έχουν διασωθεί 180 αγόρια από παράνομες εγκαταστάσεις. Οι Αρχές αποδίδουν μεγάλο μέρος των τραγωδιών στη δράση οργανωμένων εγκληματικών ομάδων, οι οποίες στήνουν αυτοσχέδια σχολεία και χρησιμοποιούν ανεκπαίδευτο προσωπικό για να αποκομίσουν κέρδος από την παράδοση.
