Τα Βαλκάνια αναδεικνύονται στην τρίτη φθηνότερη ζώνη ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, μετά την Ιβηρική Χερσόνησο και τις σκανδιναβικές χώρες, με την Ελλάδα να συμβάλλει καθοριστικά σε αυτή την εξέλιξη. Το εύρημα προκύπτει από μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), η οποία παρουσιάστηκε την Πέμπτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το φθηνότερο ρεύμα στην περιοχή οφείλεται κυρίως στην αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η μελέτη εξετάζει τις τιμές χονδρικής σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Η Ελλάδα και η Βουλγαρία κάτω από την Κεντρική Ευρώπη
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΕΝΕ, η Βουλγαρία και η Ελλάδα διαπραγματεύονται σε τιμές γύρω στα 185 έως 193 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδα χαμηλότερα από το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης, όπου οι τιμές κυμαίνονται από 225 έως 270 ευρώ. Παράλληλα, η Ισπανία και η Πορτογαλία παραμένουν στα 178 έως 184 ευρώ, ενώ οι σκανδιναβικές αγορές καταγράφουν ακόμη χαμηλότερες τιμές. Η μελέτη τονίζει πως η τάση αυτή στα Βαλκάνια δεν είναι τυχαία, καθώς η Ελλάδα αυξάνει σταθερά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, ενώ η Βουλγαρία συνδυάζει το ισχυρό ηλιακό της δυναμικό με την ταχεία ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Οι εξελίξεις αυτές αρχίζουν να αναδιαμορφώνουν την οικονομική λειτουργία ενός περιφερειακού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας που παραμένει κατακερματισμένο. Η μελέτη αναφέρει ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε μία από τις πιο ανθεκτικές και χαμηλού κόστους περιοχές ηλεκτρικής ενέργειας της ηπείρου, υπό προϋποθέσεις. Απαιτούνται περισσότερες μπαταρίες αποθήκευσης, ταχύτερη ανάπτυξη αιολικής ενέργειας στη Βουλγαρία, δυναμική ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και αποθήκευσης στα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς και βαθύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.
Τι δήλωσαν οι επικεφαλής του ΙΕΝΕ
Ο Παντελής Μπίσκας, πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΕΝΕ, σημείωσε ότι η επιτάχυνση της ανάπτυξης συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα θα αποφέρει πρόσθετα οφέλη. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνεται η αξιοποίηση του «πράσινου» πλεονάσματος ηλεκτρικής ενέργειας που σήμερα περικόπτεται, καθώς και η παροχή επιπλέον υπηρεσιών στην αγορά, οι οποίες αυτή τη στιγμή κοστίζουν ακριβά στους Έλληνες καταναλωτές. Ο Μπίσκας ανέφερε επίσης πως ο κρατικός έλεγχος στον ρυθμό ανάπτυξης της αποθήκευσης ενέργειας έχει τόσο αρνητικές όσο και θετικές επιπτώσεις.
Κατά την παρουσίαση της μελέτης, ο πρόεδρος του ΙΕΝΕ, Κώστας Σταμπολής, τόνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε ευνοϊκή θέση για να αντιμετωπίσει την κρίση πετρελαίου. Όπως εξήγησε, τα ελληνικά διυλιστήρια κινήθηκαν γρήγορα ώστε να αντικαταστήσουν τις ποσότητες που εισάγονταν παλαιότερα από τον Κόλπο με προμήθειες από χώρες όπως η Λιβύη, το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν. Η δήλωση αυτή αναδεικνύει τη στρατηγική ευελιξία που έχει αναπτύξει η ελληνική ενεργειακή αγορά τα τελευταία χρόνια, τόσο στον τομέα των υδρογονανθράκων όσο και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Οι προϋποθέσεις για περαιτέρω μείωση των τιμών
Η μελέτη του ΙΕΝΕ θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η θέση της περιοχής ως μία από τις φθηνότερες αγορές ρεύματος στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη περισσότερων μπαταριών αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμη, ιδίως για την Ελλάδα, ώστε να αξιοποιείται πλήρως η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά. Παράλληλα, η Βουλγαρία καλείται να επιταχύνει την ανάπτυξη αιολικής ενέργειας, ενώ τα Δυτικά Βαλκάνια χρειάζεται να επενδύσουν δυναμικά σε ανανεώσιμες πηγές και συστήματα αποθήκευσης. Η βαθύτερη ολοκλήρωση των περιφερειακών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει το τελευταίο και ίσως πιο σημαντικό κομμάτι του παζλ, ώστε η Νοτιοανατολική Ευρώπη να μετατραπεί σε μία σταθερά ανταγωνιστική ζώνη φθηνού ρεύματος.
