Ένα μυστήριο που ταλάνιζε ιστορικούς και αρχαιολόγους για περισσότερα από 1.600 χρόνια φαίνεται πως βρίσκει επιτέλους την απάντησή του. Ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επιβεβαίωσε επίσημα την ύπαρξη ενός εκτεταμένου δικτύου υπόγειων περασμάτων κάτω από την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, δίνοντας τέλος σε έναν αστικό μύθο που συνόδευε το εμβληματικό μνημείο επί αιώνες. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, τα τμήματα του τούνελ που έχουν εντοπιστεί έχουν συνολικό μήκος περίπου 9 χιλιομέτρων, ένα στοιχείο που αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ιστορία του χώρου.
Ο Ερσόι μίλησε σε συνέντευξη Τύπου στο Καχραμανμαράς, όπου ανέφερε ότι οι εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης των προσβάσιμων τμημάτων του τούνελ βρίσκονται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Όπως εξήγησε, σε αρκετά σημεία η πρόσβαση παραμένει δύσκολη λόγω καταρρεύσεων που έχουν σημειωθεί με την πάροδο των αιώνων. «Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, μπορούμε να αξιολογήσουμε το άνοιγμα των κατάλληλων και ασφαλών τμημάτων για τους επισκέπτες», τόνισε χαρακτηριστικά ο υπουργός, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η υπόγεια αυτή διαδρομή να καταστεί προσβάσιμη στο κοινό στο μέλλον.
Οι εργασίες αποκατάστασης στο εσωτερικό του μνημείου
Παράλληλα με την έρευνα για τα υπόγεια περάσματα, το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού προχωρά σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα συντήρησης της Αγίας Σοφίας. Σύμφωνα με τον Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι εργασίες αποκατάστασης στους τάφους, στο Παιδικό Σχολείο, στον Πύργο του Ρολογιού, καθώς και στο δάπεδο της στοάς του μνημείου. Επιπλέον, έχει ολοκληρωθεί η στατική ενίσχυση του βορειοανατολικού μιναρέ, μιας από τις πιο ευαίσθητες κατασκευές του συγκροτήματος. Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα μακροχρόνιο σχέδιο διατήρησης που στοχεύει στην προστασία ενός από τα σημαντικότερα μνημεία παγκοσμίως.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις εργασίες που εκτελούνται στον κύριο τρούλο του μνημείου, όπου συνεχίζονται τόσο η δομική ενίσχυση όσο και η συντήρηση των πολύτιμων ψηφιδωτών. «Έχει ολοκληρωθεί η προσωρινή μεταλλική στέγη και το προστατευτικό σύστημα κάλυψης για την προστασία του κύριου τρούλου», ανέφερε ο Ερσόι, εξηγώντας ότι χάρη σε μια ειδική πλατφόρμα που έχει τοποθετηθεί στο εσωτερικό, πραγματοποιούνται εργασίες τεκμηρίωσης, καθαρισμού και συντήρησης, χωρίς ωστόσο να διακόπτονται οι λατρευτικές εκδηλώσεις και οι επισκέψεις του κοινού.
Ενίσχυση στο ανατολικό ημιθόλο
Ωστόσο, οι στατικές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν εντόπισαν και νέες ανάγκες παρέμβασης. Όπως εξήγησε ο Τούρκος υπουργός, εντοπίστηκε η ανάγκη ενίσχυσης στο ανατολικό ημιθόλο του μνημείου. Στο συγκεκριμένο τμήμα, παράλληλα με την ενίσχυση του συστήματος στήριξης, ξεκινά μια νέα φάση εργασιών που θα περιλαμβάνει τη συντήρηση των ψηφιδωτών, των ζωγραφισμένων διακοσμήσεων και των μαρμάρινων επιφανειών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ευαίσθητη διαδικασία, καθώς οποιαδήποτε παρέμβαση σε τόσο παλιές και εύθραυστες επιφάνειες απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία και μεγάλη προσοχή στη λεπτομέρεια.
Η αναφορά του υπουργού στις υπόγειες διαδρομές δεν είναι η πρώτη φορά που το θέμα έρχεται στο προσκήνιο. Ήδη από τον Φεβρουάριο του 2026, ο ίδιος είχε προαναγγείλει την καταγραφή σηράγγων που χρονολογούνται περίπου 1.600 χρόνια πριν, δηλαδή από την εποχή κατασκευής του αρχικού ναού. Η επιβεβαίωση αυτή προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο ιστορικό παζλ γύρω από το μνημείο, το οποίο έχει αλλάξει χρήση πολλές φορές μέσα στους αιώνες, λειτουργώντας ως χριστιανικός ναός, τζαμί, μουσείο και και πάλι τζαμί. Σε περίπτωση που οι εργασίες ολοκληρωθούν με επιτυχία και τα τμήματα του τούνελ ανοίξουν για το κοινό, η Αγία Σοφία θα αποκτήσει ένα ακόμη σημείο ενδιαφέροντος για τα εκατομμύρια επισκεπτών που τη συνοδεύουν κάθε χρόνο, προσφέροντας μια νέα διάσταση στην κατανόηση της μακρόχρονης ιστορίας της.
