Ο αναπληρωτής καθηγητής υγιεινής και επιδημιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γκίκας Μαγιορκίνης, προειδοποίησε ότι η επόμενη πανδημία πιθανότατα θα προκληθεί από ιό γρίπης και όχι από κορονοϊό. Σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM και στη δημοσιογράφο Τάνια Μαντουβάλου, ο καθηγητής ανέλυσε πώς η κλιματική κρίση αλλάζει ήδη τον χάρτη των λοιμωδών νοσημάτων στην Ελλάδα και διεθνώς. Αφορμή στάθηκε πρόσφατη ομιλία του με θέμα το πώς μεταβάλλεται το τοπίο των επιδημιών και των ενδημιών λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ο επιστήμονας αναφέρθηκε τόσο στον κίνδυνο νέων πανδημιών όσο και σε νοσήματα όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου και ο δάγκειος πυρετός.
Γιατί η γρίπη θεωρείται ο μεγαλύτερος κίνδυνος
Σύμφωνα με τον Γκίκα Μαγιορκίνη, στη λίστα υψηλού κινδύνου βρίσκεται μια πανδημία γρίπης, πιθανότατα προερχόμενη από πτηνά, ή ένα ανασυνδυασμένο στέλεχος που θα προκύψει από συνδυασμό ιού γρίπης πτηνών και ιού γρίπης χοίρων. Ο καθηγητής εξήγησε ότι το φαινόμενο αυτό έχει καταγραφεί ξανά στο παρελθόν και επαναλαμβάνεται κάθε κάμποσα χρόνια, καθώς η τελευταία πανδημία γρίπης εμφανίστηκε το 2009. Με βάση αυτόν τον κύκλο, ο ίδιος εκτίμησε πως μια νέα πανδημία γρίπης αναμένεται μέσα στην επόμενη δεκαετία. Αντίθετα, όσον αφορά τον κορονοϊό, ο Μαγιορκίνης ανέφερε ότι δεν αποκλείεται μια νέα πανδημία, ωστόσο τοποθέτησε το ενδεχόμενο αυτό πολύ πιο μακριά χρονικά, πιθανότατα μέσα στα επόμενα 50 χρόνια.
Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ στάθηκε επίσης στη σχέση της κλιματικής κρίσης με την εμφάνιση της πανδημίας COVID-19, τονίζοντας πως το ζήτημα παραμένει πολύπλοκο. Όπως εξήγησε, δεν μπορεί να αποκλειστεί η συμβολή της κλιματικής αλλαγής, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και οι περιβαλλοντικές μεταβολές έχουν οδηγήσει σε συχνότερες επαφές ανθρώπων με ζώα, και ειδικότερα με νυχτερίδες, οι οποίες αποτελούν φυσικούς ξενιστές πολλών παθογόνων, μεταξύ άλλων κορονοϊών. Η μεταβολή των οικοσυστημάτων, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να φέρει ανθρώπους και ζώα σε μεγαλύτερη εγγύτητα, αυξάνοντας θεωρητικά τις ευκαιρίες μετάδοσης ενός παθογόνου από το ζώο στον άνθρωπο. Ο Μαγιορκίνης ξεκαθάρισε πάντως ότι αυτή η σχέση δεν σημαίνει πως έχει αποδειχθεί ότι η κλιματική κρίση προκάλεσε την πανδημία COVID-19.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου και τα νέα ενδημικά νοσήματα
Ο επιδημιολόγος υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση έχει ήδη επηρεάσει διαφορετικές κατηγορίες λοιμωδών νοσημάτων, με ιδιαίτερη σημασία να έχουν εκείνα που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών, καθώς και τα νοσήματα που συνδέονται με την αλληλεπίδραση ανθρώπων και ζώων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χολέρα, καθώς από τη δεκαετία του 1960 βρίσκεται σε εξέλιξη η μακροβιότερη πανδημία χολέρας που έχει γνωρίσει ο πλανήτης. Όπως ανέφερε ο Μαγιορκίνης, σε χώρες με ασφαλή συστήματα ύδρευσης και ισχυρές υγειονομικές υποδομές το πρόβλημα δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο, όμως σε περιοχές χωρίς πρόσβαση σε καθαρό νερό η μετάδοση συνεχίζεται, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας έχει συμβάλει στην επέκταση των περιοχών όπου μπορεί να επιβιώσει το μικρόβιο.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα που βρίσκεται ήδη μπροστά αφορά κυρίως τα νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια. Ο καθηγητής επισήμανε ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου θεωρείται πλέον ενδημικός στη χώρα και αποτελεί σταθερό καλοκαιρινό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Παράλληλα, ο δάγκειος πυρετός και ο ιός chikungunya εμφανίζουν πλέον ενδημική μετάδοση σε περιοχές της Ευρώπης που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν θεωρούνταν επικίνδυνες. Η άνοδος της θερμοκρασίας, όπως εξήγησε ο Μαγιορκίνης, επηρεάζει τους πληθυσμούς των κουνουπιών και τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, διαμορφώνοντας σταδιακά έναν νέο χάρτη λοιμώξεων για ολόκληρη την ήπειρο.
