Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ ανακοίνωσε ουσιαστικές κυρώσεις στους ισραηλινούς εποίκους της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, βάζοντας τέλος σε δεκαετίες βρετανικής αδράνειας απέναντι στην επέκταση των παράνομων οικισμών. Η απόφαση του Λονδίνου πυροδότησε άμεσα οξύτατη διπλωματική αντιπαράθεση με το Ισραήλ. Πρόκειται για τη μετάβαση από τις τυποποιημένες ανακοινώσεις καταδίκης σε συγκεκριμένα μέτρα κατά της ισραηλινής κατοχής, μια στροφή που περιγράφεται ως πρωτοφανής για τη βρετανική διπλωματία.
Διαβάστε επίσης: Το Ισραήλ ετοιμάζει αντίμετρα στις κυρώσεις Λονδίνου
Δεκαετίες αδράνειας πριν τις κυρώσεις στους ισραηλινούς εποίκους
Για δεκαετίες, οι βρετανικές κυβερνήσεις καταδίκαζαν στα λόγια την επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη, χωρίς ποτέ οι προειδοποιήσεις τους να συνοδεύονται από ουσιαστικά μέτρα. Πρώην Συντηρητικοί υπουργοί, όπως ο Άλαν Ντάνκαν και ο Άλιστερ Μπερτ, είχαν επικρίνει δημόσια αυτή την πολιτική. Ο πρώτος τη χαρακτήρισε αδύναμη και αφελή, ενώ ο δεύτερος σχολίασε ειρωνικά την ικανότητα της βρετανικής διπλωματίας να εφευρίσκει διαρκώς νέους τρόπους καταδίκης χωρίς κανένα συγκεκριμένο αντίκτυπο. Ακόμη και η Μάργκαρετ Θάτσερ, ως πρωθυπουργός, είχε εκφράσει την οργή της για την επέκταση των οικισμών, παρότι διχαζόταν ανάμεσα στη συμπάθειά της προς το Ισραήλ και τον φόβο για τη σοβιετική επιρροή στα κράτη του Κόλπου.
Η εμπορική συμφωνία ανάμεσα σε Βρετανία και Ισραήλ προέβλεπε ότι τα προϊόντα από εδάφη υπό ισραηλινή διοίκηση μετά τον Ιούνιο του 1967 δεν θα επωφελούνταν από μειωμένους δασμούς, ενώ το υπουργείο Επιχειρήσεων συμβούλευε τις εταιρείες να αποφεύγουν συναλλαγές με τους οικισμούς. Πολλές επιχειρήσεις, ωστόσο, αγνοούσαν τις οδηγίες ή επανασήμαιναν τα προϊόντα τους ως ισραηλινής προέλευσης προκειμένου να διατηρήσουν τα προτιμησιακά καθεστώτα. Ο αρμόδιος υπουργός Εμπορίου είχε παραδεχθεί τον περασμένο Ιούνιο ενώπιον κοινοβουλευτικής επιτροπής ότι ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εξακριβωθεί με βεβαιότητα η πραγματική προέλευση των εμπορευμάτων. Η νομική γνωμοδότηση περιόριζε επιπλέον το βρετανικό καθεστώς κυρώσεων μόνο σε οντότητες συνδεδεμένες με βία εποίκων, χωρίς δυνατότητα κυρώσεων σε εργολάβους απλώς επειδή δραστηριοποιούνταν στους οικισμούς.
Η δήλωση Μίλιμπαντ για «εθνοκάθαρση» και η αντίδραση του Ισραήλ
Ανακοινώνοντας τις εμπορικές κυρώσεις στους ισραηλινούς εποίκους, ο Εντ Μίλιμπαντ προχώρησε σε μια από τις πιο σκληρές δηλώσεις που έχει κάνει ποτέ βρετανικός υπουργός για το ζήτημα. «Η βρετανική κυβέρνηση συμφωνεί ότι λαμβάνει χώρα εθνοκάθαρση Παλαιστινίων σε περιοχές της Δυτικής Όχθης, η οποία διαπράττεται από τρομοκράτες εποίκους», δήλωσε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε μάλιστα ότι «πάρα πολύ συχνά, η ισραηλινή κυβέρνηση εθελοτυφλεί απέναντι σε αυτό και, το χειρότερο, μέλη της έχουν προβεί σε δηλώσεις και έχουν λάβει μέτρα για την υποστήριξη του αναγκαστικού εκτοπισμού Παλαιστινίων». Οι όροι «εθνοκάθαρση» και «αναγκαστικός εκτοπισμός» θεωρούνται συχνά συνώνυμοι με πράξεις γενοκτονίας, κάτι που προσδίδει στη δήλωση ιδιαίτερο βάρος.
Η απάντηση από την πλευρά του Ισραήλ ήρθε άμεσα, με το κλείσιμο της βρετανικής διπλωματικής αποστολής προς τους Παλαιστίνιους να αποτελεί το πρώτο αντίμετρο. Παράλληλα, η προηγούμενη συντηρητική βρετανική κυβέρνηση είχε εισαγάγει νομοθεσία, ανταποκρινόμενη σε αιτήματα του Ισραήλ, η οποία αντιμετώπιζε τις εκκλήσεις για μποϊκοτάζ, αποεπένδυση και κυρώσεις κατά της ισραηλινής κατοχής ως αντισημιτικές. Η νέα στάση του Λονδίνου έρχεται έτσι σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική γραμμή που ακολουθούσε μέχρι πρόσφατα η βρετανική διπλωματία απέναντι στο Ισραήλ.
Ο ιστορικός ρόλος της Βρετανίας στην περιοχή
Η σχέση της Βρετανίας με το Ισραήλ και τους Παλαιστίνιους έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, που ανάγονται τουλάχιστον στο 1917, όταν ο τότε υπουργός Εξωτερικών Τζέιμς Μπάλφουρ απέστειλε την περίφημη επιστολή στον Λόρδο Ρότσιλντ, γνωστή ως «Διακήρυξη Μπάλφουρ». Για τον αραβικό κόσμο, η διακήρυξη αυτή θεωρείται η αρχική προδοσία, ένα αποικιοκρατικό εγχείρημα που φόρτωσε την περιοχή με δυστυχία, ενώ για μεγάλο μέρος της εβραϊκής διασποράς αποτέλεσε τη στιγμή που δόθηκε η υπόσχεση για τη δημιουργία εβραϊκού κράτους. Η Βρετανία υποστήριζε τη λύση των δύο κρατών στα Ηνωμένα Έθνη ήδη από το 1946, χωρίς ωστόσο ποτέ να προχωρήσει σε αποφασιστικά βήματα για να ανακόψει την επέκταση των παράνομων οικισμών στα εδάφη που κατελήφθησαν το 1967. Ακριβώς λόγω αυτού του ιστορικού ρόλου, οι νέες κυρώσεις του Λονδίνου αποκτούν βάρος που ξεπερνά κατά πολύ την καθαρά οικονομική τους διάσταση, καθώς οι επιπτώσεις τους αναμένεται να γίνουν αισθητές πολύ ευρύτερα από το άμεσο εμπορικό τους αντικείμενο.
