Ιστορική νίκη, αλλά χωρίς αυτοδυναμία, πέτυχε το ακροδεξιό AfD στις κρατιδιακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, στην ανατολική Γερμανία. Το κόμμα της Άλις Βάιντελ και του Τίμο Χρουπάλα συγκέντρωσε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 44% και 44,5%, διπλασιάζοντας τη δύναμή του σε σχέση με το 20,8% που είχε λάβει το 2021. Η νίκη του AfD Σαξονία-Άνχαλτ προκάλεσε αναταραχή στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Βερολίνου και άνοιξε δύσκολο κεφάλαιο για τον σχηματισμό νέας τοπικής κυβέρνησης στο Μαγδεμβούργο.
Πτώση του CDU μετά τη νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του γερμανικού καναλιού ZDF, ο μεγάλος ηττημένος της βραδιάς ήταν η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, η οποία έχασε έναν στους δύο ψηφοφόρους της και υποχώρησε στο 17,8%-18,4%, ιστορικά χαμηλό ποσοστό για το κόμμα. Στην τρίτη θέση βρέθηκε η Αριστερά (Die Linke) με ποσοστό γύρω στο 8,8%-9,3%, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) κινήθηκε στο 8,7%-9,1% και οι Πράσινοι κατέγραψαν ανάλογο ποσοστό, 8,7%. Οι Φιλελεύθεροι του FDP έμειναν εκτός της τοπικής Βουλής, με αποτέλεσμα η επικεφαλής του ψηφοδελτίου Λίντια Χίσκενς να ανακοινώσει άμεσα την παραίτησή της από την ηγεσία του κόμματος, το οποίο πλέον διατηρεί παρουσία μόλις σε πέντε γερμανικά κρατίδια.
Στο όριο της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης κινήθηκε η φιλορωσική Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), που συμμετείχε για πρώτη φορά σε εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ. Με ποσοστό που εκτιμάται μεταξύ 4,8% και 5,1%, το κόμμα βρέθηκε ακριβώς στο όριο του 5% που απαιτείται για είσοδο στη Βουλή, με το ZDF και το ARD να δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις. Ανάλογα με το τελικό αποτέλεσμα, το AfD αναμένεται να καταλάβει από 39 έως 41 έδρες σε σύνολο 83 στη νέα Βουλή του Μαγδεμβούργου, όταν οι 42 έδρες αντιστοιχούν στην απόλυτη πλειοψηφία. Η συμμετοχή στην κάλπη έφτασε το ιστορικό ρεκόρ του 78%, γεγονός που καταδεικνύει τη μαζική κινητοποίηση ψηφοφόρων που παραδοσιακά απείχαν.
Αντιδράσεις και ευρωπαϊκές ανησυχίες
Ο 35χρονος επικεφαλής του AfD στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, δήλωσε ότι «γράψαμε ιστορία» και ξεκαθάρισε πως αποκλείει το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας, ζητώντας πλήρη υλοποίηση του προγράμματός του χωρίς εκπτώσεις. Ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί τη νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ πρώτο βήμα για διεκδίκηση της εξουσίας σε ομοσπονδιακό επίπεδο στις εκλογές του 2029. Η συμπρόεδρος του κόμματος, Άλις Βάιντελ, μίλησε επίσης για ιστορική νίκη. Τα υπόλοιπα κόμματα, ωστόσο, επικαλούνται το λεγόμενο «Brandmauer», δηλαδή την πάγια άρνηση συνεργασίας με ακραίες πολιτικές δυνάμεις, καθώς η υπηρεσία πληροφοριών της Γερμανίας έχει χαρακτηρίσει το AfD ακροδεξιό εξτρεμιστικό κόμμα -χαρακτηρισμό που το ίδιο το κόμμα απορρίπτει.
Ο πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών και υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλινγκμπάιλ, σχολίασε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί σαφές μήνυμα προς το Βερολίνο, με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να δέχεται πιέσεις να επανεξετάσει την πολιτική της. Στο εσωτερικό του τοπικού CDU, στελέχη ζήτησαν την παραίτηση του πρωθυπουργού Σβεν Σούλτσε και ολόκληρης της ηγεσίας, με το αποτέλεσμα να αποτελεί προσωπικό πλήγμα και για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Στην Ελλάδα, ο τομέας Εξωτερικής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) χαρακτήρισε τη νίκη του AfD «εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη» και «καμπανάκι κινδύνου για όλη την Ευρώπη», σημειώνοντας ότι οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου επισημοποιείται η πρώτη επίσημη πράξη επανόδου της ακροδεξιάς στη Γερμανία.
Πολύ δύσκολος ο σχηματισμός κυβέρνησης μετά το AfD Σαξονία-Άνχαλτ
Η γαλλική εφημερίδα Le Monde είχε χαρακτηρίσει τις εκλογές «πολιτικό ορόσημο» πριν ακόμη από την ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων, τονίζοντας ότι η Σαξονία-Άνχαλτ διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η εσωτερική ασφάλεια, ενώ εκπροσωπείται και στο ομοσπονδιακό Bundesrat. Αριθμητικά, το μόνο σενάριο που φαίνεται να «βγαίνει» είναι η συνεργασία AfD και BSW, δύο κομμάτων με συχνά κοινή ρητορική αλλά και σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Θεωρητικά άνετη πλειοψηφία θα προέκυπτε και από έναν συνδυασμό CDU-AfD, κάτι όμως που θα σήμαινε ουσιαστική κατάρρευση του «Τείχους Δημοκρατίας» που έχουν υψώσει τα παραδοσιακά κόμματα απέναντι στην ακροδεξιά.
Ένα εναλλακτικό σενάριο αφορά ενδεχόμενη αποχή των βουλευτών του BSW σε τρίτη ψηφοφορία για την εκλογή πρωθυπουργού, όπου αρκεί απλή πλειοψηφία των παρόντων, κάτι που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την εκλογή του πρώτου ακροδεξιού πρωθυπουργού στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας. Το πρόγραμμα του AfD περιλαμβάνει σκληρές θέσεις για τη μετανάστευση, αποκατάσταση των δεσμών με τη Ρωσία και έξοδο από την Ευρωζώνη. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο πολιτικό και οικονομικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με ένα ισχυρότερο AfD να αυξάνει την πίεση για αλλαγές στην ευρωπαϊκή πολιτική σε ζητήματα μετανάστευσης, ασφάλειας και ενέργειας.
