Ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επιβεβαίωσε την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026 την ύπαρξη εκτεταμένου δικτύου σηράγγων κάτω από την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, λύνοντας έναν αστικό μύθο που κρατούσε σχεδόν 1.600 χρόνια. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Καχραμανμαράς, ο ίδιος έκανε λόγο για τμήματα σηράγγων συνολικού μήκους περίπου 9 χιλιομέτρων. Η ανακοίνωση αυτή αφορά ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία του βυζαντινού και οθωμανικού κόσμου.
Το δίκτυο σηράγγων και οι εργασίες αποκατάστασης
Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ανέφερε ότι οι εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης των προσβάσιμων τμημάτων κάτω από την Αγία Σοφία βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Παράλληλα σημείωσε πως σε αρκετά σημεία η πρόσβαση παραμένει εμποδισμένη λόγω καταρρεύσεων, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική και σταδιακή διερεύνηση του υπόγειου δικτύου. «Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, μπορούμε να αξιολογήσουμε το άνοιγμα των κατάλληλων και ασφαλών τμημάτων για τους επισκέπτες», τόνισε ο Τούρκος υπουργός.
Η δήλωση αυτή δεν είναι η πρώτη αναφορά στο θέμα. Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι είχε ήδη μιλήσει για την ύπαρξη των σηράγγων τον Φεβρουάριο του 2026, όταν ανακοίνωσε την καταγραφή τμημάτων που χρονολογούνται περίπου 1.600 χρόνια πίσω, δηλαδή στην εποχή κατασκευής του αρχικού κτίσματος. Η νέα ανακοίνωση έρχεται να επιβεβαιώσει και να συμπληρώσει με συγκεκριμένα στοιχεία τα όσα είχαν προαναγγελθεί, δίνοντας πλέον και αριθμητικό μέγεθος στο υπόγειο πέρασμα.
Πέρα από τις σήραγγες, ο υπουργός αναφέρθηκε εκτενώς στις εργασίες αποκατάστασης, συντήρησης και στατικής ενίσχυσης που πραγματοποιούνται στο σύνολο του μνημείου, χαρακτηρίζοντάς τες ως τις πιο ολοκληρωμένες παρεμβάσεις στην ιστορία της Τουρκικής Δημοκρατίας για την Αγία Σοφία. Στόχος, όπως είπε, είναι η ασφαλής μεταβίβαση ενός κτίσματος ηλικίας σχεδόν 1.500 ετών στις επόμενες γενιές.
Τι έχει ήδη ολοκληρωθεί στο μνημείο
Σύμφωνα με τον Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι εργασίες αποκατάστασης στους τάφους του συγκροτήματος, στο Παιδικό Σχολείο, στον Πύργο του Ρολογιού και στο δάπεδο της στοάς. Παράλληλα έχει ολοκληρωθεί και η στατική ενίσχυση του βορειοανατολικού μιναρέ, ενός από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του κτιρίου μετά τη μετατροπή του σε τζαμί. Οι εργασίες αυτές θεωρούνται κομβικές για τη σταθερότητα του συνόλου του μνημείου.
Στον κύριο τρούλο της Αγίας Σοφίας συνεχίζονται η δομική ενίσχυση και η συντήρηση των ψηφιδωτών. Έχει ήδη ολοκληρωθεί η τοποθέτηση προσωρινής μεταλλικής στέγης και προστατευτικού συστήματος κάλυψης, ενώ μέσω ειδικής πλατφόρμας στο εσωτερικό πραγματοποιούνται εργασίες τεκμηρίωσης, καθαρισμού και συντήρησης των ψηφιδωτών του τρούλου. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι, παρά τις εργασίες, συνεχίζονται κανονικά οι λατρευτικές εκδηλώσεις και οι επισκέψεις στο μνημείο, χωρίς διακοπή της λειτουργίας του.
Οι στατικές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν εντόπισαν επιπλέον ανάγκη ενίσχυσης στο ανατολικό ημιθόλο του κτιρίου. Στο συγκεκριμένο τμήμα ξεκινά, παράλληλα με την ενίσχυση του συστήματος στήριξης, νέα φάση εργασιών που αφορά τη συντήρηση των ψηφιδωτών, των ζωγραφισμένων διακοσμήσεων και των μαρμάρινων επιφανειών. Πρόκειται για εργασίες υψηλής εξειδίκευσης, δεδομένης της ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας των στοιχείων αυτών.
Τι ακολουθεί για τις σήραγγες
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Πολιτισμού, θα είναι η αξιολόγηση του κατά πόσο τα ασφαλή και κατάλληλα τμήματα των σηράγγων θα μπορούσαν να ανοίξουν στο κοινό μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισμού και αποκατάστασης. Δεν δόθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, καθώς οι καταρρεύσεις που εμποδίζουν σε σημεία την πρόσβαση απαιτούν προσεκτική διαχείριση. Η υπόθεση των σηράγγων κάτω από την Αγία Σοφία αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου τη διεθνή επικαιρότητα όταν προχωρήσουν περαιτέρω οι εργασίες αποτύπωσης του υπόγειου δικτύου.
