Οι ΗΠΑ βρίσκονται στο επίκεντρο διεθνούς προβληματισμού, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε ότι η αμερικανική κυβέρνηση ερευνά το φονικό πλήγμα σε γάμο στο Ιράν που σημειώθηκε την περασμένη Τρίτη στη νότια περιοχή της χώρας. Ανάλυση οπτικού υλικού που δημοσίευσε το πρακτορείο Reuters και εξέτασαν εμπειρογνώμονες στρατιωτικών όπλων καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι πιθανό η έκρηξη να προκλήθηκε από απευθείας χτύπημα αμερικανικού πυρομαχικού και όχι από τυχαίο εξοστρακισμό. Το περιστατικό, που στοίχισε τη ζωή σε πέντε ανθρώπους και τραυμάτισε δεκάδες αμάχους, αναζωπυρώνει τις διεθνείς ανησυχίες για τις ανθρώπινες απώλειες στη διάρκεια της αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης.
Το πλήγμα σε γάμο στο Ιράν: τι έγινε στο Κουχεστάκ
Η τραγωδία σημειώθηκε το βράδυ της Τρίτης, 1ης Σεπτεμβρίου, στην πόλη Κουχεστάκ, στη νότια επαρχία Χορμοζγκάν του Ιράν, όπου δεκάδες κάτοικοι είχαν συγκεντρωθεί σε σπίτι για μια γαμήλια δεξίωση. Σύμφωνα με την ανάλυση εικόνων και βίντεο που επαλήθευσε το Reuters, ένα πυρομαχικό έπληξε απευθείας την οροφή του κτιρίου γύρω στις 21:30 τοπική ώρα. Οι φωτογραφίες από τον τόπο του συμβάντος αποτυπώνουν εικόνες καταστροφής, με ματωμένα παπούτσια ανάμεσα στα συντρίμμια και διασκορπισμένα γιορτινά διακοσμητικά. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) είχε ήδη ανακοινώσει ότι οι δυνάμεις της πραγματοποίησαν πολλαπλά πλήγματα στο νότιο Ιράν εκείνη την ημέρα, στοχεύοντας εγκαταστάσεις αεράμυνας, συστήματα ραντάρ και υποδομές επικοινωνιών των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), ως αντίποινα για προγενέστερες ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στον Κόλπο.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, επιβεβαίωσαν ότι ο στρατός των ΗΠΑ είχε στοχεύσει συγκεκριμένα τον τηλεπικοινωνιακό πύργο της πόλης, ο οποίος βρίσκεται, βάσει δορυφορικών εικόνων, σε απόσταση μόλις 135 μέτρων από το σημείο της γαμήλιας δεξίωσης. Τέσσερις εμπειρογνώμονες στρατιωτικών όπλων που εξέτασαν το υλικό για λογαριασμό του Reuters έκριναν ότι οι ζημιές συνάδουν με άμεσο πλήγμα και όχι με δευτερογενείς ζημιές από εξοστρακισμό πυρομαχικού. Τρεις από τους τέσσερις εκτίμησαν ότι το όπλο ήταν πιθανότατα αμερικανικό και όχι ιρανικός πύραυλος αντιαεροπορικής άμυνας που παρεξέκλινε πορείας, ενώ ο τέταρτος σημείωσε ότι το πυρομαχικό μπορεί απλώς να έχασε τον στόχο του.
Ο αρχικός απολογισμός των τεσσάρων νεκρών επιβαρύνθηκε την Πέμπτη, όταν η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι μια 22χρονη γυναίκα υπέκυψε στα τραύματά της, ανεβάζοντας τον αριθμό των θυμάτων του πλήγματος σε γάμο στο Ιράν σε πέντε. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν κάνει λόγο για περίπου 68 έως 70 τραυματίες αμάχους. Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε η κηδεία τεσσάρων από τα θύματα, με εικόνες του ιρανικού πρακτορείου Mehr να δείχνουν φορτηγάκι να μεταφέρει φέρετρο σκεπασμένο με την ιρανική σημαία κάτω από θόλο φτιαγμένο από φύλλα φοίνικα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε την Πέμπτη, μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ότι η κυβέρνηση διερευνά το περιστατικό. «Το ερευνούμε διότι προφανώς ενδιαφερόμαστε. Θέλουμε να μάθουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «αν κάνουμε λάθη, υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε εμάς και το Ιράν: όταν ο στρατός μας κάνει λάθη, μαθαίνει από αυτά για να γίνει καλύτερος». Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε από την πλευρά του ότι έχει ενημερωθεί για τις αναφορές του Ιράν και τις εξετάζει, υπογραμμίζοντας πάντως ότι «δεν στοχοθετεί ποτέ αμάχους». Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι εξετάζονται παράλληλα τρία σενάρια για το πλήγμα σε γάμο στο Ιράν: απευθείας αμερικανικό χτύπημα, εξοστρακισμός ιρανικού πυραύλου αντιαεροπορικής άμυνας, ή πύραυλος που παρεξέκλινε της αρχικής του πορείας.
Το Πεντάγωνο δεν έχει δώσει στη δημοσιότητα τα ευρήματα δικής του προκαταρκτικής, εσωτερικής έρευνας, η οποία σύμφωνα με προγενέστερο δημοσίευμα του Reuters είχε ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είναι πιθανό να ευθύνονται για το πλήγμα. Οι ΗΠΑ, πάντως, δεν έχουν αποδεχθεί επισήμως την ευθύνη. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που βρίσκονται σε επαφή με κατοίκους της περιοχής ανέφεραν ότι οι τοπικές αρχές άσκησαν πιέσεις σε αυτόπτες μάρτυρες προκειμένου να μην μιλήσουν σε ξένα μέσα ενημέρωσης. Ένας κάτοικος του Κουχεστάκ είχε στείλει φωνητικό μήνυμα στο Reuters λίγο μετά το πλήγμα, περιγράφοντας το χάος: «Το Κουχεστάκ καταστράφηκε. Τέσσερα, πέντε, δέκα σπίτια καταστράφηκαν. Πολλοί άνθρωποι είναι κάτω από τα συντρίμμια. Ο Θεός να μας βοηθήσει». Άλλος κάτοικος ανέφερε ότι στον γάμο βρισκόταν πολύς κόσμος και ότι πολλοί τραυματίες μεταφέρονταν ακόμη τη στιγμή της κλήσης.
Το περιστατικό στο Κουχεστάκ έρχεται περίπου έξι μήνες μετά από ένα άλλο φονικό πλήγμα στο Ιράν, όταν πύραυλος κατέστρεψε δημοτικό σχολείο και σκότωσε 175 παιδιά και εκπαιδευτικούς, γεγονός που είχε προκαλέσει τότε έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Η επανάληψη ενός τέτοιου συμβάντος με αμάχους θύματα αναμένεται να τροφοδοτήσει εκ νέου τον διεθνή προβληματισμό γύρω από τις μεθόδους διεξαγωγής των αμερικανικών επιχειρήσεων στην περιοχή, ιδίως όσο συνεχίζεται η ένταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Η αντιπροσωπεία του Ιράν στον ΟΗΕ δεν είχε ανταποκριθεί άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.
Τι ακολουθεί
Η έρευνα που εξήγγειλε ο Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να δώσει απαντήσεις για το αν το πλήγμα σε γάμο στο Ιράν ήταν αποτέλεσμα λάθους στόχευσης ή τεχνικής αστοχίας του πυρομαχικού. Μέχρι στιγμής, ούτε το Πεντάγωνο ούτε η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει επίσημο χρονοδιάγραμμα για τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων. Οι εξελίξεις αναμένεται να παρακολουθούνται στενά τόσο από το Ιράν όσο και από διεθνείς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με το ζήτημα της λογοδοσίας για τις απώλειες αμάχων να παραμένει ανοιχτό.
