Οι Χούθι της Υεμένης προειδοποίησαν ότι θα στοχεύσουν αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή, αν οι ΗΠΑ στηρίξουν στρατιωτικά τη Σαουδική Αραβία ή επέμβουν στο Στενό του Μπαμπ Ελ-Μάντεμπ. Η προειδοποίηση, που διατυπώθηκε από στρατιωτικό σύμβουλο της φιλοϊρανικής οργάνωσης στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP), έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την αστραπιαία κατάληψη των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας από τους αντάρτες, με ενεργή συνδρομή συμβούλων των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν. Η κλιμάκωση αναζωπυρώνει τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση στην Υεμένη, χώρα που έχει βυθιστεί ξανά στον πόλεμο από τον Ιούλιο.
Η προειδοποίηση των Χούθι και η κόκκινη γραμμή
Ο Άμπεντ Μοχάμεντ Αλ-Θάορ, σύμβουλος του αρμόδιου υπουργού για την άμυνα στην αυτοανακηρυχθείσα κυβέρνηση των Χούθι, δήλωσε στο AFP ότι αν οι ΗΠΑ τολμήσουν να στηρίξουν τη Σαουδική Αραβία με αεροπορικά πλήγματα ή αεροπορική κάλυψη, η οργάνωση θα θεωρήσει όλα τα αμερικανικά συμφέροντα γύρω της στόχους. Ο στρατιωτικός σύμβουλος χαρακτήρισε παράλληλα «κόκκινη γραμμή» ενδεχόμενη αμερικανική επέμβαση στο Στενό του Μπαμπ Ελ-Μάντεμπ, το πέρασμα που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ. Η σημασία του συγκεκριμένου περάσματος έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο για τη Σαουδική Αραβία, αφού το Ιράν έχει αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ, στην άλλη πλευρά της αραβικής χερσονήσου.
Η Υεμένη βυθίστηκε ξανά στον πόλεμο τον Ιούλιο, ύστερα από αρκετά χρόνια σχετικής ηρεμίας, καθώς παρασύρθηκε στην περιφερειακή σύγκρουση που πυροδότησε στα τέλη Φεβρουαρίου η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν. Οι Χούθι, που ήλεγχαν έως τότε μεγάλο τμήμα του βόρειου τμήματος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Σανάα, προχώρησαν προς τη δυτική ακτή και ενίσχυσαν τον έλεγχό τους στο Στενό του Μπαμπ Ελ-Μάντεμπ. Με μια επίθεση-αστραπή που κάλυψε απόσταση 115 χιλιομέτρων, οι αντάρτες κατάφεραν μέσα σε μόλις 48 ώρες να καταλάβουν τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας από τις φιλοκυβερνητικές δυνάμεις που υποστηρίζει η Σαουδική Αραβία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κατάληψη εδαφών των τελευταίων ετών από την οργάνωση, με σοβαρές επιπτώσεις για τα συμφέροντα των ΗΠΑ και των περιφερειακών συμμάχων της Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε το Associated Press (AP) από δέκα αξιωματούχους και στρατιωτικούς, η επιτυχία των Χούθι οφείλεται εν μέρει στην εκμετάλλευση των διαιρέσεων ανάμεσα στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης. Οι αντάρτες κατάφεραν να διεισδύσουν στα εσωτερικά δίκτυα επικοινωνίας της «Εθνικής Αντίστασης», μίας εκ των βασικών φιλοκυβερνητικών δυνάμεων, παρακολουθώντας τις κινήσεις της και προκαλώντας σύγχυση στις γραμμές της. Καθώς οι φιλοκυβερνητικές δυνάμεις υποχωρούσαν άτακτα, ο επικεφαλής της «Εθνικής Αντίστασης» διέφυγε στη Σαουδική Αραβία, ενώ η καίριας σημασίας παραθαλάσσια πόλη Μόκα εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους της μέσα στη νύχτα. Οι Χούθι εισήλθαν στη Μόκα χωρίς καμία αντίσταση στις 10 Σεπτεμβρίου, ολοκληρώνοντας την κατάληψη της περιοχής.
Ο ρόλος του Ιράν και οι αντιδράσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εμπλοκή του Ιράν στην επιχείρηση. Σύμβουλοι των Φρουρών της Επανάστασης βρίσκονταν στο πεδίο, συνδράμοντας στον συντονισμό των επιχειρήσεων, όπως αποκάλυψαν στο AP πηγές με γνώση του θέματος. Πρόκειται, όπως σημειώνει το πρακτορείο, για την πιο άμεση παρέμβαση της Τεχεράνης προς ενίσχυση των συμμάχων της Χούθι από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Υεμένη το 2014. Μέχρι πρότινος οι Ιρανοί σύμβουλοι περιορίζονταν στον στρατηγικό σχεδιασμό, χωρίς να βρίσκονται στο πεδίο των επιχειρήσεων. Στην πρόσφατη, όμως, κλιμάκωση ήταν «παρόντες σε όλα τα επίπεδα», όπως ανέφερε στο AP μία από τις πηγές του, συμμετέχοντας στον σχεδιασμό τακτικών ελιγμών και στη συνεργασία με τους διοικητές της πρώτης γραμμής. Το Ιράν φέρεται επίσης να παρείχε άμεση υποστήριξη που συνέβαλε στην ταχεία προέλαση των Χούθι, αναλύοντας επικοινωνίες και δορυφορικές πληροφορίες, δυνατότητες που οι αντάρτες δεν διαθέτουν.
Η αφορμή για την αποστολή των Ιρανών συμβούλων δόθηκε τον Ιούλιο, όταν οι Χούθι ξεκίνησαν επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας, αφού κατηγόρησαν το Ριάντ ότι έπληξε το αεροδρόμιο της Σανάα, την πρωτεύουσα που ελέγχουν οι ίδιοι. Το πλήγμα αυτό φέρεται να είχε στόχο να αποτρέψει την προσγείωση αεροσκάφους από την Τεχεράνη, το οποίο τελικά προσγειώθηκε αργότερα, μεταφέροντας συμβούλους των Φρουρών της Επανάστασης. Οι σύμβουλοι αυτοί συναντήθηκαν στην Υεμένη με άλλα στελέχη των Φρουρών, καθώς και με μέλη της λιβανέζικης Χεζμπολάχ που βρίσκονταν ήδη εκεί. Παράλληλα, οι Χούθι έχουν πλήξει επανειλημμένα τη Σαουδική Αραβία, σύμμαχο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, με πιο πρόσφατο πλήγμα εκείνο κατά του Ριάντ το περασμένο Σάββατο. Το σαουδαραβικό βασίλειο έχει απαντήσει με τακτικά πλήγματα στις περιοχές που ελέγχουν οι αντάρτες, χωρίς ωστόσο να έχει καταφέρει να τους απωθήσει.
Στην αμερικανική πλευρά, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αρνηθεί μέχρι στιγμής να δώσει εντολή για πλήγματα κατά των Χούθι, παρά το αίτημα της Σαουδικής Αραβίας, η οποία δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τους μαχητές τους παρά τη στρατιωτική της ισχύ, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης. Την Κυριακή, όπως μετέδωσε το Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι Χούθι είχαν συμφωνήσει να μην επιτεθούν στις ΗΠΑ, δικαιολογώντας έτσι την απόφασή του να μην προχωρήσει σε στρατιωτική εμπλοκή εναντίον τους. Η νέα προειδοποίηση του στρατιωτικού συμβούλου των Χούθι, ωστόσο, δείχνει πως η ισορροπία στην περιοχή παραμένει εύθραυστη, με το Στενό του Μπαμπ Ελ-Μάντεμπ να αποτελεί πλέον κομβικό σημείο τριβής ανάμεσα στην Ουάσινγκτον, το Ριάντ και την Τεχεράνη.
