Η Κοζάνη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες μεταμορφώσεις της ελληνικής ενεργειακής ιστορίας, καθώς η πόλη ποντάρει πλέον στα data centers για να αντικαταστήσει τον λιγνίτη. Η ΔΕΗ σχεδιάζει να επενδύσει 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ προκειμένου η πρώην καρδιά της λιγνιτικής παραγωγής στη Δυτική Μακεδονία να μετατραπεί σε τεχνολογικό και ενεργειακό κόμβο. Στο σημείο όπου για δεκαετίες στοιβάζονταν τόνοι λιγνίτη για την τροφοδοσία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, η εταιρεία σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα data centers στην Ευρώπη. Το ρεπορτάζ του Bloomberg αποτυπώνει τις ελπίδες αλλά και τους φόβους μιας περιοχής που περνά μια δύσκολη μετάβαση.
Διαβάστε επίσης: Η OpenAI αποκαλύπτει ανησυχητική συμπεριφορά στο ChatGPT
Το σχέδιο για τα data centers στην Κοζάνη
Στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης η εικόνα παραμένει αυτή μιας παραδοσιακής ελληνικής πόλης, με την εκκλησία, το δημαρχείο, τα καφέ και τις ταβέρνες να συνθέτουν το γνώριμο σκηνικό. Λίγα μέτρα μακριά, όμως, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα εγχείρημα που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους σταθμούς της απολιγνιτοποίησης, τόσο για τη Δυτική Μακεδονία όσο και για την ίδια τη ΔΕΗ, η οποία επιχειρεί να αφήσει πίσω της την εικόνα μιας εταιρείας που βασιζόταν αποκλειστικά στον άνθρακα. Το νέο data center θα έχει ισχύ 300 MW και στόχος είναι να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028, με δυνατότητα επέκτασης στο 1 GW έως το 2031, κάτι που θα το κατέτασσε ανάμεσα στις μεγαλύτερες τέτοιες υποδομές της ηπείρου.
Η μονάδα του Αγίου Δημητρίου, σε απόσταση περίπου 18 χιλιομέτρων από την Κοζάνη, έχει ήδη σταματήσει τη λειτουργία της μετά τη σταδιακή απόσυρση του λιγνίτη. Οι εργαζόμενοι στη μονάδα έχουν περιοριστεί σε μόλις 58, από 420 που ήταν στις αρχές του έτους, μια μείωση που καταδεικνύει το μέγεθος της αλλαγής για την τοπική αγορά εργασίας. Η τελευταία μεγάλη λιγνιτική μονάδα της περιοχής, η Πτολεμαΐδα V, αναμένεται επίσης να σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη μέχρι το τέλος του έτους, κλείνοντας οριστικά έναν κύκλο δεκαετιών για τη Δυτική Μακεδονία.
Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, η ηλεκτροδότηση του νέου data center θα γίνεται μέσω του ενεργειακού δικτύου που διαθέτει ήδη η εταιρεία στην περιοχή, με μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η κατανάλωση νερού του data center θα αντιστοιχεί μόλις στο 0,6% των αναγκών που είχαν οι λιγνιτικές δραστηριότητες, ένα στοιχείο που παρουσιάζεται ως σημαντικό πλεονέκτημα του σχεδιασμού απέναντι σε πιθανές ανησυχίες για τη χρήση υδάτινων πόρων.
Αντιδράσεις και προκλήσεις για την αγορά εργασίας
Για την τοπική κοινωνία, το μεγάλο ερώτημα παραμένει τι θα αντικαταστήσει τις θέσεις εργασίας που χάνονται με το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων. Ο δήμαρχος Κοζάνης, Γιάννης Κοκκαλιάρης, τοποθετήθηκε επί του θέματος, δηλώνοντας ότι κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη να κλείσουν οι μονάδες, αλλά ζήτησε σαφείς απαντήσεις για το τι θα γίνει την επόμενη ημέρα. Ο ίδιος επισήμανε ότι η περιοχή χρειάζεται νέες θέσεις εργασίας με αντίστοιχες απολαβές με εκείνες που προσέφερε ο λιγνιτικός κλάδος επί δεκαετίες, καθώς η αβεβαιότητα για το εργατικό δυναμικό παραμένει έντονη.
Η ΔΕΗ βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και hyperscalers για τη μίσθωση των εγκαταστάσεων του data center, μια εξέλιξη που δείχνει το ενδιαφέρον της αγοράς για τη νέα υποδομή στην Κοζάνη. Το επενδυτικό σχέδιο των 5,8 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν αφορά μόνο το data center, αλλά συνολικά τη μετατροπή της πρώην λιγνιτικής περιοχής σε κόμβο τεχνολογίας και καθαρής ενέργειας, με τη Δυτική Μακεδονία να καλείται να περάσει από τον άνθρακα στην τεχνητή νοημοσύνη μέσα σε λίγα χρόνια.
