Ιστορική διακήρυξη υπέγραψαν σήμερα στο Κάρντιφ οι ηγέτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, διεκδικώντας ανοιχτά το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση για τα τρία έθνη. Η πρωτοφανής συνάντηση πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκανε λόγο για ενδεχόμενη ένωση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας με τη Βόρεια Ιρλανδία. Στο κοινό κείμενο που υπέγραψαν, οι τρεις κυβερνήσεις δηλώνουν ότι το μέλλον τους «βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και καλούν το Λονδίνο να προχωρήσει σε συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Η υπόθεση της αυτοδιάθεσης Σκωτίας και Ουαλίας επανέρχεται έτσι δυναμικά στο προσκήνιο της βρετανικής πολιτικής.
Η ιστορική συνάντηση στο Κάρντιφ
Στη συνάντηση, που φιλοξενήθηκε στο Κάρντιφ, συμμετείχαν ο πρωθυπουργός της Ουαλίας και επικεφαλής του κόμματος Plaid Cymru, Ριν απ Γιόρουερθ, ο Σκωτσέζος πρωθυπουργός και αρχηγός του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP), Τζον Σουίνι, η πρωθυπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας και αντιπρόεδρος του Σιν Φέιν, Μισέλ Ο’Νιλ, καθώς και η πρόεδρος του Σιν Φέιν, Μαίρη Λου ΜακΝτόναλντ. Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό βάρος καθώς είναι η πρώτη φορά από το 1999, όταν εγκαθιδρύθηκαν οι θεσμοί αυτονομίας με τοπικά κοινοβούλια και κυβερνήσεις στις τρεις περιοχές, που η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία κυβερνώνται ταυτόχρονα από κόμματα υπέρ της ανεξαρτησίας από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Στη διακήρυξη που υπέγραψαν οι τέσσερις ηγέτες αναφέρεται ρητά ότι «τα έθνη μας έχουν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση». Οι υπογράφοντες καλούν τη βρετανική κυβέρνηση «να προετοιμάσει και να διευκολύνει συνταγματικές μεταρρυθμίσεις», εκτιμώντας ότι το Brexit έχει πλήξει σοβαρά τις οικονομίες των τριών εθνών. Το κείμενο δηλώνει ξεκάθαρα πεποίθηση ότι «το μέλλον των εθνών μας βρίσκεται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης», τοποθετώντας έτσι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης σε άμεση σύνδεση με την ευρωπαϊκή προοπτική των τριών περιοχών.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η αφορμή για τη σύγκληση αυτής της άνευ προηγουμένου συνάντησης δόθηκε από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, ο οποίος χαρακτήρισε «κάτι το φανταστικό» μια πιθανή ένωση Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας, προβλέποντας μάλιστα ότι αυτή «τελικά θα γίνει». Η Μισέλ Ο’Νιλ σχολίασε ότι οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου αποδεικνύουν πως «η συζήτηση για την ένωση είναι ζωντανή και οι άνθρωποι ενδιαφέρονται ζωηρά» τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η βρετανική κυβέρνηση, ωστόσο, έσπευσε την περασμένη εβδομάδα να αποκλείσει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, με την Ντάουνινγκ Στριτ να τονίζει ότι ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ «πιστεύει σθεναρά στην Ένωση» του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το προηγούμενο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας είχε διεξαχθεί το 2014, όταν το 55% των ψηφισάντων είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από τότε, διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις έχουν ταχθεί σταθερά κατά της επανάληψης ανάλογων δημοψηφισμάτων. Ο Άντι Μπέρναμ, πρώην δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ και σημερινός πρωθυπουργός της Βρετανίας, έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μεγαλύτερη αποκέντρωση εξουσιών προς τις περιφέρειες, χωρίς όμως αυτό να ικανοποιεί τις φιλοδοξίες των τριών εθνών για πλήρη αυτοδιάθεση.
Τι ακολουθεί
Οι ηγέτες που συγκεντρώθηκαν στο Κάρντιφ ξεκαθάρισαν ότι κάθε έθνος θα προχωρήσει με τον δικό του ρυθμό προς την αυτοδιάθεση, χωρίς κοινό χρονοδιάγραμμα. Ο Τζον Σουίνι εκτίμησε ότι ένα νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας θα πρέπει να διεξαχθεί εντός των επόμενων πέντε ετών. Το Σιν Φέιν από την πλευρά του ζητά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ένωση της Ιρλανδίας μέχρι το 2030, θέτοντας ένα πιο συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα σε σχέση με τους υπόλοιπους εταίρους της διακήρυξης.
Στην Ουαλία η στάση παραμένει πιο συγκρατημένη. Ο Ριν απ Γιόρουερθ, όταν εξελέγη τον περασμένο Μάιο, είχε χαρακτηρίσει την ανεξαρτησία «μακρινό στόχο», χωρίς να ορίσει χρονοδιάγραμμα για δημοψήφισμα, προτιμώντας να αφήσει το ζήτημα «στα χέρια του ουαλικού λαού». Έκρινε ωστόσο ότι διαπιστώνεται «ολοένα και περισσότερο» πως η διακυβέρνηση από το Ουεστμίνστερ δεν λειτουργεί αποτελεσματικά για την Ουαλία, κρίση που φαίνεται να μοιράζονται και οι υπόλοιποι υπογράφοντες της κοινής διακήρυξης του Κάρντιφ.
