Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το Ιράν κλιμακώνει την ένταση με πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις σε πλοία στο Στενό του Ορμούζ, δύο μήνες πριν από τις ενδιάμεσες βουλευτικές εκλογές στις ΗΠΑ. Στους δρόμους της Τεχεράνης εμφανίστηκαν πανό με το σύνθημα «θάνατος στον Τραμπ», ενώ άλλα απεικόνιζαν πτώματα αμερικανών στρατιωτικών. Η Ισλαμική Δημοκρατία φαίνεται αποφασισμένη να αυξήσει το πολιτικό κόστος της σύγκρουσης για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ενόψει της κάλπης. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει de facto κλειστό, με τις τιμές του πετρελαίου να έχουν εκτοξευθεί ξανά τις τελευταίες ημέρες.
Νέες επιθέσεις στο Στενό του Ορμούζ
Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε το Γαλλικό Πρακτορείο, η Τεχεράνη ανακοίνωσε την προηγούμενη Τετάρτη επιθέσεις εναντίον δέκα πλοίων που επιχειρούσαν να διασχίσουν το Στενό. Οι Φρουροί της Επανάστασης, το ισχυρό στρατιωτικό σώμα του Ιράν, στόχευσαν και κατέστρεψαν στις 10 Σεπτεμβρίου ένα μη επανδρωμένο σκάφος τύπου Saildrone Explorer των ΗΠΑ, που βρισκόταν στην είσοδο του Στενού. Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι το προσεχές διάστημα θα δημιουργήσει νέα «απαγορευμένη ζώνη» πέρα από το Στενό, στην οποία κάθε πλοίο θα χρειάζεται ειδική άδεια για να διέλθει, με στόχο τον αποτελεσματικότερο έλεγχο της θαλάσσιας οδού που έχει στρατηγική σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.
Οι κινήσεις αυτές έρχονται μετά την καταστροφή πέντε ιρανικών τάνκερ από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, γεγονός που το Ιράν απάντησε με επίθεση σε αμερικανική βάση στην Ιορδανία. Το αμερικανικό δίκτυο CBS News ανέφερε ότι οκτώ αεροσκάφη τύπου F-15 υπέστησαν ελαφριές ζημιές κατά την επίθεση, ενώ αεροσκάφος υποστήριξης εκ του σύνεγγυς τύπου A-10 έχασε το ένα φτερό του. Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς που διήρκεσαν 40 ημέρες, έως την κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο. Έξι μήνες αργότερα, παρά τον θάνατο πολλών ηγετικών στελεχών του καθεστώτος, το Ιράν δεν δείχνει διάθεση αποκλιμάκωσης, με τον νέο ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ να μην έχει κάνει ακόμη καμία δημόσια εμφάνιση.
Αναλυτές μιλούν για «παράθυρο ευκαιρίας»
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι «η εποχή των αναλογικών αντιποίνων τέλειωσε», σηματοδοτώντας μια πιο επιθετική στρατηγική απέναντι στις ΗΠΑ. Στο ίδιο πνεύμα, ο γραμματέας του ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαεΐ, δήλωσε με στρατιωτική περιβολή ότι η Τεχεράνη «δεν εμπιστεύεται τις ΗΠΑ» και δεν πρόκειται να κάνει κανένα βήμα όσο η Ουάσιγκτον δεν λαμβάνει μέτρα αποκατάστασης της εμπιστοσύνης, τονίζοντας πως όποια πρόοδος πρέπει να μεταφραστεί «σε πράξεις».
Ο Τομά Ζουνό, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οτάβας, εκτίμησε στο AFP ότι η ηγεσία του Ιράν «κρίνει πως οδεύει να κερδίσει τον πόλεμο και οι ΗΠΑ οδεύουν να τον χάσουν», γεγονός που εξηγεί γιατί η Τεχεράνη δεν επιτρέπει κλιμάκωση προς τα κάτω. Κατά τον ίδιο, το Ιράν βλέπει στην περίοδο της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για να εκμεταλλευτεί την αμερικανική αδυναμία και να διαμορφώσει νέα περιφερειακή ισορροπία προς όφελός του. Παρόμοια ανάλυση παρουσίασε και η Σάναμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο βρετανικό κέντρο μελετών Chatham House, η οποία εκτιμά ότι η πίεση μέσω του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ και η απειλή για μεγαλύτερη διατάραξη στοχεύουν να πλήξουν πολιτικά τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Τι ακολουθεί στο Στενό του Ορμούζ
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή η νέα «απαγορευμένη ζώνη» που ανακοίνωσε το Ιράν πέρα από το Στενό του Ορμούζ, με τις αρχές της Τεχεράνης να απαιτούν ειδική άδεια για κάθε πλοίο που επιθυμεί να διέλθει. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να διατηρήσει υψηλές τις τιμές του πετρελαίου διεθνώς, καθώς το Στενό αποτελεί μία από τις πλέον κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για τη διακίνηση υδρογονανθράκων παγκοσμίως. Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν, όλα δείχνουν ότι η αντιπαράθεση Ουάσιγκτον-Τεχεράνης θα παραμείνει στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας τις επόμενες εβδομάδες.
