Σε αυστηρή απάντηση προς την Τουρκία προχώρησε το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τις τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου. Η αντίδραση της Αθήνας ήρθε μετά τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ο οποίος χαρακτήρισε «απειλή» τη στρατιωτική παρουσία στα ελληνικά νησιά. Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ, Παναγιώτης Γιαννακούλιας, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα «δεν ετεροκαθορίζεται» και υπενθύμισε ότι η Άγκυρα διατηρεί σε ισχύ απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας.
Η νέα ένταση στο Αιγαίο και οι τουρκικές αιτιάσεις
Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν μεταδόθηκαν την Τετάρτη, 16 Σεπτεμβρίου 2026, με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών να επαναφέρει την πάγια θέση της Άγκυρας για το καθεστώς των ελληνικών νησιών του Αιγαίου. Ο Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε τη στρατιωτική παρουσία σε ελληνικό έδαφος «απειλή» για την Τουρκία και υποστήριξε ότι η Ελλάδα κινείται κατά παράβαση διεθνών συνθηκών, επαναφέροντας το επιχείρημα περί αποστρατιωτικοποίησης που η Άγκυρα προβάλλει εδώ και χρόνια. Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός άφησε αιχμές ότι η Αθήνα ενδέχεται να γίνεται «εργαλείο» δυνάμεων που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε άμεσα, μέσω του εκπροσώπου του, Παναγιώτη Γιαννακούλια, σε ερώτηση δημοσιογράφου. Ο Γιαννακούλιας τόνισε ότι «η Ελλάδα διαμορφώνει την εξωτερική της πολιτική κυρίαρχα και ανεξάρτητα και δεν ετεροκαθορίζεται», απορρίπτοντας ρητά τους ισχυρισμούς περί εργαλειοποίησης. Πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα έχει αποδείξει εμπράκτως ότι εργάζεται με συνέπεια για την περιφερειακή και διεθνή ειρήνη και σταθερότητα και δεν αποτελεί απειλή για κανέναν».
Το casus belli και το δικαίωμα νόμιμης άμυνας
Το πιο αιχμηρό σημείο της ελληνικής απάντησης αφορά τον χαρακτηρισμό της αμυντικής θωράκισης των νησιών ως «απειλή». Το ΥΠΕΞ επεσήμανε ότι οι επαναλαμβανόμενες μονομερείς τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης «στερούνται νομικού ερείσματος στο Διεθνές Δίκαιο» και έχουν κατ’ επανάληψη απορριφθεί στο σύνολό τους. Ο Παναγιώτης Γιαννακούλιας υπογράμμισε ότι το καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου καθορίζεται με σαφήνεια από τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και ότι η Ελλάδα, ως κυρίαρχο κράτος, δικαιούται να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να ασκήσει το αναφαίρετο δικαίωμά της στη νόμιμη άμυνα.
Η ελληνική πλευρά αντέστρεψε το επιχείρημα του Χακάν Φιντάν, υπενθυμίζοντας ότι η ίδια η Τουρκία διατηρεί σε ισχύ, κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου, απειλή πολέμου, γνωστή ως casus belli, κατά της Ελλάδας σε περίπτωση άσκησης νόμιμου κυριαρχικού δικαιώματος. Το ΥΠΕΞ χαρακτήρισε τον όρο «απειλή» για την ελληνική αμυντική θωράκιση όχι μόνο αστήρικτο αλλά και οξύμωρο, δεδομένης αυτής της τουρκικής στάσης. Ο εκπρόσωπος έκλεισε τη δήλωσή του τονίζοντας ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στις σχέσεις καλής γειτονίας και στον διάλογο, υπό την προϋπόθεση πλήρους σεβασμού στο Διεθνές Δίκαιο και αποχής από απειλές και αβάσιμες διεκδικήσεις.
Στρατιωτική αναδιάταξη της Τουρκίας κοντά στη Σάμο
Η ανταλλαγή δηλώσεων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία προχωρά και σε κινήσεις στο πεδίο. Η Άγκυρα μετέφερε την 51η Ταξιαρχία Καταδρομών, μονάδα που αριθμεί περισσότερους από 2.000 στρατιώτες, από την ανατολική επαρχία Τούντζελι στα Σώκια του Αϊδινίου, σε μικρή απόσταση από τις ελληνικές ακτές και απέναντι από τη Σάμο. Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, η μετακίνηση εντάσσεται στις ετήσιες αλλαγές τοποθετήσεων και διοικήσεων των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, με τη διοίκηση της ταξιαρχίας να αναλαμβάνει ο ταξίαρχος Γιασάρ Καραογλού, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως διοικητής μονάδας ασφαλείας του Ανίτκαμπιρ στην Άγκυρα.
Η ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στα δυτικά παράλια, όπου βρίσκεται ήδη η 1η Ταξιαρχία Πεζοναυτών στη Φώκαια, προστίθεται σε καθημερινές παραβιάσεις εναερίου χώρου και πολεμική ρητορική από φιλοκυβερνητικά τουρκικά ΜΜΕ. Η κίνηση παρακολουθείται στενά από την ελληνική πλευρά, ενώ έρχεται παράλληλα με τις πρόσφατες τουρκικές αντιδράσεις για την αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ.
