Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών στη Μέση Ανατολή οδηγούν σε βαθιά κρίση πετρελαίου, με τη Σαουδική Αραβία να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας παρατεταμένης αναταραχής. Οι Χούθι έχουν αποκτήσει πλήρη έλεγχο των στενών στην Ερυθρά Θάλασσα, εμποδίζοντας τη ροή του σαουδαραβικού πετρελαίου, ενώ σειρήνες συναγερμού ηχούν πλέον καθημερινά σε πολλές περιοχές του βασιλείου. Παράλληλα, μια νέα επίθεση από το Ιράκ έπληξε κρίσιμο αγωγό, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο την ήδη τεταμένη κατάσταση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η κρίση αυτή δοκιμάζει πλέον και τη νεοσύστατη στρατιωτική συμμαχία της περιοχής.
Οι επιθέσεις των Χούθι και το πλήγμα στον αγωγό
Οι συναγερμοί στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας έχουν πλέον γενικευτεί, με την τελευταία προσθήκη να είναι η ίδια η Μέκκα. Αν και ο ιερός μουσουλμανικός τόπος δεν απειλήθηκε άμεσα, ειδικοί ερμηνεύουν το γεγονός ως πιθανό μήνυμα για τις μακροχρόνιες βλέψεις των Χούθι στην περιοχή. Οι πρόσφατες επιθέσεις έπληξαν επίσης τις πόλεις Khamis Mushait, Abha και Taif, προκαλώντας δεκάδες τραυματισμούς. Η Σαουδική Αραβία στέκεται πλέον μόνη της απέναντι στην απειλή, καθώς οι ΗΠΑ και αρκετές αραβικές χώρες έχουν αρνηθεί να προσφέρουν στρατιωτική βοήθεια, με την ίδια στάση να τηρούν και η Τουρκία και το Πακιστάν.
Το πρόβλημα οξύνθηκε περαιτέρω μετά το κλείσιμο του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος επλήγη από μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ. Δορυφορικές εικόνες που επικαλέστηκαν στρατιωτικοί αναλυτές και έμποροι πετρελαίου δείχνουν ότι η ζημιά δεν περιορίστηκε σε έναν αντλητικό σταθμό, όπως αναφέρθηκε αρχικά, αλλά επεκτείνεται σε δύο ακόμη σημεία. Οι σαουδαραβικές αρχές εκτιμούν ότι θα χρειαστούν περίπου τρεις εβδομάδες για την πλήρη επιδιόρθωση, ενώ ο αγωγός αναμένεται να λειτουργήσει ξανά μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά με μειωμένη δυναμικότητα. Η εταιρεία Saudi Aramco διαθέτει αποθέματα στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας ικανά να καλύψουν το έλλειμμα μόλις για τέσσερις ημέρες σε περίπτωση πλήρους διακοπής, γεγονός που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα εύθραυστη.
Η δοκιμασία για τη Συμφωνία της Μέκκας
Η κρίση αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, που υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν και προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός εκ των τριών κρατών θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν, Khawaja Asif, δήλωσε αρχικά ότι μια απρόκλητη επίθεση θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη συμφωνία, όμως το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών χαμήλωσε τους τόνους μία ημέρα αργότερα, διευκρινίζοντας ότι δεν βρίσκεται σε εξέλιξη καμία συζήτηση για στρατιωτική αντίδραση. Η Βαγδάτη από την πλευρά της επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις κατά του αγωγού προήλθαν από ιρακινό έδαφος, ενώ περιφερειακές πηγές κάνουν λόγο για αυξανόμενο συντονισμό ανάμεσα στους Χούθι και φιλοϊρανικές ομάδες.
Στο ίδιο διάστημα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις κατά ενεργειακών στόχων, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επίσημες επιβεβαιώσεις για τον ισχυρισμό αυτό, με τις τιμές αργού πετρελαίου, βενζίνης και ντίζελ να παραμένουν αυξημένες. Η έλλειψη δεν περιορίζεται μόνο στα καύσιμα: στις ΗΠΑ, η αλυσίδα πολυκαταστημάτων Costco προχώρησε σε δελτίο για την πώληση λιπαντικών, επιτρέποντας στους πελάτες της να αγοράζουν έως δύο τεμάχια την εβδομάδα, καθώς τα διυλιστήρια δίνουν προτεραιότητα στην παραγωγή καυσίμων λόγω των μεγαλύτερων περιθωρίων κέρδους.
Στην περιοχή της Γιανμπού, όπου βρίσκονται κρίσιμες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, σταθμεύει από το 2021 η ελληνική πυροβολαρχία Patriot της ΕΛΔΥΣΑ, με περίπου 100 στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας και του Στρατού Ξηράς, η οποία έχει ήδη αντιμετωπίσει με επιτυχία εναέριες απειλές στην περιοχή.
Τι ακολουθεί
Ο Οκτώβριος αναμένεται να είναι κρίσιμος μήνας για τις εξελίξεις, καθώς ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προγραμματίζει επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία, όπου θα συναντηθεί με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Στη συνάντηση αναμένεται να τεθεί και το ζήτημα της παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας, η οποία έχει εγκριθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου, με το ΚΥΣΕΑ να αναμένεται να δώσει μία ακόμη σύντομη παράταση μέχρι την οριστική απόφαση. Μέχρι τότε, η αγορά πετρελαίου παραμένει σε επιφυλακή, παρακολουθώντας τόσο την επιδιόρθωση του αγωγού όσο και το κατά πόσο η Συμφωνία της Μέκκας θα μετατραπεί σε πραγματική συλλογική αντίδραση.
