Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο έναν κίνδυνο που μέχρι σήμερα παρέμενε στη σκιά της έρευνας για τον καρκίνο: την αρτηριακή θρόμβωση. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή θρόμβωση στις περιφερικές αρτηρίες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου ένας στους πέντε ασθενείς με καρκίνο κινδυνεύει να εμφανίσει κάποιο είδος θρόμβωσης, είτε αρτηριακής είτε φλεβικής. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Καρδιολογικό Συνέδριο στο Μόναχο.
Τα ευρήματα του διεθνούς προγράμματος
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος Arterial Cancer Associated Thrombosis, το οποίο μελετά τη σχέση ανάμεσα στον καρκίνο και την αρτηριακή θρόμβωση, με ιδιαίτερη έμφαση στο οξύ στεφανιαίο σύνδρομο. Στη μελέτη συμμετείχαν 1.064 ασθενείς με καρκίνο, με διάμεση ηλικία τα 65 έτη. Το 60% των συμμετεχόντων ήταν άνδρες, ενώ το 72% έπασχε από προχωρημένη ή μεταστατική μορφή της νόσου. Από το σύνολο, 85 ασθενείς, δηλαδή ποσοστό 7,98%, εμφάνισαν τουλάχιστον ένα αρτηριακό θρομβωτικό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.
Αν στο ποσοστό αυτό προστεθεί και το περίπου 10% των ασθενών που αναπτύσσουν φλεβική θρόμβωση, το συνολικό ποσοστό κινδύνου προσεγγίζει το 20%. Το πρόγραμμα συντονίζει ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας, καθηγητής Αιματολογίας στη Σορβόννη και διευθυντής του Κέντρου Καρκίνου και Θρόμβωσης (INSERM – Sorbonne University), ο οποίος μίλησε στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου, «104,9 Μυστικά Υγείας». Ο καθηγητής χαρακτήρισε το πρόγραμμα πολυεθνικό, καθώς συνδέει ερευνητικές ομάδες από τη Δύση έως την Ανατολή, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών κέντρων από τη Μόσχα (Sechenov) και το Σικάγο (Loyola).
Την ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα εκπροσωπεί η Α΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του ΕΚΠΑ, που εδρεύει στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, υπό τον καθηγητή Κωνσταντίνο Τούτουζα και την ερευνητική του ομάδα. Ως principal investigator της ελληνικής συμμετοχής ορίστηκε η Μαρία Δρακοπούλου, η οποία παρουσίασε τα αποτελέσματα στο καρδιολογικό συνέδριο του Μονάχου.
Από τη φλεβική στην αρτηριακή θρόμβωση
Όπως εξήγησε ο κ. Γεροτζιάφας, η επιστημονική κοινότητα είχε επικεντρωθεί μέχρι σήμερα κυρίως στη φλεβική θρόμβωση των ασθενών με καρκίνο, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την αρτηριακή. Η νέα μελέτη έρχεται να αναδείξει έναν εξίσου σοβαρό, αλλά λιγότερο αναγνωρισμένο κίνδυνο. Για τον λόγο αυτό, ξεκίνησε η προοπτική μελέτη COMPASS-Cancer Associated Arterial Thrombosis, η οποία παρακολουθεί τους ασθενείς από την ένταξή τους στο πρόγραμμα και για διάστημα ενός έτους, με στόχο να καταγραφούν οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αρτηριακής θρόμβωσης.
Η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι η κατανόηση αυτού του κινδύνου μπορεί να αλλάξει τον τρόπο παρακολούθησης των ασθενών με καρκίνο, ιδίως εκείνων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Δεδομένου ότι σχεδόν επτά στους δέκα συμμετέχοντες στη μελέτη είχαν προχωρημένη ή μεταστατική νόσο, τα ευρήματα αποκτούν βαρύτητα για την κλινική πράξη στα ογκολογικά και καρδιολογικά τμήματα.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Επόμενος στόχος της ερευνητικής ομάδας είναι η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, με σκοπό την ανάπτυξη μοντέλων που θα εντοπίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τους ασθενείς με υψηλότερο κίνδυνο θρόμβωσης. Τα εργαλεία αυτά αναμένεται να βοηθήσουν τους γιατρούς στην επιλογή της καταλληλότερης θεραπευτικής στρατηγικής για κάθε ασθενή ξεχωριστά. «Το ζητούμενο είναι η γνώση αυτή να μεταφραστεί τελικά σε πρακτική κλινική εφαρμογή», σημείωσε ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας, τονίζοντας ότι η επιστημονική γνώση πρέπει να μετουσιωθεί σε συγκεκριμένα εργαλεία στα χέρια των θεραπόντων ιατρών.
Η συνέχιση της μελέτης COMPASS, σε συνδυασμό με τη διεθνή συνεργασία ανάμεσα σε ερευνητικά κέντρα από την Ευρώπη, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναμένεται να δώσει πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο ο καρκίνος επηρεάζει το καρδιαγγειακό σύστημα. Η ελληνική συμμετοχή, μέσω του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Αθηνών, τοποθετεί την Ελλάδα ανάμεσα στα κέντρα που συμβάλλουν ενεργά στη διεθνή αυτή προσπάθεια.
