Οι 11 χώρες των BRICS κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινή διακήρυξη στη σύνοδο κορυφής του Νέου Δελχί, παρά τις έντονες γεωπολιτικές διαφορές που μέχρι την τελευταία στιγμή έκαναν αβέβαιη μια τέτοια συμφωνία. Την ανακοίνωση έκανε ο οικοδεσπότης της συνόδου, πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, τονίζοντας ότι το κείμενο υιοθετήθηκε ομόφωνα. Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς οι BRICS εκπροσωπούν περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού και ελέγχουν σημαντικό μερίδιο των ενεργειακών πόρων του πλανήτη.
Τι περιλαμβάνει η κοινή διακήρυξη
Στο κείμενο της κοινής διακήρυξης BRICS οι χώρες-μέλη εκφράζουν «βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και τη Δυτική Ασία», ζητώντας την άσκηση μέγιστης αυτοσυγκράτησης και την αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση. Παράλληλα, οι BRICS καταδικάζουν την επιβολή μονομερών μέτρων εξαναγκασμού που αντιβαίνουν στο Διεθνές Δίκαιο και τονίζουν την ανάγκη συνεργασίας για την απρόσκοπτη ροή του παγκόσμιου εμπορίου, των αλυσίδων εφοδιασμού και της ενέργειας.
Στη διακήρυξη περιλαμβάνεται επίσης ρητή αναφορά στην πυρηνική ασφάλεια, η οποία σύμφωνα με το κείμενο πρέπει να γίνεται σεβαστή ακόμη και σε περιόδους πολέμου. Οι χώρες-μέλη συμφώνησαν να προωθήσουν τη συνεργασία για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών μεταξύ τους, ενώ εξέφρασαν ανησυχία για τους μονομερείς δασμούς που, όπως αναφέρεται, «στρεβλώνουν» το παγκόσμιο εμπόριο. Η επίτευξη συμφωνίας θεωρείται αξιοσημείωτη, καθώς στην προκαταρκτική συνάντηση των BRICS τον περασμένο Μάιο οι διαφορετικές θέσεις μεταξύ Ιράν, Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή είχαν εμποδίσει την έκδοση αντίστοιχου κοινού ανακοινωθέντος.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Την παράσταση στη σύνοδο έκλεψε ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος κάλεσε τους BRICS να αναλάβουν πρωτοβουλία για την προώθηση της παγκόσμιας ειρήνης και να αντιταχθούν σε παραβιάσεις της εθνικής κυριαρχίας. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν εκπροσωπεί τα κοινά μας συμφέροντα», τόνισε ο Κινέζος πρόεδρος, ασκώντας παράλληλα κριτική στην πολιτική δασμών του Ντόναλντ Τραμπ και κάνοντας λόγο για μια νέα μάχη κατά του προστατευτισμού. Η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στο Νέο Δελχί είναι η πρώτη εδώ και επτά χρόνια, έπειτα από μακρά περίοδο διπλωματικής ψυχρότητας στις σχέσεις Κίνας και Ινδίας.
Ο Ναρέντρα Μόντι, από την πλευρά του, επιχείρησε να υπογραμμίσει τον χαρακτήρα των BRICS ως πλατφόρμας συνεργασίας των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών. «Οι BRICS δεν είναι εναντίον κανενός», δήλωσε ο Ινδός πρωθυπουργός, υποστηρίζοντας ότι το μπλοκ έχει φτάσει σε μια στιγμή «ενηλικίωσης», κατά την οποία ο Παγκόσμιος Νότος πρέπει να αποκτήσει ισχυρότερη φωνή και να συμβάλει στη διαμόρφωση των κανόνων της παγκόσμιας διακυβέρνησης. Η στάση του Μόντι διαφοροποιείται από εκείνη του Σι Τζινπίνγκ, καθώς ο Ινδός πρωθυπουργός επιδιώκει παράλληλα στρατηγικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ενώ η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος στρατηγικός αντίπαλος της Ινδίας στην περιοχή. Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε πως η Μόσχα παραμένει ανοιχτή σε συνεργασία με χώρες σε όλο τον κόσμο.
Τι ακολουθεί
Ο Ναρέντρα Μόντι, ως οικοδεσπότης της φετινής συνόδου, αναμένεται να παραδώσει τυπικά τη σκυτάλη της προεδρίας στην Κίνα, η οποία θα αναλάβει και θα φιλοξενήσει την 19η σύνοδο κορυφής των BRICS το 2027. Η μετάβαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η κοινή διακήρυξη BRICS καταδεικνύει ότι, παρά τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, το μπλοκ διατηρεί τη δυνατότητα να μιλά με μία φωνή σε κρίσιμα διεθνή ζητήματα, από τη Μέση Ανατολή μέχρι το παγκόσμιο εμπόριο και τους δασμούς.
