Νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins συνδέει τη χαμηλή οστική πυκνότητα στη σπονδυλική στήλη με ταχύτερη γνωστική έκπτωση. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Radiology» της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής (RSNA). Τα ευρήματα προέκυψαν από επανανάλυση δεδομένων μεγάλης αμερικανικής μελέτης παρακολούθησης της υγείας ενηλίκων. Οι επιστήμονες διευκρινίζουν πάντως ότι δεν αποδεικνύεται σχέση αιτίου-αποτελέσματος μεταξύ οστεοπόρωσης και άνοιας.
Τι δείχνει η νέα μελέτη για την οστική πυκνότητα
Η οστική πυκνότητα μετρά την ποσότητα μεταλλικών στοιχείων, όπως το ασβέστιο, σε συγκεκριμένο όγκο οστού. Όταν η οστική πυκνότητα είναι χαμηλή, τα οστά γίνονται πιο αδύναμα και αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος κατάγματος. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, υπήρχαν περιορισμένα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη σχέση της χαμηλής οστικής πυκνότητας με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η ερευνητική ομάδα του Johns Hopkins επιχείρησε να καλύψει αυτό το κενό, εστιάζοντας ειδικά στη σπονδυλική στήλη και στη σύνδεσή της με τη γνωστική υγεία. Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς τόσο η οστεοπόρωση όσο και η άνοια αποτελούν συχνά προβλήματα υγείας στον γενικό πληθυσμό μεγαλύτερης ηλικίας.
Για τις ανάγκες της έρευνας, μια διεπιστημονική ομάδα ανέλυσε εκ νέου δεδομένα από τη μελέτη Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA). Οι συμμετέχοντες είχαν υποβληθεί σε αξονική τομογραφία θώρακος χωρίς σκιαγραφικό, σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και σε σειρά γνωστικών τεστ. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έναν αλγόριθμο βαθιάς μάθησης, αναπτυγμένο στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, για να υπολογίσουν την ογκομετρική οστική πυκνότητα των θωρακικών σπονδύλων κατά την έναρξη της μελέτης. Η αρχική μέτρηση προέκυψε από τις αξονικές τομογραφίες θώρακος 2.086 συμμετεχόντων, ενώ στην τελική ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 715 άτομα με διαθέσιμη μέτρηση οστικής πυκνότητας που είχαν υποβληθεί τόσο σε μαγνητική τομογραφία όσο και σε γνωστικό έλεγχο.
Οι εξετάσεις μαγνητικής τομογραφίας αναλύθηκαν προσεκτικά για τον εντοπισμό περιοχών υπέρπυκνης εστίας στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, καθώς και μειωμένης κλασματικής ανισοτροπίας. Πρόκειται για δύο μεταβολές στη μικροδομή του εγκεφάλου που συνδέονται με γνωστική έκπτωση και αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χαμηλότερη οστική πυκνότητα των θωρακικών σπονδύλων κατά την έναρξη της μελέτης συνδεόταν με ταχύτερη επιδείνωση της συνολικής γνωστικής λειτουργίας των συμμετεχόντων στη διάρκεια της παρακολούθησης.
Ποιες περιοχές του εγκεφάλου επηρεάζονται
Οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένες συσχετίσεις σε επιμέρους περιοχές του εγκεφάλου. Η χαμηλότερη ογκομετρική οστική πυκνότητα συνδέθηκε με τη συσσώρευση περιοχών υπέρπυκνης εστίας στη λευκή ουσία του μεσολοβίου, μιας περιοχής που συμβάλλει στις εκτελεστικές λειτουργίες, τη μνήμη εργασίας και την προσοχή. Παράλληλα, η χαμηλή οστική πυκνότητα συνδέθηκε με ταχύτερη μείωση της συνολικής κλασματικής ανισοτροπίας της λευκής ουσίας στο πρόσθιο σκέλος της έσω κάψας, μιας περιοχής του εγκεφάλου που επίσης συμμετέχει στις εκτελεστικές λειτουργίες του οργανισμού.
Οι ερευνητές επισημαίνουν πως τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η οστεοπόρωση προκαλεί άνοια. «Η μελέτη αυτή δεν αφορά σχέση αιτίου-αποτελέσματος, αλλά την παρατήρηση ενός μεταβολικού συνδρόμου που μπορεί να προκαλεί τόσο εκφύλιση των οστών όσο και του εγκεφάλου», δήλωσε ο Σαντπούρ Ντεμεχρί, καθηγητής Ακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ταυτόχρονη εμφάνιση των δύο φαινομένων που παρατηρήθηκε στη μελέτη μπορεί να αντανακλά κοινούς μεταβολικούς παράγοντες της γήρανσης, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η δυσλιπιδαιμία και οι ορμονικές μεταβολές κατά την εμμηνόπαυση, και όχι μια άμεση επίδραση της οστικής πυκνότητας στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διευκρινιστεί πλήρως ο μηχανισμός πίσω από τη συσχέτιση που κατέγραψαν.
