Νέος γύρος πολιτικών εξελίξεων ανοίγει στην Τουρκία, καθώς ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φέρεται έτοιμος να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία το 2028. Την πληροφορία αποκάλυψε ο επικεφαλής σύμβουλός του, Μεχμέτ Ουτσούμ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Ως πιθανή ημερομηνία πρόωρων εκλογών προσδιορίστηκε η 16η Απριλίου 2028, ενώ τονίστηκε πως θα πρόκειται για την τελευταία υποψηφιότητα του Τούρκου ηγέτη. Η κίνηση συνδέεται άμεσα με το συνταγματικό όριο που περιορίζει έναν πρόεδρο σε δύο πενταετείς θητείες.
Διαβάστε επίσης: Ο Ερντογάν ετοιμάζει νέα υποψηφιότητα για τις εκλογές του 2028
Το σχέδιο για πρόωρες εκλογές και η τρίτη προεδρική θητεία
Σύμφωνα με το τουρκικό Σύνταγμα, οι εκλογές θα διεξάγονταν κανονικά τον Μάιο του 2028. Ωστόσο, επισπεύδοντάς τες κατά έναν μήνα, ο Ερντογάν θα μπορούσε να παρακάμψει τη συνταγματική διάταξη που απαγορεύει σε έναν πρόεδρο να υπηρετήσει πάνω από δύο θητείες. Για να ενεργοποιηθεί αυτή η διαδικασία, απαιτείται απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης με την υποστήριξη τουλάχιστον 360 βουλευτών σε σύνολο 600 εδρών. Η επιλογή της ημερομηνίας δεν είναι τυχαία, καθώς η 16η Απριλίου 2028 θα συμπίπτει με την 11η επέτειο του δημοψηφίσματος του 2017, το οποίο οδήγησε τη χώρα από το κοινοβουλευτικό στο προεδρικό πολίτευμα.
Το κεντρικό νομικό ζήτημα αφορά τον τρόπο υπολογισμού των θητειών του Τούρκου προέδρου. Ο Ερντογάν εξελέγη πρόεδρος για πρώτη φορά το 2014, όταν ίσχυε ακόμη το παλιό κοινοβουλευτικό σύστημα, και επανεξελέγη το 2018 και το 2023, ήδη υπό το νέο προεδρικό μοντέλο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι δύο θητείες του στο προεδρικό σύστημα ξεκίνησαν ουσιαστικά το 2018, γεγονός που αφήνει, κατά την ερμηνεία της, περιθώριο για μία ακόμη υποψηφιότητα το 2028. Αντίθετα, η αντιπολίτευση και μέρος της νομικής κοινότητας θεωρούν ότι η θητεία του 2014 πρέπει να προσμετράται κανονικά, κάτι που θα καθιστούσε αντισυνταγματική μια νέα διεκδίκηση. Αντί για συνταγματική αναθεώρηση, το κυβερνητικό στρατόπεδο φαίνεται να προκρίνει τη λύση της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες μέσω κοινοβουλευτικής απόφασης.
Οι ισορροπίες στη Βουλή και το πολιτικό πλαίσιο
Ο συνασπισμός που στηρίζει σήμερα την κυβέρνηση, με το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και το εθνικιστικό Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), διαθέτει συνολικά 326 έδρες στην τουρκική Εθνοσυνέλευση. Ο αριθμός αυτός υπολείπεται κατά αρκετές μονάδες από το όριο των 360 ψήφων που απαιτείται για την ανανέωση της εκλογικής διαδικασίας, γεγονός που σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα χρειαστεί πρόσθετη κοινοβουλευτική στήριξη προκειμένου το σχέδιο να προχωρήσει. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς ο ίδιος ο Ερντογάν είχε παρουσιάσει κατ’ επανάληψη τις εκλογές του 2023 ως την τελευταία του εκλογική αναμέτρηση.
Μετά τη νίκη του το 2023, ο Τούρκος πρόεδρος είχε δηλώσει ότι επρόκειτο για την «τελευταία του θητεία», ενώ πέρυσι, κατά τη διάρκεια συζήτησης για ενδεχόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, είχε αφήσει να εννοηθεί πως δεν σκόπευε να είναι ξανά υποψήφιος. Η νέα τοποθέτηση του Μεχμέτ Ουτσούμ, ο οποίος κατέχει και τη θέση του αντιπροέδρου στο Συμβούλιο Νομικών Πολιτικών της τουρκικής προεδρίας, έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη συνέχιση της ηγεσίας Ερντογάν πέραν του 2028. Η επίσημη επιβεβαίωση από πρόσωπο του στενού προεδρικού περιβάλλοντος προσδίδει στην πληροφορία ιδιαίτερο βάρος, καθώς μέχρι σήμερα το ζήτημα παρέμενε στη σφαίρα των εκτιμήσεων και των αναλύσεων.
Τι σηματοδοτεί η επιλογή της ημερομηνίας
Η σύνδεση των πιθανών εκλογών του 2028 με τη συμβολική επέτειο του δημοψηφίσματος του 2017 δεν φαίνεται τυχαία επιλογή από την πλευρά της τουρκικής προεδρίας. Το δημοψήφισμα εκείνο άλλαξε ριζικά το πολίτευμα της χώρας, ενισχύοντας σημαντικά τις αρμοδιότητες του προέδρου και θέτοντας τις βάσεις του σημερινού προεδρικού συστήματος. Μια ενδεχόμενη τρίτη νίκη του Ερντογάν ακριβώς σε αυτή την ημερομηνία θα λειτουργούσε συμβολικά ως επιβεβαίωση της πορείας που χάραξε το 2017, ενώ παράλληλα θα διατηρούσε την πολιτική ηγεσία της Τουρκίας υπό τον ίδιο πρόεδρο για ακόμη μία πενταετία.
