Στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η αγορά των ΑΠΕ στάθηκε ο Βασίλης Καραμούζης, γενικός διευθυντής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής της Εθνικής Τράπεζας, σε ομιλία του στο 10ο Ενεργειακό Φόρουμ Νοτιοανατολικής Ευρώπης στη Θεσσαλονίκη. Ο τραπεζίτης αναγνώρισε τα σημαντικά βήματα που έχει κάνει η Ελλάδα στην ενεργειακή μετάβαση, όμως προειδοποίησε ότι οι περικοπές ΑΠΕ μετατρέπονται από τεχνικό ζήτημα σε ουσιαστικό κίνδυνο για τη χρηματοδότηση νέων έργων. Οι δηλώσεις έγιναν εν όψει της νέας φάσης επενδύσεων που ετοιμάζεται να υποδεχθεί ο κλάδος έως το 2030.
Η εκθετική αύξηση των περικοπών ΑΠΕ
Σύμφωνα με τον Βασίλη Καραμούζη, οι ΑΠΕ κάλυψαν το 2025 πάνω από το 50% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, με την εγκατεστημένη ισχύ να ξεπερνά τα 18 GW. Ο αναθεωρημένος Εθνικός Σχεδιασμός για την Ενέργεια και το Κλίμα θέτει μάλιστα ακόμη υψηλότερο στόχο, με τα 28 GW εγκατεστημένης ισχύος και συμμετοχή των ΑΠΕ περίπου 80% έως το 2030. Πίσω όμως από αυτή την ανάπτυξη, όπως τόνισε ο γενικός διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας, αναδύονται διαρθρωτικές προκλήσεις που επηρεάζουν πλέον την απόδοση των επενδύσεων.
Η κυριότερη πρόκληση είναι η ραγδαία αύξηση των περικοπών παραγωγής ΑΠΕ, οι οποίες εκτινάχθηκαν από 228 GWh το 2023 σε 1.867 GWh το 2025, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 6,6% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ. Για το 2026 οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ξεπέρασμα του 10%, γεγονός που, όπως επισήμανε ο Βασίλης Καραμούζης, μετατρέπει τις περικοπές από τεχνικό πρόβλημα σε ουσιαστικό κίνδυνο για την τραπεζική χρηματοδότηση των έργων. Ο ίδιος θεωρεί ότι η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση του φαινομένου, καθώς οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή και να την διαθέτουν στο δίκτυο όταν αυξάνεται η ζήτηση. Ωστόσο, παρά τις δημοπρασίες για 900 MW μπαταριών την περίοδο 2023-2025, η εγκατεστημένη ισχύς αναμένεται να φτάσει μόλις τα 700 MW έως το τέλος του 2026, έναντι στόχου 4,3 GW για το 2030.
Νέα εργαλεία και ο ρόλος των τραπεζών
Ο Βασίλης Καραμούζης ανέφερε ότι έως το 2030 αναμένονται στην Ελλάδα επενδύσεις περίπου 20 δισ. ευρώ σε ΑΠΕ και αποθήκευση, εκ των οποίων 7,5 έως 10 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα χρηματοδοτηθούν από τις ελληνικές τράπεζες. Παράλληλα, τόνισε πως πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον κινδύνου σε σχέση με το παρελθόν, καθώς η εποχή των πλήρως εξασφαλισμένων εσόδων μέσω σταθερών τιμών υποχωρεί. Οι τράπεζες, όπως εξήγησε, καλούνται πλέον να χρηματοδοτούν έργα με μεγαλύτερη έκθεση στις διακυμάνσεις της αγοράς, κάτι που απαιτεί μεγαλύτερη εξειδίκευση σε νέες κατηγορίες επενδύσεων όπως η αποθήκευση, τα υπεράκτια αιολικά, τα data centers και οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο γενικός διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας έφερε ως παράδειγμα το Energy Baseload Swap, ένα καινοτόμο εργαλείο διαχείρισης κινδύνου που ανέπτυξε η τράπεζα και είναι το πρώτο του είδους του στην Ελλάδα. Το εργαλείο αυτό περιορίζει την έκθεση στη μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας και συμβάλλει στη σταθεροποίηση των ταμειακών ροών τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές. Ο Βασίλης Καραμούζης υπογράμμισε ότι απαιτείται πιο ενεργή συμμετοχή των τραπεζών ήδη από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού των έργων, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των επενδύσεων απέναντι στις νέες συνθήκες της αγοράς ενέργειας.
