Σε σκηνικό έντασης και χάους εξελίχθηκε την Παρασκευή, 18 Σεπτεμβρίου, η μεγάλη επιχείρηση της ισπανικής αστυνομίας για τη μεταφορά μεταναστών από τις παραλίες της Θέουτα σε νέο καταυλισμό στο λιμάνι του ισπανικού θύλακα στη Βόρεια Αφρική. Η επιχείρηση ξεκίνησε στις 06:30 το πρωί τοπική ώρα και αφορούσε χιλιάδες ανθρώπους που διέμεναν επί εβδομάδες σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς. Ο νέος χώρος φιλοξενίας διαθέτει σκηνές για 1.700 άτομα, ωστόσο ο αριθμός των μεταναστών που παραμένουν στη Θέουτα υπερβαίνει κατά πολύ αυτή τη χωρητικότητα. Η μεταφορά μεταναστών συνοδεύτηκε από σοβαρά επεισόδια, συνωστισμό και παρέμβαση της αστυνομίας.
Χαοτικές σκηνές κατά τη μεταφορά μεταναστών στο λιμάνι
Η μεταφορά μεταναστών ξεκίνησε λίγο πριν από τις 07:00 το πρωί τοπική ώρα (05:00 GMT), με τη συμμετοχή μονάδων αντιμετώπισης ταραχών και στρατιωτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με το ισπανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Efe, περισσότεροι από 3.000 μετανάστες μεταφέρθηκαν τις πρώτες ώρες της επιχείρησης. Στην περιοχή αναπτύχθηκαν περισσότεροι από 170 αστυνομικοί, μεταξύ των οποίων και τεχνικοί χειρισμού drones, ενώ η καθορισμένη διαδρομή από την παραλία Ελ Τραμπολίν μέχρι το λιμάνι είχε μήκος περίπου 2 χιλιομέτρων.
Οι αστυνομικοί δυσκολεύτηκαν να συγκρατήσουν τα πλήθη των ανθρώπων που σπρώχνονταν προκειμένου να εξασφαλίσουν μία από τις περιορισμένες θέσεις στον καταυλισμό. Ακούστηκαν πυροβολισμοί στον αέρα, ενώ σύμφωνα με αναφορές η αστυνομία χρησιμοποίησε πλαστικές σφαίρες, γκλομπ και δακρυγόνα για να ελέγξει την κατάσταση. Βίντεο που κυκλοφόρησαν δείχνουν νεαρούς άνδρες να τρέχουν στο σκοτάδι, καθώς αρκετοί μετανάστες έσπασαν τον αστυνομικό κλοιό κατά μήκος της προκαθορισμένης διαδρομής. Η κατάσταση τέθηκε αργότερα υπό έλεγχο και η επιχείρηση μπόρεσε να συνεχιστεί, σύμφωνα με το Efe.
Ο νέος καταυλισμός στο λιμάνι της Θέουτα έχει κατασκευαστεί αποκλειστικά για ενήλικους άνδρες, γεγονός που σημαίνει ότι οι ανήλικοι διαχωρίζονται και μεταφέρονται σε ξεχωριστούς χώρους φιλοξενίας. Στις νέες εγκαταστάσεις οι μετανάστες θα έχουν πρόσβαση σε ντουζιέρες, είδη υγιεινής, τροφή και νέα κρεβάτια. Λίγες ώρες πριν την έναρξη της μεταφοράς, δικαστήριο απέρριψε αίτημα συνδικάτου αστυνομικών που ζητούσε να εμποδιστεί η μετακίνηση των μεταναστών στα αντίσκηνα του λιμανιού.
Πολιτικές αντιδράσεις και το ζήτημα των αριθμών
Η κρίση στη Θέουτα ξεκίνησε στα τέλη Ιουλίου, όταν περισσότεροι από 72.000 μετανάστες πέρασαν τα σύνορα από το Μαρόκο μέσα σε λίγες ημέρες, στη μεγαλύτερη μαζική είσοδο που έχει καταγραφεί στον ισπανικό θύλακα. Η πλειονότητα επέστρεψε στο Μαρόκο τις ώρες που ακολούθησαν, ωστόσο χιλιάδες παρέμειναν στη Θέουτα χωρίς μόνιμη στέγη, κοιμούμενοι σε παραλίες, πεζοδρόμια και αυτοσχέδιους καταυλισμούς. Οι τοπικές αρχές της Θέουτα εκτιμούν ότι περίπου 13.000 μετανάστες παραμένουν ακόμη στον θύλακα, ενώ η κεντρική ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο πραγματικός αριθμός είναι μικρότερος.
Η διαχείριση της κρίσης έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση. Η κυβέρνηση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ δέχθηκε σφοδρή κριτική από τη δεξιά και την ακροδεξιά, με αποτέλεσμα να αποφασίσει να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο της νέας εγκατάστασης στο λιμάνι, η οποία μέχρι πρότινος διαχειριζόταν η τοπική διοίκηση της Θέουτα, που στελεχώνεται από το αντιπολιτευόμενο δεξιό Λαϊκό Κόμμα. Η ένταση ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και την τοπική διοίκηση αποτυπώθηκε και στο δικαστικό μπρα-ντε-φερ που προηγήθηκε της επιχείρησης μεταφοράς.
Σε τηλεοπτική του εμφάνιση στις 14 Σεπτεμβρίου, ο Πέδρο Σάντσεθ παραδέχθηκε ότι οι αρχές κατακλύστηκαν από τον αριθμό των μεταναστών που έφτασαν στη Θέουτα τον Ιούλιο. Ο ίδιος απέρριψε την κατηγορία ότι η κατάσταση αντιμετωπίστηκε λανθασμένα, υποστηρίζοντας ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με αριθμό αφίξεων στον οποίο δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν άμεσα. Ζήτησε παράλληλα υπομονή από τους περίπου 84.000 κατοίκους της πόλης, οι οποίοι πραγματοποιούν σχεδόν καθημερινές διαδηλώσεις ζητώντας επιστροφή στην κανονικότητα.
Ο στόχος για το τέλος του έτους
Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει θέσει ως στόχο η κατάσταση στη Θέουτα να έχει τεθεί υπό πλήρη έλεγχο μέχρι το τέλος του 2026. Η νέα δομή στο λιμάνι αποτελεί βασικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας μεταφοράς μεταναστών, καθώς επιτρέπει στις αρχές να συγκεντρώσουν τους ανθρώπους σε εγκαταστάσεις όπου μπορούν να ταυτοποιηθούν και να εξεταστεί ξεχωριστά το διοικητικό καθεστώς του καθενός. Παραμένει ωστόσο άγνωστο πόσο σύντομα θα μπορέσουν οι αρχές να απομακρύνουν πλήρως τους μετανάστες από τις παραλίες, δεδομένου ότι ο αριθμός τους υπερβαίνει κατά πολύ τη χωρητικότητα του νέου καταυλισμού.
