Ο Ισραηλινός υπουργός Πολιτισμού Μίκι Ζοχάρ ανακοίνωσε χθες Κυριακή ότι προτίθεται να κινήσει διαδικασία αφαίρεσης ιθαγένειας από τους δημιουργούς του ντοκιμαντέρ «NAZA». Η ταινία, που παρουσιάζει μαρτυρίες για τον τρόπο δράσης του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, κέρδισε το Σάββατο το ειδικό βραβείο της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεσα κύμα αντιδράσεων μέσα στην ισραηλινή κυβέρνηση, με κι άλλα στελέχη να στρέφονται εναντίον των σκηνοθετών. Το ζήτημα της αφαίρεσης ιθαγένειας έχει νομική βάση στο Ισραήλ, ωστόσο εφαρμόζεται σπάνια.
Τι έγινε: η ανακοίνωση Ζοχάρ και το νομικό πλαίσιο
Μέσω της πλατφόρμας X, ο Μίκι Ζοχάρ έγραψε ότι θα «ενεργήσει αμέσως» για να αφαιρεθεί η ισραηλινή ιθαγένεια από τους σκηνοθέτες Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ. Ο υπουργός τούς κατηγόρησε ότι επιδιώκουν να «βλάψουν την πατρίδα τους» προκειμένου να αποσπάσουν, όπως είπε, τα χειροκροτήματα των αντισημιτών διεθνώς, χαρακτηρίζοντας τη στάση τους «προδοσία κατά του κράτους». Τους αποκάλεσε επίσης «ντροπή και πηγή αμηχανίας για ολόκληρο τον λαό του Ισραήλ», καλώντας τους να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Η αφαίρεση ιθαγένειας δεν είναι άγνωστη διαδικασία στο ισραηλινό δίκαιο, καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε το 2022 τη δυνατότητα του κράτους να την εφαρμόζει σε όσους επιδεικνύουν έλλειψη «νομιμοφροσύνης», όπως σε περιπτώσεις κατασκοπείας ή προδοσίας. Ο σχετικός νόμος διευρύνθηκε περαιτέρω το 2023 ώστε να καλύπτει και καταδίκες για «τρομοκρατία». Η διαδικασία, ωστόσο, δεν είναι απλή υπόθεση ενός υπουργού: απαιτείται αίτημα από τον υπουργό Εσωτερικών, έγκριση από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τελική επικύρωση από τα δικαστήρια.
Αντιδράσεις και το περιεχόμενο του ντοκιμαντέρ
Στην επίθεση εναντίον των δημιουργών προστέθηκε και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο οποίος έγραψε στο X ότι είναι «σίγουρος πως οι φίλοι τους, δηλαδή οι εχθροί» του Ισραήλ, στη Χαμάς στη Γάζα, θα τους «υποδεχτούν με ανοιχτές αγκαλιές». Ο ακροδεξιός υπουργός τους αποκάλεσε επίσης «ντροπή και πηγή αμηχανίας για ολόκληρο τον λαό του Ισραήλ». Οι Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ είχαν συνεργαστεί και στο παρελθόν, για το βραβευμένο με Όσκαρ ντοκιμαντέρ «No Other Land» του 2024, που κατέγραφε τη βία ισραηλινών αρχών και εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Το «NAZA» βασίζεται στις ανώνυμες μαρτυρίες 24 μελών του ισραηλινού στρατού και των υπηρεσιών πληροφοριών. Στην ταινία διάρκειας 80 λεπτών, οι μάρτυρες περιγράφουν πώς τεχνολογικά συστήματα που αξιοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη επέτρεψαν στον στρατό να εντοπίζει, μέσω κινητών τηλεφώνων, ύποπτα μέλη της Χαμάς και τις οικογένειές τους, πλήττοντάς τα στη συνέχεια στις κατοικίες τους. Το ίδιο το «NAZA» είναι, σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, στρατιωτικό ακρωνύμιο που δηλώνει τον εκτιμώμενο αριθμό αμάχων που σκοτώνονται σε κάθε πλήγμα. Μετά την προβολή της στη Βενετία, η ταινία καταχειροκροτήθηκε επί 25 λεπτά, ενώ ο ισραηλινός στρατός απέρριψε τις καταγγελίες που περιλαμβάνει.
Τι ακολουθεί
Παρά τη σφοδρότητα των δηλώσεων, η εφαρμογή της αφαίρεσης ιθαγένειας παραμένει μακρά και αβέβαιη διαδικασία, αφού προϋποθέτει τη σύμπραξη τουλάχιστον δύο υπουργείων και την τελική κρίση της ισραηλινής δικαιοσύνης. Το προηγούμενο βραβευμένο έργο των ίδιων δημιουργών, το «No Other Land», είχε ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ, γεγονός που δείχνει πως η αντιπαράθεση γύρω από τα δύο ντοκιμαντέρ δεν αναμένεται να κοπάσει σύντομα.
