Η Ακροδεξιά στη Γερμανία κατέγραψε ιστορική εκλογική επικράτηση στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, προκαλώντας έντονο προβληματισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) υπερδιπλασίασε τη δύναμή του, φτάνοντας κοντά στο 44% των ψήφων, την ώρα που το κεντροδεξιό κόμμα του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς κατέγραψε σημαντικές απώλειες. Η εξέλιξη σχολιάστηκε ακόμη και από τον Έλληνα σκιτσογράφο Αρκά, ο οποίος στο σκίτσο του παρέπεμψε στη σταδιακή εξασθένηση της γερμανικής δέσμευσης «Ποτέ Ξανά» απέναντι στον ναζισμό. Αναλυτές θεωρούν το αποτέλεσμα προάγγελο για τις εκλογικές αναμετρήσεις που θα ακολουθήσουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες μέσα στον επόμενο χρόνο.
Ιστορική νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ
Σύμφωνα με τα σχεδόν τελικά αποτελέσματα, το AfD συγκέντρωσε το 44% των ψήφων στις τοπικές εκλογές, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει αυτοδυναμία που θα του επέτρεπε να σχηματίσει μόνο του κυβέρνηση στο κρατίδιο. Πρόκειται για υπερδιπλασιασμό σε σχέση με προηγούμενες αναμετρήσεις, ενώ η συμμετοχή στις κάλπες, όπως ανέφερε το δίκτυο ZDF, έφτασε το 77%. Οι Χριστιανοδημοκράτες του Φρίντριχ Μερτς έχασαν περίπου 20% σε σχέση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, μια εξέλιξη που καταγράφηκε ως ιστορική για τη μεταπολεμική Γερμανία.
Για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένα ακροδεξιό κόμμα βρίσκεται σε τροχιά συμμετοχής στην εξουσία σε γερμανικό κρατίδιο. Παρότι η καταμέτρηση συνεχιζόταν και παρέμενε ασαφές αν το AfD θα καταφέρει τελικά να σχηματίσει κυβέρνηση, η πολιτική βαρύτητα του αποτελέσματος θεωρήθηκε τεράστια, καθώς η Γερμανία, λόγω του ιστορικού βάρους του ναζισμού, περιθωριοποιούσε συστηματικά τις ακροδεξιές δυνάμεις για δεκαετίες.
Οι αιτίες πίσω από την άνοδο του AfD
Η επικράτηση της Ακροδεξιάς δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά συνέχεια μιας σταθερής πορείας ετών. Πολιτικές που κάποτε αποτελούσαν αποκλειστικό σήμα κατατεθέν της Ακροδεξιάς, όπως οι σκληρές πολιτικές κατά των μεταναστών, έχουν πλέον υιοθετηθεί σε μεγάλο βαθμό και από κόμματα του πολιτικού mainstream, ιδίως από την κεντροδεξιά. Η στην πράξη κατάργηση του δικαιώματος στο άσυλο, με εξαίρεση τους πρόσφυγες από την Ουκρανία, συνδυάστηκε με σχέδια αποστολής αιτούντων άσυλο σε κέντρα κράτησης εκτός Ευρώπης.
Παράλληλα, η άνοδος του AfD συνδέεται με την αδυναμία του γερμανικού πολιτικού συστήματος να αντιστρέψει την οικονομική στασιμότητα που έχει πλήξει τη χώρα τα τελευταία χρόνια, μετατρέποντάς την από ατμομηχανή σε υποψήφιο «μεγάλο ασθενή» της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι αυξήσεις των τιμών και το κλίμα οικονομικής ανασφάλειας ενίσχυσαν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων, βοηθώντας το AfD να συγκεντρώσει υπερδιπλάσιες ψήφους από το κόμμα του καγκελαρίου Μερτς.
Αντιδράσεις και ευρωπαϊκές ανησυχίες
Η νίκη του AfD προκάλεσε αναταράξεις που, όπως σημειώνουν οι New York Times, έφτασαν από τη Ντάουνινγκ Στριτ στο Λονδίνο μέχρι το Μέγαρο των Ηλυσίων στο Παρίσι. Ο αναλυτής Μουτζτάμπα Ραχμάν της εταιρείας συμβούλων πολιτικού κινδύνου Eurasia Group δήλωσε στους NYT ότι η ανεπτυγμένη Ευρώπη βιώνει μια μορφή σύνθετης κρατικής αποτυχίας, καθώς οι κυβερνήσεις αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα του κόστους διαβίωσης και να αποδώσουν αποτελέσματα για τους ψηφοφόρους τους.
Στην Ελλάδα, το αποτέλεσμα σχολιάστηκε καλλιτεχνικά από τον σκιτσογράφο Αρκά, ο οποίος στην επίσημη σελίδα του στο Facebook δημοσίευσε σκίτσο με τον χάρτη της Ευρώπης και μια σκοτεινή σκιά πάνω από τη Γερμανία, συνοδευόμενο από τη φράση «Το “Ποτέ Ξανά” ξεθωριάζει. Πίσω του αχνοφαίνεται το “Ξανά”», παραπέμποντας στην ιστορική γερμανική δέσμευση απέναντι στον ναζισμό.
Τι ακολουθεί για την Ευρώπη
Οι εξελίξεις στη Γερμανία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει σειράς εκλογικών αναμετρήσεων που είναι προγραμματισμένες για την ερχόμενη χρονιά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι Γάλλοι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν νέο πρόεδρο την ερχόμενη άνοιξη, στην Ισπανία οι κάλπες αναμένεται να στηθούν έως τον Αύγουστο, ενώ στην Ιταλία οι εκλογές θα διεξαχθούν έως τα τέλη του επόμενου έτους. Σε όλες αυτές τις χώρες, οι ακροδεξιοί υποψήφιοι καταγράφουν άνοδο, απειλώντας τις σημερινές κυβερνήσεις που καλούνται να διαχειριστούν συστημικά οικονομικά προβλήματα. Το λαϊκιστικό και αντιμεταναστευτικό μήνυμα του AfD απηχεί ήδη τις θέσεις εθνικιστών ηγετών σε Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία, όπου μερίδα των ψηφοφόρων φαίνεται να διακατέχεται από παρόμοιες ιδεολογικές τάσεις.
