Η στρατηγική για το νερό μπαίνει πλέον στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού σχεδιασμού, καθώς η κλιματική κρίση και η λειψυδρία μετατρέπουν τη διαχείριση των υδάτινων πόρων σε ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέδειξε το θέμα στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, δίνοντας έμφαση στις επενδύσεις σε υδατικές υποδομές. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέο πλαίσιο και για την Ελλάδα, που ήδη προχωρά σε έργα ύψους 3,4 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση για το νερό
Στην ομιλία της, η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι το νερό δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την οικονομία και την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών. Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκεται η νέα Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει ως μηχανισμός συντονισμού πολιτικών και επενδύσεων μεταξύ των κρατών-μελών. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει πλέον πιο άμεσα τις πολιτικές για το νερό με τη χρηματοδότηση υποδομών και την αντιμετώπιση φυσικών κινδύνων, όπως οι πλημμύρες και οι ξηρασίες. Η αλλαγή αυτή αφορά άμεσα και τα κράτη-μέλη που βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένο κίνδυνο λειψυδρίας.
Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης Πολιτικής Συνοχής προβλέπεται ενίσχυση των πόρων για έργα βιώσιμης διαχείρισης υδάτων και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των κρατών-μελών απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Στην ίδια στρατηγική εντάσσονται επίσης το σχέδιο αντιμετώπισης καυσώνων, η Συμμαχία για την Κλιματική Ασφάλιση και η πρωτοβουλία OceanEye, που στοχεύει στην παρακολούθηση των θαλάσσιων και υδάτινων οικοσυστημάτων μέσω νέων τεχνολογιών. Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις πρωτοβουλίες είναι η αντιμετώπιση του νερού ως κρίσιμης υποδομής, άμεσα συνδεδεμένης με την οικονομία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής στις πόλεις.
Η ελληνική στρατηγική και τα έργα των 3,4 δισ. ευρώ
Στην ίδια λογική κινείται και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο υπουργός, Σταύρος Παπασταύρου, έχει θέσει στο επίκεντρο τη θεσμική μεταρρύθμιση για το νερό, με βασικό εργαλείο την πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ υλοποιεί έργα συνολικού ύψους 3,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία αφορούν τους μισούς δήμους της χώρας και στοχεύουν στην ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης, καθώς και στην αξιοποίηση τεχνογνωσίας και νέων τεχνολογιών. Το υπουργείο επιδιώκει να συνδέσει τη θεσμική μεταρρύθμιση με συγκεκριμένα έργα υποδομής και όχι μόνο με σχεδιασμό σε επίπεδο πολιτικής.
Μετά τη συμφωνία του ΥΠΕΝ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων τον Ιούλιο, για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών νερού και ενέργειας, το επόμενο βήμα αφορά τη Θεσσαλονίκη. Την περασμένη Παρασκευή, η ΕΥΑΘ υπέγραψε συμφωνία με την ΕΤΕπ, μέσω του InvestEU Advisory Hub, με στόχο την κατάρτιση ενός μακροπρόθεσμου επενδυτικού προγράμματος για την ευρύτερη περιοχή. Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια σύνδεσης της ελληνικής πολιτικής για το νερό με ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και τεχνογνωσία.
Τι ακολουθεί για τις υποδομές νερού
Η συνεργασία ΕΥΑΘ και ΕΤΕπ θα εξετάσει τις υφιστάμενες υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης, επεξεργασίας λυμάτων και κυκλικής οικονομίας στη Θεσσαλονίκη, καθώς και τις μελλοντικές επενδυτικές ανάγκες της ευρύτερης περιοχής. Για το ΥΠΕΝ, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η υλοποίηση νέων έργων, αλλά και η ιεράρχηση των επενδύσεων με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής. Η ευθυγράμμιση της ελληνικής στρατηγικής με τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για πρόσθετη χρηματοδότηση και τεχνογνωσία τα επόμενα χρόνια στον τομέα των υδάτινων υποδομών.
