Η κυβέρνηση της Τσεχίας ανακοίνωσε την επιβολή πλαφόν στις τιμές καυσίμων και φορολογίας στα διυλιστήρια, με στόχο να προστατέψει τους καταναλωτές από τη νέα ανοδική πορεία της βενζίνης και του πετρελαίου. Η απόφαση λαμβάνεται καθώς οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων και του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για το δεύτερο ανάλογο μέτρο που παίρνει η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις μέσα σε λίγους μήνες. Το νέο πλαφόν στις τιμές καυσίμων θα ισχύσει από την 1η Οκτωβρίου.
Τι αποφάσισε η κυβέρνηση Μπάμπις
Η υπουργός Οικονομικών της Τσεχίας, Αλένα Σιλέροβα, ανακοίνωσε ότι το υπουργείο θα καθορίζει σε καθημερινή βάση τις ανώτατες τιμές της βενζίνης και του ντίζελ από την 1η Οκτωβρίου. Πρόκειται για την επαναφορά ενός μέτρου που είχε ήδη εφαρμοστεί μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου, όταν η κυβέρνηση της Πράγας είχε επιβάλει για πρώτη φορά πλαφόν στις τιμές των καυσίμων. Παράλληλα με το πλαφόν, η τσεχική κυβέρνηση θα επιβάλει και προσωρινό φόρο στα διυλιστήρια, στοχεύοντας τα υπερκέρδη των εταιρειών που προέκυψαν από την άνοδο των τιμών.
Τα στοιχεία που παρουσίασε η κυβέρνηση δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Τον Αύγουστο, η μέση τιμή στην αντλία στην Τσεχία διαμορφώθηκε στις 44,21 κορόνες (περίπου 1,82 ευρώ) ανά λίτρο, έναντι 34,49 κορόνων (1,42 ευρώ) που ήταν η αντίστοιχη τιμή έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία του φορέα παρακολούθησης CCS. Πρόκειται δηλαδή για σημαντική αύξηση σε ετήσια βάση, μια εξέλιξη που πιέζει το εισόδημα των τσεχικών νοικοκυριών. Πέρα από το πλαφόν και τη φορολόγηση των διυλιστηρίων, η κυβέρνηση της Πράγας προχωρά και σε μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ στο ελάχιστο επιτρεπόμενο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το κόστος του μέτρου για έναν μήνα να εκτιμάται περίπου στα 52 εκατομμύρια δολάρια.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι αιτίες της ακρίβειας
Η αύξηση των τιμών των καυσίμων, και ιδίως του ντίζελ, δεν αποτελεί μεμονωμένο τσεχικό φαινόμενο. Οι τιμές έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα σε ολόκληρη την Ευρώπη, με αφορμή τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία, δύο παράγοντες που έχουν διαταράξει τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Αρκετές κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη έχουν ήδη λάβει ανάλογα μέτρα για να περιορίσουν τις επιπτώσεις στους πολίτες και στις επιχειρήσεις τους.
Η κυβέρνηση Μπάμπις επιλέγει και πάλι την άμεση κρατική παρέμβαση στην αγορά καυσίμων, αντί να αφήσει τις τιμές να διαμορφώνονται ελεύθερα. Η πρώτη εφαρμογή του πλαφόν, μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου, είχε ήδη δείξει ότι η κυβέρνηση θεωρεί το ζήτημα των τιμών καυσίμων προτεραιότητα. Η επαναφορά του μέτρου, μόλις λίγους μήνες μετά τη λήξη της πρώτης εφαρμογής, δείχνει ότι οι πιέσεις στην αγορά ενέργειας παραμένουν έντονες και ότι η κατάσταση δεν έχει αποκλιμακωθεί.
Τι προβλέπεται από την 1η Οκτωβρίου
Από την 1η Οκτωβρίου, το υπουργείο Οικονομικών της Τσεχίας θα ανακοινώνει καθημερινά τις ανώτατες επιτρεπόμενες τιμές για τη βενζίνη και το ντίζελ, με στόχο να αποτραπούν απότομες ανατιμήσεις στις αντλίες. Παράλληλα, ο προσωρινός φόρος στα διυλιστήρια αναμένεται να αποφέρει έσοδα στο κρατικό ταμείο. Η Αλένα Σιλέροβα δεν διευκρίνισε πόσο θα διαρκέσει η νέα εφαρμογή του πλαφόν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραταθεί ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας.
