Στις 6 Σεπτεμβρίου 1861 σημειώθηκε στην Αθήνα μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της οθωνικής περιόδου: η απόπειρα δολοφονίας της βασίλισσας Αμαλίας. Η βασίλισσα επέστρεφε έφιππη στα Ανάκτορα μετά από τον καθημερινό της περίπατο, όταν δέχθηκε πυροβολισμό από νεαρό φοιτητή της Νομικής. Η σφαίρα δεν βρήκε τον στόχο της, όμως το γεγονός συγκλόνισε την ελληνική πρωτεύουσα και αποκάλυψε το βάθος της πολιτικής κρίσης που ταλάνιζε τη μοναρχία.
Η απόπειρα δολοφονίας της Αμαλίας στην Αθήνα
Δράστης της επίθεσης ήταν ο Αριστείδης Δόσιος, φοιτητής της Νομικής Σχολής, ο οποίος πλησίασε τη βασίλισσα την ώρα που εκείνη επέστρεφε καβάλα στο άλογό της από τον περίπατό της στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με αφηγήσεις της εποχής, η Αμαλία αντιλήφθηκε την κίνησή του και έστρεψε το άλογο προς το μέρος του, με αποτέλεσμα ο νεαρός να αστοχήσει. Ο Δόσιος συνελήφθη επιτόπου από τις αρχές. Μετά τη σύλληψή του, φέρεται να υποστήριξε ότι ενήργησε με στόχο να απαλλάξει τη χώρα από αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «τυραννία».
Η υπόθεση οδηγήθηκε ταχύτατα σε δίκη και ο Δόσιος καταδικάστηκε σε θάνατο για την απόπειρα κατά της ζωής της βασίλισσας. Ωστόσο, η ποινή δεν εκτελέστηκε ποτέ. Η ίδια η Αμαλία παρενέβη προσωπικά υπέρ του καταδικασμένου και η θανατική ποινή μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη. Η χειρονομία αυτή θεωρήθηκε εξαιρετική για τα δεδομένα της εποχής, καθώς αφορούσε άνθρωπο που είχε επιχειρήσει να αφαιρέσει τη ζωή της ίδιας της βασίλισσας.
Το πολιτικό κλίμα πίσω από την απόπειρα
Η απόπειρα δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κλίμα αμφισβήτησης της βασιλείας του Όθωνα και της Αμαλίας, που είχε ενταθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1860. Φοιτητές, διανοούμενοι αλλά και τμήματα του στρατού εξέφραζαν ανοιχτά την αντίθεσή τους στο καθεστώς. Είχαν ήδη προηγηθεί τα λεγόμενα «Σκιαδικά» το 1859, ενώ την άνοιξη του 1861 είχαν αποκαλυφθεί αντιδυναστικές συνωμοσίες που στόχευαν στην ανατροπή του θρόνου.
Ο ίδιος ο Δόσιος κινούνταν μέσα σε αυτό το περιβάλλον αντιπολίτευσης. Συνδεόταν με την ομάδα που είχε γίνει γνωστή ως «Χρυσή Νεολαία», έναν κύκλο νέων με έντονα αντιοθωνικά αισθήματα, καθώς και με την εφημερίδα «Το Μέλλον της Πατρίδος», η οποία λειτουργούσε ως ένα από τα βασικά κέντρα της αντιδυναστικής αντιπολίτευσης της εποχής. Η δράση αυτών των κύκλων αντανακλούσε τη γενικότερη δυσαρέσκεια απέναντι στον τρόπο διακυβέρνησης του βασιλικού ζεύγους.
Παρά τη σοβαρότητα του γεγονότος, η απόπειρα κατά της Αμαλίας είχε αρχικά το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που πιθανότατα επιδίωκε ο δράστης της. Στους μήνες που ακολούθησαν, καταγράφηκε ένα πρόσκαιρο κύμα συμπάθειας προς το βασιλικό ζεύγος από τμήμα της κοινής γνώμης. Ωστόσο, αυτή η συμπάθεια δεν στάθηκε ικανή να ανακόψει τη βαθύτερη πολιτική κρίση που είχε ήδη ξεκινήσει να διαβρώνει τα θεμέλια της οθωνικής μοναρχίας.
Η πτώση του Όθωνα και η αποφυλάκιση του Δόσιου
Μόλις έναν χρόνο μετά την απόπειρα, τον Οκτώβριο του 1862, η εξέγερση εναντίον του Όθωνα επικράτησε οριστικά. Ο βασιλιάς και η Αμαλία αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, θέτοντας τέλος σε μια βασιλεία που είχε σημαδευτεί από συνεχείς πολιτικές αναταράξεις. Με την ανατροπή του καθεστώτος, ο Αριστείδης Δόσιος αποφυλακίστηκε, καθώς η νέα πολιτική κατάσταση δεν άφηνε περιθώρια συνέχισης της ποινής του.
Η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας της 6ης Σεπτεμβρίου 1861 παραμένει σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια της τελευταίας περιόδου της οθωνικής μοναρχίας στην Ελλάδα. Αποτύπωσε με τον πιο δραματικό τρόπο το βάθος της ρήξης ανάμεσα σε τμήμα της ελληνικής κοινωνίας και στο βασιλικό ζεύγος, λίγους μόλις μήνες πριν από την οριστική πτώση του Όθωνα.
