Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον σεισμό στην Καλαμάτα, μία από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές που έπληξαν την πελοποννησιακή πόλη. Το βράδυ του Σαββάτου 13 Σεπτεμβρίου 1986, στις 20:21, ένας ισχυρός σεισμός 6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ χτύπησε την περιοχή, προκαλώντας κατάρρευση κτιρίων και χάος στους δρόμους. Το ρεύμα και οι επικοινωνίες κόπηκαν άμεσα, ενώ χιλιάδες κάτοικοι βρέθηκαν έντρομοι στους δρόμους της πόλης. Ο απολογισμός ήταν βαρύς, με 20 νεκρούς και πάνω από 300 τραυματίες.
Διαβάστε επίσης: Ο Ελπιδοφόρος: Μνημόσυνο 25 χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Ο σεισμός στην Καλαμάτα και η καταστροφή που άφησε πίσω του
Εκείνη την ώρα, μια τυχαία συγκυρία απέτρεψε τα χειρότερα. Περίπου 4.000 κάτοικοι της Καλαμάτας βρίσκονταν στο λιμάνι της πόλης για τα εγκαίνια της νέας ακτοπλοϊκής γραμμής Καλαμάτας – Κρήτης, με αποτέλεσμα να μη βρίσκονται μέσα στα σπίτια τους τη στιγμή της δόνησης. Το πλοίο των εγκαινίων δεν κατάφερε ποτέ να αποπλεύσει κανονικά εκείνο το βράδυ και τις επόμενες ημέρες οι καμπίνες του χρησιμοποιήθηκαν για να φιλοξενήσουν κατοίκους που είχαν χάσει τα σπίτια τους.
Στην πόλη κατέρρευσαν τέσσερις πολυκατοικίες. Από τα 9.124 κτίρια της Καλαμάτας, το 20% κρίθηκε κατεδαφιστέο, το 16% υπέστη σοβαρές βλάβες και ένα ακόμη 36% ελαφρύτερες ζημιές, με αποτέλεσμα μόλις το 28% του κτιριακού αποθέματος να παραμείνει εντελώς άθικτο. Η καταστροφή δεν περιορίστηκε στο κέντρο της πόλης: το Ελαιοχώρι ισοπεδώθηκε, ενώ σοβαρές ζημιές καταγράφηκαν στη Βέργα, την Πολιανή, τον Άρι, την Αρτεμισία και τη Νέδουσα. Από τον Ταΰγετο αποκολλήθηκαν βράχοι που έκοψαν για περίπου ένα εικοσιτετράωρο την κυκλοφορία στον δρόμο Καλαμάτας – Σπάρτης.
Η μάχη των διασωστών και οι ιστορίες που έμειναν στη μνήμη
Αμέσως μετά τη δόνηση ξεκίνησε μεγάλη επιχείρηση διάσωσης, στην οποία συμμετείχαν πυροσβέστες, στρατιώτες, η τότε νεοσύστατη ΕΜΑΚ, διασώστες αλλά και απλοί πολίτες που έσκαβαν στα συντρίμμια αναζητώντας εγκλωβισμένους. Στην Καλαμάτα έφτασαν επίσης ξένες ομάδες διάσωσης από τη Γαλλία και τη Γερμανία, ενισχύοντας το έργο των ελληνικών σωμάτων. Από εκείνες τις κρίσιμες ώρες προέκυψαν ιστορίες που παραμένουν συνδεδεμένες με τη μνήμη του σεισμού μέχρι σήμερα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Δήμητρας Μασουρίδη, τότε έφηβης, η οποία ανασύρθηκε ζωντανή από τα ερείπια κτιρίου στην οδό Κολοκοτρώνη. Ακόμη πιο συγκινητική ήταν η διάσωση ενός βρέφους μόλις δέκα ημερών, το οποίο εντοπίστηκε ζωντανό από ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά κάτω από τα χαλάσματα πολυκατοικίας στην περιοχή Νησάκι. Η εικόνα του μωρού που επέζησε πέρασε στα πρωτοσέλιδα της εποχής και έγινε σύμβολο ελπίδας μέσα στην καταστροφή.
Οι μετασεισμοί και η ανοικοδόμηση μετά τον σεισμό στην Καλαμάτα
Η αγωνία των κατοίκων δεν σταμάτησε το βράδυ της 13ης Σεπτεμβρίου. Στις 15 Σεπτεμβρίου, ένας νέος ισχυρός μετασεισμός 5,4 βαθμών γκρέμισε κτίρια που είχαν ήδη μείνει ετοιμόρροπα, αναγκάζοντας ακόμη περισσότερους κατοίκους να απομακρυνθούν από τα σπίτια τους. Ήταν ένας από τους περίπου 700 μετασεισμούς που κράτησαν τον φόβο ζωντανό για εβδομάδες. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Καλαμάτα λειτούργησε ως πόλη έξω από τα ίδια της τα κτίρια, με σκηνές, λυόμενα και προσωρινούς καταυλισμούς να αποτελούν την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων.
Παρά την έκταση της καταστροφής, η πόλη δεν παραδόθηκε σε άναρχη κατεδάφιση. Η δημοτική αρχή, υπό τον τότε δήμαρχο Σταύρο Μπένο, αξιοποίησε το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και η ανασυγκρότηση εξελίχθηκε σταδιακά σε μια μεγάλη πολεοδομική προσπάθεια. Σαράντα χρόνια μετά, ο σεισμός στην Καλαμάτα παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα στη σύγχρονη ιστορία της πόλης, καθώς σηματοδότησε τόσο μια νύχτα τραγωδίας όσο και την αφετηρία για την ανασυγκρότησή της.
