Ο πίνακας του Καντίνσκι «Η πολύχρωμη ζωή» ετοιμάζεται να αλλάξει για ακόμη μία φορά χέρια, καθώς ο οίκος δημοπρασιών Κρίστις τον βγάζει στο σφυρί στο Λονδίνο στις 14 Οκτωβρίου. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο που είχε φιλοτεχνήσει ο ρώσος ζωγράφος Βασίλι Καντίνσκι εκείνη την εποχή, με μια ιστορία γεμάτη ανατροπές. Ο πίνακας είχε κατασχεθεί από τους Ναζί, πέρασε δεκαετίες σε γερμανικό μουσείο και επιστράφηκε στους νόμιμους κληρονόμους του μόλις πριν από τρία χρόνια. Η εκτίμηση των ειδικών για την τιμή πώλησής του ξεπερνά τα 30 εκατομμύρια δολάρια.
Η ταραχώδης ιστορία του πίνακα του Καντίνσκι
Ο Καντίνσκι ζωγράφισε το έργο «Η πολύχρωμη ζωή» το 1907, με διαστάσεις λίγο μεγαλύτερες από 1,20 επί 1,50 μέτρα. Στη σύνθεση απλώνεται ένα ποιμενικό τοπίο γεμάτο προσκυνητές, αγρότες, αγίους, ευγενείς, μητέρες και παιδιά, με πολλές από τις μορφές να αντλούν έμπνευση από τους ρωσικούς θρύλους, τη λαϊκή παράδοση και τη θρησκευτική πίστη. Ο πίνακας παρουσιάστηκε στο Φθινοπωρινό Σαλόνι του Παρισιού τη χρονιά που δημιουργήθηκε, την ίδια περίοδο που καλλιτέχνες όπως ο Ανρί Ματίς με τη «Χαρά της ζωής» και ο Αντρέ Ντερέν με τον «Χορό» επιχειρούσαν κάτι ανάλογο.
Το έργο ανήκε αρχικά στον μεγαλέμπορο ραπτομηχανών του Άμστερνταμ, Εμανουέλ Αλμπερτ Λέβενσταϊν, και τη σύζυγό του Χέντβιχ Λέβενσταϊν-Βάιερμαν, οι οποίοι το αγόρασαν το 1927. Τα παιδιά τους, ο Ρόμπερτ και η Βίλχελμινε Λέβενσταϊν, το παραχώρησαν για φύλαξη στο Μουσείο Στέντελικ του Άμστερνταμ πριν εγκαταλείψουν την Ολλανδία λόγω της ναζιστικής εισβολής. Το 1940 οι Ναζί κατάσχεσαν την περιουσία της οικογένειας και ο πίνακας πωλήθηκε σε δημοπρασία στον συλλέκτη Σάλομον Μπ. Σλάιπερ.
Το 1972 το έργο αποκτήθηκε από την Κρατική Τράπεζα της Βαυαρίας και έναν χρόνο αργότερα παραχωρήθηκε με μακροχρόνιο δανεισμό στο Λένμπαχαους του Μονάχου, όπου παρέμεινε για περισσότερες από πέντε δεκαετίες. Τα παιδιά του ζευγαριού Λέβενσταϊν αναζητούσαν επί χρόνια τη χαμένη συλλογή των γονιών τους. Ύστερα από μια εξαετή δικαστική διαμάχη με την τράπεζα, κατάφεραν τελικά να ανακτήσουν τον πίνακα.
Η εκτίμηση και το ρεκόρ του Καντίνσκι στις δημοπρασίες
Η δημοπρασία της 14ης Οκτωβρίου στο Λονδίνο αναμένεται να προσελκύσει μεγάλο ενδιαφέρον από συλλέκτες σε όλο τον κόσμο, καθώς ο πίνακας του Καντίνσκι θεωρείται από τα σημαντικότερα έργα του καλλιτέχνη που έχουν βγει ποτέ στο σφυρί. Η εκτίμηση των ειδικών του οίκου Κρίστις ξεπερνά τα 30 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που, αν επιβεβαιωθεί, θα κατέτασσε το έργο ανάμεσα στις ακριβότερες πωλήσεις του ζωγράφου.
Το ισχύον ρεκόρ ανήκει στο έργο «Μουρνάου με εκκλησία ΙΙ» του 1910, το οποίο πωλήθηκε το 2023 από τον οίκο Σόθμπις στο Λονδίνο έναντι 37,2 εκατομμυρίων λιρών, ποσό που τότε αντιστοιχούσε σε 44,9 εκατομμύρια δολάρια. Ο συγκεκριμένος πίνακας είχε παρόμοια ιστορία με «Η πολύχρωμη ζωή» -είχε κλαπεί από τους Ναζί, παρέμεινε για χρόνια σε μουσείο και επιστράφηκε στους νόμιμους ιδιοκτήτες του λίγο πριν από τη δημοπρασία. Η ομοιότητα των δύο υποθέσεων τροφοδοτεί τις προσδοκίες πως και η νέα πώληση θα κινηθεί σε υψηλά επίπεδα.
Η επιστροφή του πίνακα στους κληρονόμους της οικογένειας Λέβενσταϊν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναζήτησης και απόδοσης έργων τέχνης που είχαν αρπαχθεί από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Δεκάδες μουσεία και ιδρύματα σε όλη την Ευρώπη έχουν βρεθεί τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπα με αντίστοιχα αιτήματα από απογόνους θυμάτων του ναζιστικού καθεστώτος.
Τι ακολουθεί για τον πίνακα του Καντίνσκι
Ο πίνακας του Καντίνσκι θα εκτεθεί στο κοινό πριν από τη δημοπρασία, όπως συνηθίζεται με τα έργα υψηλής αξίας που περνούν από τον οίκο Κρίστις. Η πώληση στις 14 Οκτωβρίου στο Λονδίνο θα δείξει αν το έργο θα πλησιάσει ή θα ξεπεράσει το ρεκόρ που κατέχει σήμερα ο ζωγράφος στις δημοπρασίες.
